Opis
Książka zawiera około 2000 wyrażeń językowych, nazywanych tradycyjnie zwrotami grzecznościowymi. Zamierzeniem autorki było zgromadzenie najczęściej używanych przez Polaków wszystkich pokoleń na przełomie XX i XXI wieku zwrotów grzecznościowych oraz sklasyfikowanie ich według pełnionych przez nie funkcji grzecznościowych, takich jak powitania, życzenia, pozdrowienia, pożegnania, oraz reakcje na nie. W słowniku znalazły się więc zarówno zwroty grzecznościowe używane przez średnie i starsze pokolenie (niektóre, nieliczne zresztą, z kwalifikacją typu "przestarzałe" czy "wychodzące z użycia" w obrębie definicji), jak również zwroty, po które sięga pokolenie młode, w tym najmłodsze - osoby nastoletnie, a nawet kilkuletnie (uczniów początkowych klas szkoły podstawowej). Zebrane w słowniku w postaci wyrażeń hasłowych zwroty grzecznościowe mają to do siebie, że utrwalone są przez tradycję w określonej formie, odtwarzanej przez użytkowników języka z pamięci. Forma ta, jeśli analizuje się ją z perspektywy historycznej, ewoluuje (ulegając przede wszystkim uproszczeniom); na bieżąco tworzone są przez młode pokolenie modyfikacje znanych form, które nieraz pojawiają się na krótko, potem tracą ekspresywność, zanikają, na ich miejsce tworzone są nowe). Bywa, że dana forma wychodzi powoli z użycia, a w następnym pokoleniu przeżywa renesans - staje się atrakcyjna, jej częstość użycia wzrasta. Forma zwrotów grzecznościowych podlega najrozmaitszym modyfikacjom, nawiązującym jednak do zwrotów już znanych (mówiąc inaczej: tekstów kliszowanych), które mamy utrwalone w pamięci kulturowej. Spis treściWstęp 5 I. Jak korzystać ze słownika 11 II. Zwroty grzecznościowe 17 1. Forma rozpoczęcia kontaktu 19 2. Próba identyfikacji rozmówcy 24 3. Powitanie 26 4. Powitanie-pożegnanie 46 5. Reakcja na powitanie 84 6. Pytanie grzecznościowe 86 7. Reakcja na pytanie grzecznościowe 95 8. Wyrazy zadowolenia z kontaktu 101 9. Komplement 108 10. Pochwała 114 11. Reakcja na pochwałę, komplement 116 12. Przedstawianie komuś kogoś 120 13. Przedstawienie się 123 14. Reakcja na przedstawianie i przedstawienie się 126 15. Pytanie o nazwisko 128 16. Zachęta do rozgoszczenia się 130 17. Częstowanie 132 18. Reakcja na częstowanie 142 19. Formy zwracania się do odbiorcy (tzw. formy adresatywne) 145 20. Propozycja przejścia na ty 163 21. Deklaracja pomocy 166 22. Forma aprobaty dla poczynań rozmówcy 168 23. Gratulacje 172 24. Kondolencje 175 25. Wyrazy współczucia 177 26. Wyrazy pocieszenia, otuchy 179 27. Grzeczne polecenie 182 28. Grzeczne upomnienie 187 29. Grzecznościowa obudowa wypowiedzi 190 30. Grzecznościowe mówienie o mówieniu rozmówcy 195 31. Odmowa 197 32. Podziękowanie 200 33. Reakcja na podziękowanie 219 34. Przeproszenie 224 35. Reakcja na przeproszenie 259 36. Prośba 269 37. Prośba o powtórzenie wypowiedzi 280 38. Pozytywna reakcja na prośbę 282 39. Życzenia 284 40. Reakcja na życzenia 297 41. Pytanie o zgodę 299 42. Zgoda 302 43. Toast 306 44. Zaproszenie 314 45. Reakcja na zaproszenie, propozycję 318 46. Pozdrowienia 320 47. Zapowiedź zakończenia kontaktu 327 48. Próba zatrzymania gości 335 49. Zapewnienie o przyszłym kontakcie 337 50. Pożegnanie 341 51. Reakcja na pożegnanie 384 52. Forma zakończenia kontaktu 385 Najważniejsze pozycje z zakresu językowego savoir-vivre’u 393 Indeks zwrotów grzecznościowych 395