Opis
Poza słowiańską przestrzenią kulturową, w wielu ośrodkach akademickich na Zachodzie studia nad polskim językiem, literaturą czy historią prowadzone są zazwyczaj – zarówno na płaszczyźnie naukowej, jak i dydaktycznej – w szerszym nurcie badań slawistycznych. Właśnie z myślą o rozwoju tej specjalności w ramach studiów neofilologicznych na uczelniach włoskich powstało prezentowane kompendium […] Na polskim, par excellence słowiańskim gruncie prezentowana książka nigdy nie będzie mogła aspirować do roli pierwszego i podstawowego źródła wiedzy na temat dziejów naszej części Europy. […] Dla rodzimego odbiorcy ma ona jednak zgoła inną wartość: świeżego, oryginalnego, a jednocześnie holistycznego spojrzenia z zewnątrz, opracowanego przez Autora nie-Słowianina z myślą o równie nie-słowiańskich czytelnikach. Jako taka, stanowić będzie nieoceniony materiał dla specjalistów z zakresu historii historiografii czy też studiów interkulturowych, badających zmieniające się z biegiem dekad i stuleci (lub przeciwnie – z jakiegoś powodu spetryfikowane) wyobrażenia na temat Polski i państw ościennych, zawarte w tekstach twórców i uczonych spoza świata słowiańskiego. Biorąc pod uwagę niebywały sukces wydawniczy i czytelniczy prac brytyjskiego historyka, Normana Daviesa – do którego szkoły historiograficznej prof. Marcello Garzaniti świadomie nawiązuje – należy żywić nadzieję, że z podobnie życzliwym przyjęciem szerszych kręgów polskich odbiorców spotka się ujęcie dziejów i kultury Słowian pióra badacza włoskiego. Z pewnością warto zagłębić się w intelektualny świat Autora, choćby poszukując odpowiedzi na pytania: co o nas i o naszych sąsiadach wiedzą slawiści na Zachodzie, w jaki sposób nas postrzegają i jakie czynniki formują ich wyobrażenia na nasz temat? Z Przedmowy Spis treściWstęp do wydania polskiego 13 Przedmowa 21 1. Współczesny świat słowiański 25 1. Kraje słowiańskie na przełomie XX i XXI w. 25 2. Przestrzeń geograficzna i polityczna świata słowiańskiego 26 3. Pokrewieństwo języków, tendencje odśrodkowe i przemiany społeczne 35 4. Literatury słowiańskie a tożsamość narodowa 38 Część pierwsza Dawna cywilizacja słowiańska 2. Etnogeneza Słowian 45 1. Prahistoria Słowian i jej świadectwa 45 2. Identyfikacja pierwszych cywilizacji słowiańskich ze starożytnymi ludami i grupami etnicznymi 47 3. Obszar geograficzny pierwszej cywilizacji słowiańskiej 48 4. Pierwsze świadectwa o Słowianach 54 3. Kultura materialna i kulty pogańskie 57 1. Cywilizacja rolnicza 57 2. Wioski i domostwa 58 3. Rolnictwo 60 4. Pogańskie wierzenia i kulty 64 4. Organizacja społeczna 73 1. Wielka rodzina i rod 73 2. Wspólnota terytorialna i mir Słowian Wschodnich 75 3. Organizacja plemienna 77 4. Podział ziem 80 5. Ewolucja struktur społecznych w epoce historycznej 81 6. Bunty chłopskie 82 5. Pozycja kobiety 83 1. Kolektywne użytkowanie ziemi i prawo własności do przydomowego ogrodu 84 2. Zarządzanie rodziną wielopokoleniową 85 3. Małżeństwo i system dziedziczenia 86 4. Małżonkowie i rody, z których się wywodzili 87 5. Egzogamia i wsie ulicówki 87 6. Snochactwo 88 7. Rodzina naturalna i rodzina społeczna 88 8. Awunkulat 89 9. Hipoteza ewolucyjna 89 6. Język prasłowiański I 93 1. Rosnąca sonorność sylaby 98 2. Monoftongizacja dyftongów z intonacją opadającą 99 3. Upraszczanie grup samogłoska + spółgłoska nosowa 99 4. Zanik spółgłosek na końcu sylaby i krótkie samogłoski 100 5. Grupy or, ol, er, el 100 6. V- oraz j- protetyczne 103 7. Język prasłowiański II 105 1. Palatalizacje 105 2. Pierwsza palatalizacja 105 3. Druga palatalizacja 106 4. Upodobnienia 107 5. Trzecia palatalizacja 107 6. Połączenie j ze spółgłoską poprzedzającą 108 7. Połączenie j z następującą po niej samogłoską tylną 110 8. Prozodia i metryka 110 9. Apofonia 111 8. Język prasłowiański III 115 1. Morfologia języka prasłowiańskiego 115 2. Morfologia rzeczownika 115 3. Zaimki i przymiotniki 118 4. Morfologia czasownika 119 5. Elementy składni 121 6. Słownictwo języka prasłowiańskiego 121 Część druga Akulturacja Słowian 9. Ekspansja i nowe siedziby 127 1. Awarowie i Słowianie 127 2. Cesarstwo bizantyńskie i królestwo Franków 130 3. Słowiańska ekspansja na Bałkanach 131 4. Wkroczenie Słowian na Półwysep Apeniński 137 5. Ekspansja Słowian na zachód 138 6. Ekspansja Słowian na północ i południe 140 10. Słowianie między cesarstwem bizantyńskim i państwem Franków 143 1. Państwo Franków 143 2. Cesarstwo bizantyńskie 144 3. Początki ludności rumuńskiej 144 4. Reakcja imperiów 146 5. Rynek niewolników 148 6. Stosunki między Rzymem a Konstantynopolem 149 7. Wielkie Morawy i państwo bułgarskie 153 11. Konstantyn-Cyryl, jego wykształcenie i misje 157 1. Wykształcenie Konstantyna-Cyryla 161 2. Misje dyplomatyczne 164 12. Konstantyn-Cyryl, Metody i misja wielkomorawska 169 1. Kariera Metodego 170 2. Przygotowania do misji wśród Słowian 171 3. „Bracia Sołuńscy” na Wielkich Morawach i w Panonii 174 4. Pobyt w Wenecji i w Rzymie 175 5. Metody arcybiskupem Słowian 178 13. Europa Środkowo-Wschodnia, Bałkany i