Opis
Pro praefationis Zdarza się, że publikacje poświęcone historii same posiadają swoistą historię, złożoną z faktów wydłużających proces edytorski od momentu powstania i prze-kazania tekstów przez autorów do ostatecznego ogłoszenia ich drukiem. Takie przypadki wystąpiły na drodze edycji niniejszego zbioru studiów, będącego po-kłosiem międzynarodowej konferencji poświęconej „Recepcji twórczości Jana Długosza w historiografii krajów europejskich”. Obrady miały wszak miejsce w sali Senatu Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie w październiku 2015 roku i odbywały się w szczególnym kontekście rocznicowym. Owa konferencja zorganizowana została w ramach ogólnopolskich obchodów 600-letniej rocznicy urodzin ojca historiografii polskiej – Jana Długosza. Co istotne, idea uroczystości rocznicowych w 2015 roku narodziła się właśnie w sali Senatu częstochowskiej uczelni. Z inicjatywy dyrekcji Instytutu Historii ówczesnej Akademii, awanso-wanej wkrótce do rangi Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie, w 2013 roku odbyła się ogólnopolska narada przed-stawicieli środowisk historycznych pod auspicjami Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Historycznego oraz Prezydium Komitetu Nauk Historycznych Pol-skiej Akademii Nauk. Jej celem było podjęcie stosownych przygotowań do god-nego uczczenia zbliżającej się rocznicy narodzin Jana Długosza. W trakcie obrad podjęto inicjatywę wystąpienia do Parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej w spra-wie ustanowienia roku 2015 „Rokiem Jana Długosza” w Polsce. Wówczas po-wołano też ogólnopolski Komitet „Roku Długoszowskiego” oraz wypracowano wstępny program obchodów. Jego uściślenie nastąpiło na kolejnej naradzie zor-ganizowanej w Krakowie w maju 2014 roku. W tym też roku Sejm Rzeczypo-spolitej Polskiej przyjął stosowną uchwałę, przychylając się do postulatu skiero-wanego w ślad za naradą w Częstochowie do Prezydium Parlamentu przez liczne gremia historyków polskich. Uroczysta inauguracja „Roku Długoszowskiego” odbyła się 24 maja 2015 roku w Brzeźnicy nad Wartą, czyli w miejscu narodzin dziejopisa – Jana Długo-sza, Anno Domini 1415, oraz w Wieluniu, z którym mocno związana była jego najbliższa rodzina i gdzie też pochowani zostali jego rodzice. Wspomniane uro-czystości, inaugurujące ogólnopolskie obchody „Roku Długoszowskiego”, oraz 8 Pro praefationis następujące później wydarzenia upamiętniające postać i twórczość Jana Długo-sza w regionie częstochowskim (Częstochowie i Kłobucku) koordynowane były przez Zarząd Częstochowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycz-nego. Ku czci patrona częstochowskiej uczelni odbyły się dwie konferencje nau-kowe – oprócz międzynarodowej konferencji poświęconej „recepcji twórczości Jana Długosza…”, przygotowanej przez Instytut Historii i miejscowy Oddział PTH, miała miejsce także ogólnopolska konferencja zatytułowana „Od-czytywa-nie Długosza”, zorganizowana przez Instytut Filologii Polskiej, przy współpracy Biblioteki Śląskiej w Katowicach. W tymże jubileuszowym roku odbyły się również liczne konferencje i uro-czystości w innych ośrodkach akademickich w kraju. Dwie konferencje miały miejsce w Krakowie – na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz Uniwersytecie Peda-gogicznym im. Komisji Edukacji Narodowej. Pierwsza w skali kraju konferencja poświęcona Długoszowskiej problematyce odbyła się wszak w Opolu, natomiast we wspomnianym dniu inauguracji ogólnopolskich uroczystości historycy z wielu środowisk obradowali w Wieluniu. Utrwalony drukiem dorobek owych konferencji jest niewątpliwie cennym wzbogaceniem wcześniej publikowanych „Dlugosianów”, w szczególności będących pokłosiem jubileuszu obchodzonego w 1980 roku, w pięćsetletnią rocznicę śmierci wielkiego Polaka. Organizatorzy częstochowskiej konferencji, biorąc pod uwagę problematykę podejmowaną w innych ośrodkach akademickich, zdecydowali się skoncentro-wać obrady na tych obszarach twórczości Jana Długosza, w których narracja wy-kracza poza ścisłe granice dziejów ojczystych. Wprawdzie dziejopis spisywał swoje Annales seu Cronicae na chwałę „Sławnego Królestwa Polskiego”, ale też nie ograniczał swojego wykładu do historii ziem polskich, czy krain pozostają-cych w jego czasach pod berłem dynastii Jagiellońskiej. Naturalnie, największe zainteresowanie wykazywał przy tym przeszłością państw ościennych, chociażby przez wzgląd na wydarzenia rzutujące na rozwój wypadków na ziemiach pol-skich, w szczególności jeśli opisywane fakty wpływały na dalszy rozwój wypad-ków i skutkowały konfliktami zbrojnymi. Stworzone przez Długosza źródła historiograficzne po wiekach szczególnie cenione są przez badaczy przy analizie tych partii dzieła, w których znalazły się opisy faktów znanych dziejopisowi z autopsji. Przypomnijmy, że jako dyplomata królewski i zaufany dworzanin kardynała Zbigniewa Oleśnickiego był naocznym świadkiem doniosłych wydarzeń w dziejach Królestwa Polskiego, czy szerzej – Europy Środkowo-Wschodniej. Ze względów źródłoznawczych dogłębnej analizie poddawane są liczne fragmenty, w których