Opis
Podręcznik zawiera 41 eksperymentów nawiązujących do najważniejszego kierunku prowadzonych przez psychologów sądowych poszukiwań związanych z obszarem psychologii zeznań świadków. Dobierając eksperymenty, zwracano uwagę na elementy strukturalne psychologicznej problematyki zeznań świadków, które wywodzą się z opracowanego przez J.M. Stanika modelu zeznań świadków. Model ten porządkuje w sposób ogólny uwarunkowania wpływające na percepcję zdarzeń, przetwarzanie przyjętych treści, spostrzeżeń oraz na etap formowania się zeznań udzielanych przez świadków w toku przesłuchania. Każde ćwiczenie poprzedzone jest krótkim merytorycznym wprowadzeniem do wybranego problemu, z którego wynikają kierunki analizy wyników. Większość eksperymentów została przygotowana tak, aby osobami badanymi mogli być studenci z grupy ćwiczeniowej oraz aby można je było przeprowadzić w salach lekcyjnych. Podręcznik przeznaczony jest dla studentów (studiów stacjonarnych i niestacjonarnych) oraz wykładowców na kierunkach, w ramach których omawiana jest problematyka funkcjonowania człowieka w roli świadka. Spis treściZamiast wstępu (Jan M. Stanik, Agnieszka Roszkowska) 9 Część I Obiekt – zdarzenie Trudność dostrzegania – „było zbyt ciemno” 15 Joanna Kucharewicz Adaptacja wzroku – „od jasności do ciemności” 22 Joanna Kucharewicz Relacja między figurą i tłem – złudzenie 1. 29 Kasper Czech Spostrzeganie wzrostu osoby w zależności od kontekstu – złudzenie 2. 31 Kasper Czech Część II Osoba spostrzegająca Efekt pierwszeństwa i świeżości – lista słów 37 Kasper Czech Efekt pierwszeństwa i świeżości – opowiadanie 40 Kasper Czech Krzywa zapominania 44 Kasper Czech Wpływ kontroli procesu hamowania na jakość zeznań osób w wieku podeszłym 48 Justyna Trepka-Starosta Zależność zapamiętywania i pamiętania od doświadczenia 53 Agnieszka Roszkowska Wpływ bodźców zagrażających na procesy postrzegania u osób w wieku podeszłym 58 Justyna Trepka-Starosta Zagrożenie samooceny a zdolność zapamiętywania i odtwarzania szczegółów 63 Marcin Maciejski Wpływ wybranych zmiennych osobowościowych na trafność zeznań (eksperyment A) 69 Jan M. Stanik Podatność na sugestię 72 Agnieszka Roszkowska Lęk a podatność na sugestię 74 Agnieszka Roszkowska Poziom konformizmu świadka a trafność zeznań 80 Bartosz W. Wojciechowski Postawa świadka wobec przesłuchującego a trafność zeznań 85 Bartosz W. Wojciechowski Część III Warunki i sytuacje dzielące spostrzeżone zdarzenia od składanych zeznań Wpływ dezinformacji na trafność zeznań świadków (czteroetapowa procedura eksperymentalna) 93 Magdalena Rode Wpływ dezinformacji na trafność zeznań świadków (trzyetapowa procedura eksperymentalna) 106 Magdalena Rode Efekt dezinformacji a trafność zeznań 113 Bartosz W. Wojciechowski Jak zapamiętujemy i przekazujemy informacje 118 Agnieszka Roszkowska Przesłuchanie powtórne a trafność zeznań – Nie pamiętam, co zeznałem 121 Bartosz W. Wojciechowski Rezultaty zeznań świadków w przesłuchaniu powtórzonym 124 Bartosz W. Wojciechowski Przesłuchanie powtórne a trafność zeznań – To nie są moje zeznania 129 Bartosz W. Wojciechowski Przesłuchanie pierwotne i wtórne – analiza porównawcza 132 Bartosz W. Wojciechowski Część IV Sytuacja zbierania zeznań i techniki przesłuchań Atmosfera przesłuchania 139 Bartosz W. Wojciechowski Stres przesłuchania 145 Bartosz W. Wojciechowski Wpływ struktury logiczno-gramatycznej pytań na trafność zeznań (eksperyment B) 151 Jan M. Stanik Wpływ modalności zawartej w pytaniach na trafność zeznań (eksperyment C) 160 Jan M. Stanik Intuicyjny versus racjonalny styl myślenia osoby przesłuchującej a rodzaj pytań zadawanych świadkom i ocena wiarygodności 167 Marcin Maciejski Tradycyjne metody przesłuchań a przesłuchanie poznawcze 173 Leszek Woszczek Komunikacja niewerbalna w relacji przesłuchujący – przesłuchiwany i jej wpływ na efekty zeznań 176 Bartosz W. Wojciechowski Wpływ autorytetu a podatność na sugestię 181 Agnieszka Roszkowska Autorytet przesłuchującego (wskaźniki i szacowanie) 189 Bartosz W. Wojciechowski Postawa dominacji przesłuchującego i jej wpływ na efekty zeznań 194 Bartosz W. Wojciechowski Aprobująca a dezaprobująca postawa przesłuchującego a efekty zeznań 199 Bartosz W. Wojciechowski Wpływ atmosfery przesłuchania na przypominanie sobie zdarzeń dawnych (z dzieciństwa) 204 Marcin Maciejski Część V Rezultaty zeznań Jak psycholodzy szacują wiarygodność zeznań małoletnich świadków 213 Leszek Woszczek Kryteria wiarygodności zeznań świadków. Podobieństwa i różnice 215 Leszek Woszczek Kłamię czy nie kłamię – wykorzystanie kryteriów wiarygodności Stellera do oceny zeznań świadków 217 Agnieszka Roszkowska Przystępność kategorii interpretacyjnej (moralny versus sprawnościowy) a stopień wiarygodności przypisywanej świadkom i ich zeznaniom 222 Marcin Maciejski Sposoby i formy zeznawania świadków kłamiących 229 Leszek Woszczek