Opis
Zbiór studiów autorstwa profesora Karola Modzelewskiego, wybitnego mediewisty o światowej renomie, który przez większą część swojego życia zawodowego jest związany z Instytutem Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Prezentowany wybór obejmuje teksty autora opublikowane w periodykach naukowych i wydawnictwach zbiorowych w latach 1961-2010. Stanowi znakomite uzupełnienie trzech fundamentalnych dla współczesnej mediewistyki polskiej i światowej monografii naukowych profesora Modzelewskiego, z których ostatnia – wydana w 2004 roku Barbarzyńska Europa – doczekała się już siedmiu wydań obcojęzycznych. W publikacji znajdziemy odpowiedzi m.in. na pytania: Jak zorganizowane było społeczeństwo i system jego eksploatacji przez władzę książęcą w monarchii Piastów? Jakie więzi grupowe, normy prawne i zasady współżycia społecznego organizowały społeczeństwa Europy po upadku Imperium Rzymskiego? Artykuły dotyczą organizacji społeczeństwa i systemu jego eksploatacji przez władzę książęcą w monarchii Piastów oraz więzi grupowych, norm prawnych i zasad współżycia społecznego w innych krajach średniowiecznej Europy. Teksty pochodzą z czasopism naukowych i wydawnictw zbiorowych opublikowanych w latach 1961–2010 i stanowią znakomite uzupełnienie trzech fundamentalnych dla współczesnej mediewistyki polskiej i światowej monografii naukowych profesora Modzelewskiego: Organizacja gospodarcza państwa piastowskiego: X–XIII wiek (Ossolineum, 1975), Chłopi w monarchii wczesnopiastowskiej (Ossolineum, 1987) i Barbarzyńska Europa (Iskry, 2004). Ta ostatnia doczekała się już siedmiu wydań obcojęzycznych. A collection of studies by the renowned medievalist professor Karol Modzelewski. The texts concern the organization of society and the system of its exploitation by the prince's authority in the Piast monarchy as well as group ties, legal norms and principles of social coexistence in other countries of medieval Europe. These studies were published in academic journals and collective publications in the years 1961-2010. Spis treściOd redaktorów naukowych 7 Wykaz skrótów 10 I. SPOŁECZEŃSTWO I GOSPODARKA POLSKI WCZESNOPIASTOWSKIEJ NA TLE PORÓWNAWCZYM 1. Z badań nad organizacją służebną w Polsce wczesnofeudalnej 15 2. Z dziejów wsi wczesnofeudalnej. Północnowłoski system dworski i jego upadek 61 3. Dziedzictwo plemienne w ustroju Polski Piastowskiej 89 4. Comites, principes, nobiles. Struktura klasy panującej w świetle terminologii Anonima Galla 133 5. Jurysdykcja kasztelańska i pobór danin prawa książęcego w świetle dokumentów XIII w. 143 6. Między prawem książęcym a władztwem gruntowym I. Z zagadnień początków poddaństwa w Polsce 173 7. Między prawem książęcym a władztwem gruntowym II. Instytucja kasztelanii majątkowych Kościoła w Polsce XII–XIII w. 201 8. Ius aratorum na tle praw grupowych ludności chłopskiej 235 9. Organizacja opolna w Polsce piastowskiej 267 10. Dziedzice bez wolności i wolni bez dziedzictwa. Kondycja chłopska w oczach trzynastowiecznej grupy rządzącej 318 11. Ludzie bez prawa. Niewolna kondycja w Polsce na tle wczesnośredniowiecznych zwyczajów germańskich i wschodniosłowiańskich 330 12. Czy opole istniało? 348 II. ZE STUDIÓW NAD BARBARZYŃSKĄ EUROPĄ 13. Longobardowie czy Rzymianie? Służba wojskowa kupców i rzemieślników w świetle edyktu Aistulfa z 750 r. 383 14. Legem ipsam vetare non possumus. Królewski kodyfikator wobec potęgi zwyczaju 396 15. Człowiek istnieje w kolektywie. Jednostka w kręgu wspólnoty krewniaczej, sąsiedzkiej i plemiennej 405 16. Liber homo sub tutela nobilis 421 17. Zemsta, okup i podmiot moralny w prawach barbarzyńskich 434 18. Wielki krewniak, wielki wojownik, wielki sąsiad. Król w oczach współplemieńców 446 19. Laicyzacja przez chrzest 468 20. Pogańskie sacrum w ustroju i topografii najstarszych miast słowiańskich 486 21. Wiec i banicja. Z porównawczych studiów nad ustrojem plemiennym Germanów i Słowian 506