Opis
Stan prawny na 1.05.2010 r. Niniejsza monografia jest studium traktującym o statusie prawnym członka spółdzielni mieszkaniowej w spółdzielczych stosunkach lokatorskich, przez które należy rozumieć dwa stosunki prawne powstałe w wyniku kolejno zawartych po sobie umów o budowę i ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Z uwagi na ich podobieństwo do innych relacji łączących członka i spółdzielnię mieszkaniową, np. powstałych w wyniku zawarcia umowy o budowę z członkiem ubiegającym się o ustanowienie odrębnej własności lokalu, część poczynionych w niniejszej książce ustaleń zachowuje doniosłość przy ocenie tych ostatnich. Jest to więc w pewnym stopniu opracowanie dotyczące wszystkich typów spółdzielczych stosunków prawnych mogących występować między spółdzielnią mieszkaniową a jej członkiem. Status prawny członka spółdzielni został przedstawiony całościowo, tj. począwszy od zaistnienia spółdzielczych stosunków lokatorskich, przez ich trwanie aż do wygaśnięcia oraz towarzyszących temu zdarzeniu skutkom. Poruszone w pracy liczne problemy jurydyczne o doniosłości praktycznej i teoretycznej, rzadko dotąd analizowane, np. kwestia natury prawnej omawianych stosunków czy zasada równości, zostały poddane dogłębnej analizie ukierunkowanej na ich wszechstronne wyjaśnienie. Prezentowana publikacja uwzględnia także poglądy doktryny obcej - głównie niemieckiej - oraz bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego. Z tych powodów powinna spotkać się z zainteresowaniem przedstawicieli środowiska akademickiego i zawodów prawniczych zajmujących się poruszaną tematyką. Spis treściWykaz skrótów 17 Wstęp 23 Rozdział I. Powstanie spółdzielczych stosunków lokatorskich 31 1. Spółdzielnia mieszkaniowa jako ustawowy typ osoby prawnej a status prawny członka i jego rodziny 31 1.1. Spółdzielnia mieszkaniowa jako ustawowy typ osoby prawnej 31 1.2. Główny cel spółdzielni mieszkaniowej i sposób jego osiągnięcia 32 1.2.1. Zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członka i jego rodziny 32 1.2.2. Dostarczanie członkom i ich rodzinom lokali mieszkalnych oraz skutki ekonomiczne 35 1.3. Zakres podmiotowy zaspokajania przez spółdzielnię mieszkaniową potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członka i jego rodziny 40 1.3.1. Zasada członek-klient 40 1.3.2. Rodzina członka 42 1.4. Cel uboczny spółdzielni mieszkaniowej 44 2. Prawo członka do świadczeń spółdzielni mieszkaniowej 50 2.1. Cel spółdzielni mieszkaniowej a prawo członka 50 2.2. Zasadność wyróżnienia prawa członka 51 2.2.1. Analiza prawnoporównawcza 51 2.2.2. Analiza porównawcza statusu prawnego członków wybranych typów spółdzielni 53 2.2.3. Analiza historyczno-prawna 55 2.2.4. Analiza obowiązujących przepisów 57 2.3. Charakterystyka prawa członka 59 2.4. Roszczenie o zawarcie umowy o budowę 61 3. Dobrowolna i sądowa realizacja obowiązku zawarcia umowy o budowę oraz odpowiedzialność odszkodowawcza spółdzielni mieszkaniowej 66 3.1. Dobrowolna realizacja obowiązku zawarcia umowy o budowę 66 3.2. Sądowa realizacja obowiązku zawarcia umowy o budowę 71 3.3. Odpowiedzialność odszkodowawcza 73 Rozdział II. Realizacja celu spółdzielni mieszkaniowej w ramach spółdzielczych stosunków lokatorskich 78 1. Zagadnienia wstępne 78 1.1. Terminologia 78 1.2. Powiązanie celu spółdzielni mieszkaniowej i spółdzielczych stosunków lokatorskich 81 2. Koncepcje regulacji stosunków prawnych realizujących cel spółdzielni 82 2.1. Korporacyjna koncepcja regulacji 82 2.2. Obligacyjna koncepcja regulacji 89 2.3. Korporacyjno-obligacyjna koncepcja regulacji 93 2.4. Wnioski 94 3. Stanowisko doktryny i judykatury dotyczące stosunków prawnych między spółdzielnią a członkiem 95 3.1. Podział na prawa i obowiązki wynikające ze stosunku członkostwa i pochodne od stosunku członkostwa 95 3.1.1. Założenia, kryteria i cel podziału 95 3.1.2. Podział a zagadnienie natury prawnej stosunków pochodnych 101 3.1.3. Wnioski 103 3.2. Podział na stosunki wynikające z członkostwa oraz z członkostwa i ze szczególnego indywidualnego uregulowania 104 4. Geneza sporu o naturę spółdzielczych stosunków lokatorskich 105 4.1. Wprowadzenie 105 4.2. Geneza i znaczenie sporu w wybranych systemach prawnych 106 4.3. Geneza i znaczenie sporu w prawie polskim 109 5. Cywilnoprawna natura spółdzielczych stosunków lokatorskich 112 Rozdział III. Natura prawna spółdzielczych stosunków lokatorskich 117 1. Stanowiska doktryny i judykatury w kwestii natury prawnej spółdzielczych stosunków lokatorskich 117 1.1. Wprowadzenie 117 1.2. Stanowiska prezentowane na tle ustawy o spółdzielniach 119 1.3. Stanowiska prezentowane na tle ustawy o spółdzielniach i ich związkach oraz ustawy - prawo spółdzielcze 120 1.3.1. Poglądy akcentujące korporacyjną naturę spółdzielczych stosunków lokatorskich 120 1.3.2. Poglądy akcentujące obligacyjną naturę spółdzielczych stosunków lokatorskich 128 1.3.3. Poglądy akcentujące korporacyjno-obligacyjną naturę spółdzielczych stosunków lokatorskich 131 1.4. Stanowiska prezentowane na tle ustawy o spółdzielniach mies