Opis
Historia może wyzwalać zarówno moralne relacje pozytywne, jak i negatywne. W „sklepie z ideami historycznymi” są do nabycia jedne i drugie. Ale historycznego bezpieczeństwa wspólnoty/społeczeństwa/narodu nie da się zbudować na relacjach negatywnych, na historii, która programowo dzieli, wyklucza. Historyczne bezpieczeństwo to wspólnotowe poczucie trwania (ciągłości) własnej historii i rozumienia zdarzeń wykraczających poza horyzont bezpośredniego doświadczenia jednostki – tego, co przydarza się homo historicus na co dzień. Dlatego pokazanie tego, że za każdym istotnym narodowym projektem, za każdym wielkim wydarzeniem w naszej historii stał niezbędny poziom kapitału społecznego, jaki musiał połączyć Polaków, aby dane wydarzenie w ogóle mogło zaistnieć, stać się faktem dokonanym, to największe wyzwanie intelektualne dla historyka i największa satysfakcja, jeśli uda mu się tego – w książce, na wykładzie czy lekcji historii – dokonać. [Prof. dr hab. Jan Pomorski] Spis treściOd Autora 7 Nota edytorska 9 Część I O formach obecności historii w sferze publicznej 11 1. Przed „Sierpniem” był „Lipiec” 13 2. Doświadczenie „lubelskiego Lipca” z perspektywy trzydziestolecia 21 3. Jakiej historiografii Polacy dzisiaj potrzebują? 29 4. Przyszli historycy o historii. Z badań nad świadomością historyczną Polaków w latach 1987–1988 53 5. Edukacja historyczna u progu XXI wieku 89 6. „Wyrzec się złudzeń, nie rezygnować z marzeń” Jerzego Giedroycia rozumienie historii 103 7. Metodologiczny„dekalog” Jerzego Topolskiego 117 8. Ucieczka od historii jako element poprawności politycznej 127 9. „Wybieram czerwoną pigułkę…”, czyli Historia i Matrix 137 10. Spoglądając w przeszłość. Codzienność w pamięci narodowej 151 Część II Metodologia a historiografia. W poszukiwaniu sprzężeń zwrotnych 165 1. Metodologia historii a historia historiografii 167 2. Środowisko historyczne jako przedmiot badań historiograficznych 183 3. Myśl historyczna jako kategoria i przedmiot badań historiograficznych 193 4. Paradygmat historiograficzny, czyli raz jeszcze o przedmiocie historii historiografii 209 5. Koncepcja i zakres badań nad polską metodologią historii dwudziestolecia międzywojennego 223 6. W poszukiwaniu klucza do syntezy: polska refleksja metodologiczna w dziedzinie historii 235 7. Jak uprawiać metodologię historii? Wokół koncepcji Jerzego Topolskiego 241 Część III Spory, kontrowersje i punkty widzenia w teorii historii 253 1. Współczesne spory wokół teorii faktu historycznego 255 2. O dwu poziomach niewspółmierności ontologicznej teorii uniwersalnych 281 3. Czas jako wartość i wartościowanie czasu historycznego w historiografii 293 4. Historiografia jako autorefleksja kultury poznającej 311 5. Punkt widzenia we współczesnej historiografii 317 6. Metodologiczne problemy historii najnowszej 337 7. Historiografia dziejów najnowszych – wyzwania metodologiczne 353 8. W poszukiwaniu modelu historii transnarodowej – przypadek Timothy’ego Snydera 375 Indeks nazwisk 391