Opis
W książce omówiono problemy psychologiczne pojawiające się w związku z podwójnym kryzysem w rodzinie – rozstania rodziców oraz ich rywalizacji o uregulowanie na drodze prawnej kwestii związanych z udziałem w wychowaniu dzieci. Analizie poddano współczesną literaturę przedmiotu ze wskazaniem podstaw prawnych. Autorka przedstawia m.in. własne badania dotyczące dyspozycji psychicznych, które mają istotne znaczenie dla kompetencji wychowawczych rodziców, w tym ich umiejętności uchronienia dziecka przed negatywnymi konsekwencjami rozstania i zaadaptowania się do nowej, trudnej psychologicznie sytuacji, w jakiej się znalazło. Najszerzej rozwinięte zostały tematy, które w ostatnim okresie są przedmiotem szczególnych kontrowersji w odniesieniu do regulacji formalnoprawnych sytuacji dziecka po rozstaniu tych rodziców, którzy mają rozbieżne wizje wychowania dzieci i własnego w nim udziału – alienacja rodzicielska oraz piecza (opieka) naprzemienna. Adresaci: Książka jest przeznaczona dla adwokatów, sędziów, prokuratorów, biegłych psychologów, pedagogów i psychiatrów opiniujących w sprawach rodzinnych i opiekuńczych oraz specjalistów pracujących z rodziną w kryzysie związanym z rozstaniem rodziców. Będzie również cennym źródłem wiedzy dla rodziców ubiegających się o aktywne sprawowanie pieczy nad dzieckiem po rozstaniu. Spis treściWykaz skrótów ........................................................................................................... 11 Wprowadzenie do drugiego wydania ..................................................................... 13 Wprowadzenie do pierwszego wydania ................................................................. 17 CZĘŚĆ PIERWSZA Rozdział I. Rywalizacja o dziecko w kontekście psychologii rodziny ............. 25 1. Definicja rodziny, struktura rodziny i jej funkcje ............................................. 25 2. Zmiany w funkcjonowaniu współczesnej rodziny ............................................ 29 3. Więzi uczuciowe w rodzinie ................................................................................ 34 4. Płeć rodziców a rozwój i wychowanie dziecka .................................................. 37 Rozdział II. Regulacje prawne dotyczące władzy rodzicielskiej ....................... 42 1. Przedmiot i zakres opinii psychologicznej ......................................................... 42 2. Podstawowe pojęcia związane z władzą rodzicielską ....................................... 45 3. Rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej w wyroku rozwodowym oraz zmiany w zakresie jej sprawowania ..................... 51 4. Utrzymywanie kontaktów z dzieckiem .............................................................. 60 Rozdział III. Rozbicie rodziny ................................................................................ 68 1. Przyczyny rozbicia, podstawowe przejawy i adaptacja do sytuacji kryzysu ... 69 2. Objawy obserwowane u rodziców ...................................................................... 77 3. Objawy obserwowane u dzieci ............................................................................ 81 4. Zaburzenia relacji między rodzicami a dziećmi ................................................ 87 5. Skutki angażowania dziecka w konflikt .............................................................. 89 Rozdział IV. Kompetencje wychowawcze .............................................................. 110 1. Wychowanie – charakterystyka procesu ............................................................ 110 2. Wychowanie w rodzinie – funkcje, style wychowania i postawy wychowawcze ........................ 112 3. Definicja i metody oceny kompetencji wychowawczych ................................. 119 4. Kompetencje wychowawcze w literaturze prawniczej ...................................... 122 5. Piecza naprzemienna a rywalizacja o opiekę nad dzieckiem .......................... 127 Rozdział V. Diagnozowanie osobowości rodziców w sprawach opiekuńczych ....................... 135 1. Osobowość i dyspozycje psychiczne, dojrzałość psychiczna i społeczna ...... 135 2. Narzędzia badawcze stosowane w diagnozowaniu osobowości rodziców występujących w sprawach opiekuńczych ............ 138 3. Uwarunkowania osobowościowe rodziców rywalizujących o przejęcie opieki nad dziećmi – przegląd badań .......... 142 4. Osobowość rodziców a rozwój psychiczny ich dzieci w świetle badań empirycznych ................ 152 CZĘŚĆ DRUGA Rozdział VI. Co decyduje o kompetencjach wychowawczych? Metodologia badań własnych ........ 163 1. Cel pracy i pytania badawcze ............................................................................... 163 2. Hipotezy badawcze ................................................................................................ 165 3. Operacjonalizacja zmiennych .............................................................................. 168 4. Badana grupa ..........................................................................