Opis
Pierwsza nagroda za rozprawę doktorską w LIII Ogólnopolskim Konkursie „Państwa i Prawa” na najlepsze prace habilitacyjne i doktorskie z dziedziny nauk prawnych. Prawa człowieka nie zawsze dla najuboższych - przeczytaj wywiad z autorem >> Tezą sformułowaną w książce jest stwierdzenie, że z jednej strony skrajne ubóstwo negatywnie wpływa na możliwość korzystania z praw człowieka, z drugiej zaś prawa człowieka mogą się przyczynić do ograniczenia skali skrajnego ubóstwa, a w konsekwencji do umożliwienia korzystania przez jednostki skrajnie ubogie ze wszystkich praw człowieka. Autor stawia pytania: czym jest ubóstwo i skrajne ubóstwo? jak prawo międzynarodowe praw człowieka (w tym także prawo Unii Europejskiej) ujmuje relację pomiędzy ubóstwem a prawami człowieka i czy prawa człowieka wnoszą do przeciwdziałania ubóstwu jakąkolwiek wartość dodaną? jak prawo konstytucyjne, w szczególności Konstytucja RP określa status jednostki skrajnie ubogiej? jak wygląda realizacja konstytucyjnego oraz międzynarodowego standardu ochrony praw człowieka skrajnie ubogiego? Analizie poddano akty prawne mające szczególne znaczenie dla sytuacji prawnej jednostek żyjących w skrajnym ubóstwie oraz orzecznictwo krajowych i międzynarodowych organów zajmujących się kontrolą przestrzegania praw człowieka. Adresaci: Publikacja jest przeznaczona przede wszystkim dla adwokatów, radców prawnych i sędziów. Może być przydatna również pracownikom organizacji pozarządowych, administracji rządowej i samorządowej, zajmującym się tematyką praw społecznych. Spis treściWykaz skrótów | str. 15 Wstęp | str. 19 Rozdział I Wprowadzenie do problematyki ubóstwa | str. 25 1. Wprowadzenie | str. 25 2. Historia relacji społeczeństwa i państwa do problemu ubóstwa | str. 26 3. Historia relacji społeczeństwa i państwa do problemu ubóstwa na ziemiach polskich | str. 30 4. Ubóstwo w myśli społeczno-ekonomicznej | str. 33 4.1. Ubóstwo w optyce ekonomii klasycznej | str. 34 4.2. Ubóstwo w myśli socjalistycznej | str. 35 4.3. Ubóstwo a ekonomia neoklasyczna, keynesizm, szkoła chicagowska | str. 36 4.4. Katolicka nauka społeczna | str. 37 4.5. Ubóstwo jako niedostatek podstawowych możliwości – koncepcja Amartyi Sena | str. 38 5. Przyczyny ubóstwa i koncepcje walki z tym zjawiskiem | str. 41 6. Definiowanie i pomiar ubóstwa – uwagi ogólne | str. 43 7. Definiowanie i pomiar ubóstwa – podejście jednowymiarowe | str. 45 7.1. Minimum egzystencji, minimum socjalne, ubóstwo ustawowe | str. 47 7.2. Ubóstwo relatywne | str. 50 8. Definiowanie i pomiar ubóstwa – podejście wielowymiarowe | str. 53 9. Ubóstwo a wykluczenie społeczne | str. 54 10. Badania jakościowe ubóstwa – życie w skrajnym ubóstwie | str. 56 11. Długość trwania w skrajnym ubóstwie | str. 58 12. Obraz polskiej biedy – kategorie osób szczególnie zagrożonych skrajnym ubóstwem | str. 59 12.1. Bezrobotni | str. 59 12.2. Pracujący biedni (working poor) | str. 60 12.3. Dzieci i młodzież, rodziny wielodzietne | str. 62 12.4. Seniorzy, osoby z niepełnosprawnością | str. 63 12.5. Mieszkańcy wsi i małych miast oraz regionów tradycyjnie ubogich | str. 64 12.6. Kobiety | str. 65 12.7. Członkowie mniejszości rasowych i etnicznych | str. 66 13. Obraz polskiej biedy – przyczyny ubóstwa w Polsce | str. 67 14. Badania postaw społecznych Polaków wobec ubóstwa i osób ubogich | str. 68 15. Podsumowanie | str. 70 Rozdział II Prawnoczłowiecza perspektywa skrajnego ubóstwa w wymiarze uniwersalnym | str. 72 1. Wprowadzenie | str. 72 2. Organizacja Narodów Zjednoczonych wobec skrajnego ubóstwa | str. 73 2.1. Aksjologiczne uzasadnienie prawnego obowiązku przeciwdziałania ubóstwu | str. 74 2.2. Deklaracja kopenhaska | str. 76 2.3. Deklaracja milenijna | str. 79 2.4. Zrównoważone Cele Rozwoju | str. 82 3. Skrajne ubóstwo z perspektywy praw człowieka | str. 84 4. Prawnoczłowiecza perspektywa skrajnego ubóstwa – uwagi teoretyczne | str. 86 5. Koncepcja wolności od niedostatku jako punkt wyjścia dla podejścia do skrajnego ubóstwa opartego na prawach człowieka | str. 89 6. Konceptualizacja wolności od skrajnego ubóstwa jako prawa człowieka | str. 98 7. Wytyczne ONZ w sprawie skrajnego ubóstwa i praw człowieka | str. 102 8. Znaczenie Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych dla prawnoczłowieczej perspektywy skrajnego ubóstwa | str. 109 8.1. Obowiązek progresywnego urzeczywistniania praw i wolności przez państwo | str. 114 8.2. Koncepcja istoty prawa (minimum core) jako narzędzie oceny realizacji przez państwo obowiązku urzeczywistniania praw i wolności | str. 115 8.3. Obowiązek wykorzystywania przez państwo maksymalnie dostępnych środków dla urzeczywistniania praw i wolności | str. 118 8.4. Obowiązek realizacji praw społecznych bez dyskryminacji | str. 121 9. Prawo do odpowiedniego poziomu życia – druga strona wolności od ubóstwa | str. 121 10. Prawo do rozwoju z perspektywy wolności od ubóstwa | str. 127 11. Realizacja obowiązku przeciwdziałania skrajnemu ubóstwu | str. 130 11.1. Działania systemu Narodów Zjednoczony