Opis
Książka prezentuje adopcję, jako istotne zjawisko społeczne i kulturowe. Adopcja jest tu rozumiana jako forma zaspokajania podstawowych potrzeb osamotnionego dziecka i bezdzietnej, na ogół, pary małżeńskiej oraz etycznego choć niełatwego rozwiązania problemów rodziny biologicznej. Temat jest niezwykle aktualny. Odnosi się bowiem do bardzo delikatnego obszaru tworzenia lub rekonstrukcji życia rodzinnego. W adopcji fascynujące jest to, że obcy sobie - początkowo - ludzie, małżonkowie i dziecko tworzą rodzinę, nawiązują więź i budują wyjątkową wspólnotę, dochodząc do niespotykanej głębi uczuciowej, takiej którą nie zawsze udaje się stworzyć nawet w rodzinach o naturalnych więzach krwi. Adopcja nie jest zjawiskiem mocno reprezentowanym w liczbach, ale pomimo to budzi wielkie zainteresowanie społeczne. Przedstawiona praca składa się z czterech części podzielonych na trzynaście rozdziałów. W części pierwszej, dokonano wprowadzenia w problematykę adopcji poprzez prezentację literatury naukowej i popularnej oraz przedstawiono metodologiczne podstawy badań własnych. Część druga skupiła się na instytucjonalnych wymiarach adopcji, stanowiących jedną z najbardziej inspirujących form opieki nad dzieckiem osamotnionym i tworzenia rodziny, kształtującej się na obok form kompensacji sieroctwa społecznego. Podjęto tu próbę ukazania przysposobienia na tle wybranych czynników o charakterze historycznym oraz próby zakreślenia aktualnego stanu prawnego przysposobienia. W części trzeciej przedstawiono medialne wizerunki adopcji, tworzone w społeczeństwie polskim ostatnich kilkunastu lat. Część ostatnia pracy stanowi swoistą próbę konfrontacji obrazu medialnego: czasopiśmienniczych, telewizyjnych, filmowych, zamieszczonych w Internecie z doświadczaną przez niektóre osoby rzeczywistością. Została wykorzystana tu wiedza i doświadczenie pracowników ośrodków adopcyjno-opiekuńczych. Kolejne źródło stanowiła korespondencja złożona z listów czytelników Pani Domu, składających deklaracje adopcji dzieci ukazanych na łamach tygodnika. Również bardzo cenne dla konfrontacji wizerunków medialnych i dokumentacyjnych są wywiady przeprowadzone z rodzicami adopcyjnymi, znawcami adopcji z praktyki życiowej. Spis treściWstęp 9 Część pierwsza. Wprowadzenie w problematykę adopcji 19 Rozdział I. Przysposobienie w literaturze naukowej oraz popularnej 19 1.1. Stan badań nad adopcją przedstawiony w publikacjach o charakterze monograficznym 20 1.2. Wyniki badań zaprezentowane w najważniejszych artykułach poświęconych adopcji 22 1.2.1. Dziecko adopcyjne 23 1.2.2. Rodzice biologiczni dziecka powierzanego do adopcji 26 1.2.3. Rodzina adopcyjna 27 1.2.4. Trudności i porażki adopcyjne 33 1.2.5. Instytucje uczestniczące w adopcji 37 1.3. Poradniki i pamiętniki 40 Rozdział II. Problematyka adopcji w badaniach własnych 47 2.1. Problemy badawcze 47 2.2. Przyjęte procedury badawcze 50 2.3. Charakterystyka grup objętych badaniem 59 Część druga. Instytucjonalne wymiary adopcji 71 Rozdział III. Adopcja w procesie ewolucji – od zaspokajania potrzeb dorosłych do realizacji dobra dziecka 71 3.1. Tradycje wychowania w domu obcym 72 3.2. Adopcja realizowana w II Rzeczpospolitej 76 3.3. Adopcja na tle opieki nad dzieckiem osamotnionym w PRL 83 Rozdział IV. Trendy w opiece zastępczej w III Rzeczpospolitej 97 4.1. Społeczne, polityczne i kulturalne uwarunkowania opieki nad dzieckiem osamotnionym po zmianie ustroju 98 4.2. Etap dyskusji i propagowania rodzinnych form opieki zastępczej 105 4.3. Wdrażanie powiatowego systemu pomocy rodzinie 109 Rozdział V. Prawny wymiar adopcji w Polsce 115 5.1. Możliwości przysposobienia 116 5.2. Typy przysposobienia występujące w prawie polskim 120 5.3. Adopcja zagraniczna 123 Rozdział VI. Stanowisko chrześcijaństwa wobec adopcji 127 6.1. Adopcja w Biblii i dokumentach Kościoła katolickiego 127 6.2. Adopcja w nauczaniu Jana Pawła II i praktycznych działaniach Kościoła 130 6.3. Stanowisko przedstawicieli Kościołów reformowanych wobec dziecka osamotnionego i adopcji 135 Część trzecia. Obraz adopcji w środkach masowego przekazu 141 Rozdział VII. Wizerunki adopcji w czasopismach 141 7.1. Adopcja na łamach „Gazety Wyborczej” 143 7.1.1. Wizerunek dziecka osamotnionego powierzonego do adopcji 144 7.1.1.1. Dziecko nieznanego pochodzenia oczekujące na rodziców 146 7.1.1.2. Charakterystyka dzieci osamotnionych 147 7.1.1.3. Przysposabianie dzieci specjalnej troski 149 7.1.1.4. Dzieci przeznaczone do adopcji zagranicznej 150 7.1.1.5. Problem dzieci adoptowanych nielegalnie 152 7.1.2. Rodzice biologiczni dzieci adoptowanych 154 7.1.3. Rodzina adopcyjna 155 7.2. Adopcja w czasopiśmiennictwie kobiecym na przykładzie publikacji „Przyjaciółki” 158 7.2.1. Dzieci przeznaczone do adopcji 160 7.2.2. Rodzice biologiczni 163 7.2.3. Kandydaci na rodziców adopcyjnych 164 7.2.4. Aspekty wychowawcze adopcji 166 Rozdział VIII. Telewizyjny obraz adopcji 173 8.1. Talk-show 175 8.2. Adopcja w serialach dokumentalnych 177 8.3. Walory i mankamenty prezentacji treści adopcyjny