Opis
W rozprawie opisano łączliwość składniową ponad 30 adwerbiów limitatywnych i zaproponowano dla nich reprezentacje semantyczne. Ich ogólny podział został dokonany na podstawie kryterium semantyczno-składniowego. Wyróżniono zatem przysłówki intensyfikujące, komentujące takie jednostki, które same wyrażają wartości graniczne i z tego powodu są postrzegane jako nadmiarowe, redundantne, i przysłówki nieintensyfikujące, które z kolei podzielono na adwerbia finitywne i gradualne. Przysłówki finitywne nazywają granicę czasową niezależną od przebiegu akcji i są jedynym limitatorem w wypowiedzeniu, przysłówki gradualne zaś, w większości należące do stylu potocznego, precyzują stopień lub intensywność danej akcji. Szczegółowo zrelacjonowano problemy związane z ustaleniem zakresu pojęcia przysłówek, a także pochylono się nad pojęciem granicy, które, mimo iż wielokrotnie opisywane w literaturze filozoficznej, nie zostało należycie opracowane językoznawczo. Spis treści1. Wstęp / 9 2. Założenia metodologiczne / 13 Pojęcie przysłówka / 19 3. 3.1. Przysłówek jako część mowy / 19 3.2. Przysłówek w polskiej tradycji językoznawczej / 21 3.3. Przysłówki a nieprzedmiotowy poziom języka / 25 3.4. Przysłówek a przymiotnik / 28 3.5. Problem frazeologicznych wyrażeń określających / 31 4. Jednostki fundowane na pojęciu granicy / 35 Przysłówki limitatywne – wstępne rozróżnienia / 45 5. 5.1. Granica a zupełność / 45 5.2. Granica a możliwość / 48 5.3. Podział przysłówków reprezentujących pojęcie granicy / 49 5.4. Łączliwość przysłówków limitatywnych z czasownikami / 52 5.5. Ciągi wyłączone z badań / 55 6. Przysłówki intensyfikujące / 63 6.1. Intensyfikatory w badaniach lingwistycznych / 63 6.2. Problem pleonastyczności przysłówków intensyfikujących / 72 6.3. Do szczętu / 74 6.4. Do cna / 83 6.5. Do dna / 87 6.6. Do ostatka / 91 6.7. Do reszty / 99 6.8. Do pełna / 102 6.9. Po brzegi / 106 6.10. Do niemożliwości / 113 6.11. Do syta / 118 6.12. Do czysta / 125 6.13. Do białości / 131 6.14. Z kretesem / 135 6.15. Na amen / 138 6.16. Podsumowanie / 142 7. Przysłówki finitywne / 145 7.1. Ogólna charakterystyka grupy / 145 7.2. Przysłówki oznaczające ‘do śmierci’ / 146 7.2.1. Sposoby ujmowania zjawiska śmierci we frazeologii / 146 7.2.2. Przysłówki po grób, do grobu i do grobowej deski / 148 7.2.3. Przysłówki do ostatniej kropli krwi i do ostatniego tchu / 154 7.3. Jednostki o kształcie do końca / 160 7.4. Podsumowanie / 167 8. Przysłówki gradualne / 169 8.1. Ogólna charakterystyka przysłówków gradualnych / 169 8.2. Co sił, ile sił / 171 8.3. Co tchu, ile tchu / 177 8.4. Do utraty tchu / 179 8.5. Do upadłego / 181 8.6. Do oporu / 184 8.7. Ile wlezie / 193 8.8. Z całej siły, z całych sił, ze wszystkich sił / 198 8.9. Na całe gardło, na cały głos / 203 8.10. Na cały regulator / 207 8.11. Na ful / 210 8.12. Na całego / 213 8.13. Na Maksa / 219 8.14. Podsumowanie / 224 9. Zakończenie / 225 Indeks wyrażeń komentowanych / 229 Wykaz skrótów / 233 Bibliografia / 235 Adverbs representing the concept of limit / boundary in the contemporary Polish language. Summary / 251