Opis
Rozprawa jest efektem wieloletnich poszukiwań i żmudnej pracy wykonanej w archiwach i bibliotekach polskich oraz zagranicznych. Autor wkroczył praktycznie na teren dziewiczy, bo o ile dysponujemy już od kilku lat badaniami nad strażą graniczną w Polsce w okresie międzywojennym, to temat straży granicznej w okresie zaborów właściwie nie jest obecny w naszej historiografii. Należy zatem podkreślić pewną pionierskość badań dr. K. Latawca, który już wcześniej podjął interesujące prace cząstkowe, [...] a teraz przedstawił spójną monografię. Fragment recenzji dr. hab. Edwarda Czapiewskiego Spis treściWykaz skrótów 7 Wstęp 9 ROZDZIAŁ I 17 Ku straży granicznej. Ewolucja struktur ochrony granicy państwa w imperium rosyjskim 17 Polskie formacje celne do 1851 r. 32 ROZDZIAŁ II 47 Struktury rosyjskiej straży granicznej w Królestwie Polskim 47 Przyczyny wprowadzenia 47 Struktury straży granicznej w latach 1851–1893 49 W okresie funkcjonowania Samodzielnego Korpusu Straży Granicznej 70 ROZDZIAŁ III 79 Funkcjonariusze straży granicznej 79 Dobór kadry dowódczej (oficerskiej) straży granicznej 79 Pochodzenie narodowościowe i wyznanie oficerów straży granicznej 88 Pochodzenie społeczne 99 Wykształcenie oficerów 105 Funkcjonariusze straży granicznej niższych rang (dobór kadr – wyznanie – pochodzenie społeczne i terytorialne) 112 ROZDZIAŁ IV 137 Prawa i obowiązki funkcjonariuszy straży granicznej 137 Zakres kompetencji naczelników okręgów celnych, naczelników okręgów Samodzielnego Korpusu Straży Granicznej, dowódców brygad, batalionów i oddziałów 137 Uprawnienia funkcjonariuszy straży granicznej niższych stopni 149 Zasady użycia broni 159 Uposażenie 164 Prawa emerytalne 175 Nagrody 182 Urlopy 197 Perspektywy zatrudnienia po służbie w straży granicznej 202 ROZDZIAŁ V 211 Organizacja zaplecza logistycznego 211 Wymiar sprawiedliwości 211 Infrastruktura i zaopatrzenie 215 Organizacja kancelarii i procesy aktotwórcze 244 Umundurowanie i oporządzenie 263 Środki lokomocji i transportu 267 Uzbrojenie 271 Przygotowanie na wypadek konfliktu zbrojnego 275 ROZDZIAŁ VI 279 Organizacja służb medyczno-sanitarnych i kondycja zdrowotna funkcjonariuszy straży granicznej 279 Opieka medyczna 279 Kondycja zdrowotna 295 Nadzór weterynaryjny 303 ROZDZIAŁ VII 311 W walce z przemytem, nielegalnym ruchem osobowym i szpiegostwem 311 Współpraca z innymi formacjami mundurowymi w zwalczaniu przestępczości na granicy państwa 311 Przemyt 325 Nielegalny ruch osobowy 348 Walka ze szpiegostwem i działalność wywiadowcza 358 ROZDZIAŁ VIII 369 Prawosławie w straży granicznej 369 Cerkwie celne 369 Duchowieństwo i służba cerkiewna 382 Działalność funkcjonariuszy straży granicznej na rzecz Cerkwi prawosławnej 394 Znaczenie Cerkwi w procesie wychowawczym i w pełnieniu służby państwowej 404 ROZDZIAŁ IX 407 Z życia codziennego 407 Stan cywilny 407 Rodzina 418 Problem wykształcenia dzieci funkcjonariuszy straży granicznej 432 Instytucje społeczno-kulturalne 449 Poza prawem 454 Zakończenie 475 Aneksy 481 Bibliografia 519 Indeks nazwisk 551