Relacje interpersonalne dorosłych rodzeństw w aspekcie funkcjonowania

Opis

Publikacja z zakresu psychologii rodziny. Prezentowane w książce kwestie teoretyczne i rezultaty najnowszych badań dotyczą jakości oraz znaczenia relacji interpersonalnych dorosłych rodzeństw. Autorka w podjętych analizach koncentruje się na czterech następujących zagadnieniach: charakterystyka psychologicznych aspektów relacji z rodzeństwem w okresie dorosłości; wyróżnienie wzorców relacji interpersonalnych dorosłych rodzeństw; określenie związku pomiędzy krytycznymi wydarzeniami życiowymi a pozytywnymi i negatywnymi aspektami relacji rodzeństw oraz oszacowanie buforowej roli relacji z rodzeństwem w obliczu krytycznych wydarzeń życiowych. Spis treściWprowadzenie 7 1. Teoretyczne podstawy badań nad znaczeniem i jakością relacji z rodzeństwem 13 1.1. Relacje rodzeństw w paradygmacie teorii psychoanalityczno-ewolucyjnych 13 1.2. Relacje z rodzeństwem jako proces społeczno-psychologiczny 22 1.3. Problematyka relacji rodzeństw w teorii społecznego uczenia się 24 1.4. Relacje z rodzeństwem w perspektywie systemów rodzinnych i ekologicznych 27 1.5. Rodzina prymarną płaszczyzną rozwoju i kształtowania więzi społecznych 35 2. Relacje interpersonalne podsystemu rodzeństwa w okresie dorosłości 39 2.1. Pojęcie i typy relacji interpersonalnych 39 2.2. Specyfika i fazy więzi z rodzeństwem 45 2.3. Wybrane typologie relacji z rodzeństwem 50 2.4. Psychospołeczne uwarunkowania ustosunkowań interpersonalnych rodzeństw 59 2.4.1. Determinanty podmiotowe 59 2.4.2. Czynniki środowiskowe 66 3. Psychospołeczne aspekty funkcjonowania rodzeństw w okresie dorosłości 75 3.1. Wybrane cechy i periodyzacja okresu dorosłości 75 3.2. Wymiary funkcjonowania psychospołecznego 78 3.3. Dominanty relacji interpersonalnych dorosłych rodzeństw 84 3.3.1. Wczesna dorosłość – dystans w relacjach z rodzeństwem 84 3.3.2. Średnia dorosłość – rodzeństwo źródłem wsparcia 87 3.3.3. Późna dorosłość – perspektywa renowacji więzi z rodzeństwem 91 3.4. Między stałością a zmiennością relacji w podsystemie rodzeństwa 95 4. Relacje z rodzeństwem w obliczu krytycznych wydarzeń życiowych i radzenia sobie ze stresem 97 4.1. Kryzys i krytyczne wydarzenia życiowe 97 4.1.2. Klasyfikacje krytycznych wydarzeń życiowych 100 4.2. Zdrowie człowieka w związku z krytycznymi wydarzeniami życiowymi 105 4.3. Indywidualne zasoby w radzeniu sobie ze stresem 107 4.3.1. Rola rodzeństwa w radzeniu sobie ze stresem w świetle teorii wymiany G. Homansa 109 4.3.2. Jakość relacji z rodzeństwem a krytyczne wydarzenia życiowe 112 5. Metodologiczne założenia badań własnych 115 5.1. Problematyka i cel badań 115 5.2. Charakterystyka narzędzi badawczych 131 5.3. Przebieg badań i charakterystyka osób badanych 150 5.4. Procedury analiz statystycznych 158 6. Rezultaty badań 161 6.1. Relacje interpersonalne rodzeństw w okresie dorosłości 161 6.1.1. Wybrane czynniki społeczno-demograficzne różnicujące relacje interpersonalne dorosłych rodzeństw 169 6.1.1.1. Wiek 169 6.1.1.2. Płeć 176 6.1.1.3. Układ płci w rodzeństwie 179 6.1.1.4. Różnica wieku w rodzeństwie 185 6.1.1.5. Kolejność narodzin 190 6.1.2. Wnioski 194 6.2. Predyktory i moderatory relacji interpersonalnych rodzeństw w okresie dorosłości 198 6.2.1. Styl rodzicielski jako moderator zmiennych społeczno-demograficznych 198 6.2.1.1. Styl rodzicielski a płeć 204 6.2.1.2. Styl rodzicielski a układ płci w rodzeństwie 208 6.2.1.3. Styl rodzicielski a różnica wieku w rodzeństwie 213 6.2.1.4. Styl rodzicielski a kolejność narodzin 219 6.2.2. Wnioski 223 6.3. Funkcjonowanie psychospołeczne a wymiary relacji interpersonalnych rodzeństw 225 6.3.1. Samotność 225 6.3.2. Dobrostan psychiczny 226 6.3.3. Zdrowie psychiczne 228 6.3.4. Spostrzegany stres 229 6.3.5. Profile relacji interpersonalnych dorosłych rodzeństw 231 6.3.6. Funkcjonowanie psychospołeczne w zależności od profili relacji dorosłych rodzeństw 233 6.3.7. Wnioski 246 6.4. Wsparcie społeczne i relacje dorosłych rodzeństw w kontekście krytycznych wydarzeń życiowych 247 6.4.1. Pomoc psychologiczna i wsparcie instrumentalne otrzymywane od rodzeństwa w związku z wydarzeniami krytycznymi 247 6.4.1.1. Wsparcie społeczne a układ płci w rodzeństwie 249 6.4.1.2. Wsparcie społeczne a wiek rodzeństwa 254 6.4.2. Związki krytycznych wydarzeń życiowych z wymiarami relacji rodzeństw 261 6.4.3. Funkcjonowanie psychospołeczne rodzeństw o określonych profilach relacji w związku z krytycznymi wydarzeniami życiowymi 262 6.4.4. Wnioski 266 6.5. Relacje interpersonalne rodzeństw w okresie dorosłości – model zależności między analizowanymi zmiennymi 267 6.5.1. Wnioski 273 7. Dyskusja wyników 275 7.1. Psychologiczne aspekty relacji interpersonalnych dorosłych rodzeństw 276 7.2. Predyktory i moderatory relacji interpersonalnych dorosłych rodzeństw 288 7.3. Funkcjonowanie psychospołeczne dorosłych a jakość relacji z rodzeństwem 290 7.4. Krytyczne wydarzenia życiowe, wsparcie społeczne a rodzeństwo 298 Zakończenie 303 Bibliografia 311