Opis
Nowy, uzupełniony i poprawiony przekład klasycznej publikacji „Ruś wikingów”. Autor w fascynujący sposób opowiada o początkach państwowości na ziemiach Europy Wschodniej i o tym, jaki udział w jej tworzeniu mieli Skandynawowie. O wyjątkowym charakterze tej publikacji stanowi fakt, że kluczowym materiałem analiz są tu przedmioty kultury materialnej, choć oczywiście autor odnosi się również do źródeł pisanych. Badania archeologiczne stanowisk wczesnośredniowiecznych prowadzone na terenach Europy Wschodniej od wielu lat przynoszą obfitość znalezisk o charakterze typowo skandynawskim, często wręcz bliźniaczo podobnych do przedmiotów odkrywanych na terenie Danii czy Szwecji. Autor prezentuje i szczegółowo omawia bogaty materiał archeologiczny pochodzący z badań na Wschodzie, zestawiając go ze znaleziskami ze Skandynawii. Udowadnia w ten sposób ponad wszelką wątpliwość, że w epoce wikingów na obszarach dzisiejszej Rosji czy Ukrainy istniały duże osiadłe społeczności Skandynawów. Zachowywały one swą tożsamość, utrzymując kontakty z krajem pochodzenia, a ich członkowie posługiwali się przedmiotami, które stanowiły materialne znaczniki tej tożsamości. Właśnie ci ludzie, nazwani Rusami, tworzyli pierwsze struktury państwowe na Wschodzie, kładąc ostatecznie podwaliny pod powstanie Rusi Kijowskiej. ****** Viking Rus. Scandinavians in early medieval Eastern Europe A new, supplemented and corrected Polish translation of the classic publication "The Viking Rus". The author talks about the beginnings of statehood in Eastern Europe and about the role Scandinavians played in it. He presents and discusses in detail rich archaeological material from research in the East, comparing it with finds from Scandinavia, which proves that in the Viking Age, large communities of Scandinavians settled in the areas of today's Russia and Ukraine. They kept their identity by maintaining contacts with their country of origin. These people, called the Rus, created the first state structures in the East, including the foundations of Kievan Rus. Spis treściPrzedmowa do wydania drugiego 7 Wprowadzenie 13 Rozdział I. Poselstwo bizantyjskie do Ingelheim i sprawa Rhosów 25 Uwagi wstępne 25 Wzmianka pod rokiem 839 w Annales Bertiniani 31 Nazwa ludu Rhosów 34 Tytuł władcy 40 Kaganat Rusów 45 Rhosowie a Szwecja 49 Dania w początkach epoki wikingów 51 Bizancjum: zagrożenie ze strony islamu i działania greckiej dyplomacji 56 Przyczyny przybycia Rhosów do Bizancjum i dołączenia do cesarskiego poselstwa 59 Podróż powrotna Rhosów 66 Rozdział II. Ludzie, miejsca i przedmioty „Ziemi Ruskiej” 76 Okres wstępny: handel i organizacja polityczna 76 Aldeigja – pierwsze centrum Rusów 80 Kuźnia i człowiek z rogami 87 Stara Ładoga i rejon środkowego Dunaju 93 Sytuacja po roku 850: więcej Rusów i dalsza ekspansja 99 Atak na Konstantynopol w 860 roku 104 Stara Ładoga między IX a końcem X wieku 108 Kultura skandynawska w Przyładożu 126 Holmgardr – centrum w górnym biegu rzeki Wołchow 135 Hólmr – miejsce nowego początku 137 Głowa smoka 144 Dama w długiej sukni 147 Okucie uzdy 149 Amulety z inskrypcjami runicznymi 150 Rusowie na zachód od rzeki Wołchow: przypadek Izborska–Pskowa 152 Rozdział III. Rusowie i ich kultura 161 Rusowie w X wieku 161 Kim byli Rusowie w X wieku? 168 Inni Rusowie 172 Skandynawska kultura Rusów 173 Magiczne miniatury 177 Przesłania graffiti 182 Ceremonie pogrzebowe wodza Rusów według Ahmada ibn Fadlana 186 Rozdział IV. Górny Dniepr – ośrodek w Gniezdowie 205 Duże kurhany 213 Skandynawskie przedmioty z mniejszych kurhanów i osad 227 Pochówki komorowe 233 Biżuteria elit 240 Rusowie z Gniezdowa 255 Rozdział V. Rusowie między Wołgą i Oką 258 Sarskoje Gorodiszcze 259 Bolszoje Timieriewo 260 Inne ośrodki 272 Rozdział VI. Na drodze do powstania księstwa kijowskiego 278 Rusowie na południu 278 Wołodymer-Włodzimierz 293 Kijów – centrum nowej Rusi 294 Ekskluzywna skandynawska sztuka złotnicza w Kijowie 308 Znak Ruryka – dynastyczny symbol tożsamości 312 Ruskie centra w Czernihowie i Szestowicy 326 Instytucja drużyny u Rusów 341 W drodze do Bizancjum 344 Podsumowanie 350 Bibliografia 358 Spis ilustracji 386 Indeks osób 393 Indeks nazw geograficznych i miejscowych 398