Opis
(…) Aby zrozumieć funkcjonowanie współczesnych mediów i logikę działania innych aktorów konstytuujących rynek środków masowego przekazu, trzeba sięgnąć do genezy zjawisk medialnych i prześledzić rozwój prasy w ujęciu historycznym, także z uwzględnieniem społecznych aspektów tej historii, zgodnie z założeniami sformułowanymi chociażby w znakomitej pracy Petera Burke’a i Asa Briggsa Społeczna historia mediów1. Ewolucja poszczególnych typów mediów oraz momenty przełomowe w ich historii, wpływ mediów na kształtowanie się sfery publicznej, rozwój przemysłu medialnego, zmiana i kontynuacja w progresie mediów masowych, technologia jako czynnik zmiany w sferze medialnej, wpływ wydarzeń politycznych oraz wykreowanych pod ich wpływem instytucji państwa i społeczeństwa na komunikowanie się – oto tylko wybrane zagadnienia, problemy i wyzwania badawcze, których podjęcie ułatwi prasoznawcy opisanie i wyjaśnienie faktów, zjawisk oraz procesów tworzących obecnie sferę komunikowania masowego i wyznaczających reguły jej nieustannego, dynamicznego rozwoju. Mają wszak rację Daniel C. Hallin i Paolo Mancini, pisząc: „Systemy medialne, w nie mniejszym stopniu niż często ściśle powiązane z nimi systemy partyjne, zostały ukształtowane przez te same konflikty społeczne oraz powstałe pod ich wpływem instytucje i wzorce kulturowe. Nie oznacza to, że teraźniejszość została całkowicie ukształtowana przez przeszłość lub że systemy te nie podlegają żadnym zmianom. Istnieje jednak silny związek pomiędzy wzorcami rozwoju historycznego od początków nowożytności oraz dzisiejszymi modelami systemów medialnych”. Relacje pomiędzy rozwojem mediów a kontekstem polityczno-społecznym stanowią ważny, obszerny i wciąż atrakcyjny dla nauki obszar badań medioznawczych. Badania te podejmują prasoznawcy, historycy, kulturoznawcy, socjolodzy, politolodzy, językoznawcy z większości największych ośrodków akademickich w Polsce. Wielu z nich zechciało podzielić się wynikami swoich eksploracji naukowych z Czytelnikami niniejszej publikacji, ogłaszając w niej swoje szkice i rozprawy. Wyrażamy nadzieję, że niniejsza publikacja stanowić będzie wartościowy element popularyzacji wiedzy z tej dziedziny, stając się cenną pozycją bibliograficzną dla studentów, medioznawców, dziennikarzy oraz wszystkich pasjonatów dziejów prasy, poszukujących wiadomości o historii mediów masowych i jej społecznych determinantach. Redaktorzy Spis treściWstęp 7 Część I Media w historii, historia w mediach. Szkice z dziejów prasy dawnej Monika Kornacka-Grzonka Początki funkcjonowania mediów lokalnych na Śląsku Cieszyńskim 11 Teresa Święćkowska „Gazeta Polska” przeciw „Kłosom”. Studium przypadku społecznej historii mediów i prawa autorskiego 23 Olga Białek-Szwed Motywy sensacyjno-kryminalne na łamach wybranych tytułów prasy polskiej okresu XX-lecia międzywojennego 33 Renata Piasecka-Strzelec Od Polskiej Agencji Telegraficznej do agencji elektronicznych. Ewolucja agencji prasowych w Polsce w latach 1918–2014 47 Maria Buszman-Witańska „Trzeba przetrwać i nie tracić wiary”. Listy Stanisława Ligonia do Franciszka Pilarka (1945–1954) – o radiu i powojennej rzeczywistości 65 Agnieszka Grzesiok-Horosz Uregulowania prawne dotyczące cenzury 77 Jacek Wojsław Stefan Olszowski głównym nadzorcą partyjnej propagandy w latach 1980–1982 89 Monika Ślufińska Jean-Jacques Servan-Schreiber – polityk, dziennikarz i twórca „L’Express” 107 Część II Media pod presją polityki, technologii, gospodarki. Szkice z dziejów prasy po 1989 roku Olga Dąbrowska-Cendrowska Press offer of concerns with foreign capital on the Polish printing media market. Diagnosis after 25 years of publishing 121 Krzysztof Wasilewski Polska prasa lewicowa po 1989 roku 135 Marek Maruszczak Początki i ewolucja polskich memów internetowych 151 Łukasz Goniak „Jeden Bóg, jedna Ojczyzna”? O (de)konstrukcji narodu europejskiego w dobie Internetu 161 Justyna Kubik Internetowe oblicza prasy lokalnej 175