Opis
Przedmiotem badań są procesy urbanizacyjne, a więc złożone, wszechstronne i trwałe przekształcenia o uniwersalnym oddziaływaniu, zachodzące na wielu płaszczyznach: demograficzno-zawodowej, ekonomicznej, przestrzenno-fizjonomicznej i kulturowej1. Prowadzą one do wykształcenia się specyficznego rodzaju przestrzeni – przestrzeni urbanizacji (ew. zurbanizowanej), która ma cechy miejskie. Podjęte badania miały na celu ukazanie charakteru i stopnia urbanizacji dokonującej się we wszystkich sferach. Podmiotem badań są tereny turystyczno-wypoczynkowe leżące w strefie podmiejskiej Łodzi. Do szczegółowych analiz zakwalifikowano 24 miejscowości wypoczynkowych (rys. 1, zał. 1), z których dziewięć – według typologii funkcji wypoczynkowej2 A. Matczaka (1982) – miało ją ukształtowaną (Grotniki, Janówka, Justynów, Nowy Świat, Sokolniki Las, Swędów, Ustronie, Wrząca, Żabiczki), a 15 silnie zaawansowaną w przemianach (Anielin Swędowski, Cesarka, Dąbrowa, Emilia, Jedlicze A, Kwiatkowice, Łagiewniki Nowe, Rąbień AB, Rosanów, Rydzynki, Starowa Góra, Tworzyjanki, Wiśniowa Góra, Zielona Góra, Zofiówka). Zakres merytoryczny pracy obejmuje zagadnienia związane z procesami urbanizacyjnymi, zachodzącymi we wszystkich aspektach, tj. demograficzno-zawodowych, ekonomicznych, przestrzenno-fizjonomicznych i kulturowych. Zakres przestrzenny (in. terytorialny) wyznacza strefa podmiejska Łodzi, a szczególnie obszar o powierzchni 101,26 km2 znajdujący się w granicach administracyjnych (lub geodezyjnych) 24 badanych miejscowości turystyczno-wypoczynkowych. Zakres czasowy dotyczy okresu od powstania terenów i sołectw wypoczynkowych do chwili obecnej, zaś szczegółowa analiza uwzględnia lata 2004–2006. Przy interpretacji uwzględniono również wydarzenia wcześniejsze, przeważnie mające miejsce po 1989 r. (...) Spis treściWstęp..........................................7 1. Przedmiot, podmiot i zakres badań .........8 1.1. Założenia, hipotezy i cele badawcze .........9 1.2. Problemy badawcze i obszar badań w świetle literatury .....................................10 1.3. Materiały źródłowe i metody badań .........17 2. Charakterystyka strefy podmiejskiej Łodzi ....19 2.1. Lokalizacja badanego obszaru ...............19 2.2. Dostępność komunikacyjna ...................21 2.3. Walory turystyczne .........................23 2.4. Zagospodarowanie turystyczne ...............25 3. Procesy demograficzno-zawodowe ...............31 3.1. Struktura demograficzna miejscowej ludności .................................................32 3.2. Struktura zatrudnienia mieszkańców ........38 3.3. Pochodzenie terytorialne stałych mieszkańców (napływ migracyjny) .............................43 3.4. Charakterystyka „nowych” mieszkańców czasowych ......................................52 4. Procesy ekonomiczne ..........................61 4.1. Handel nieruchomościami ...................62 4.2. Ruch budowlany (inwestycje) ................67 4.3. Działalność indywidualnych podmiotów gospodarczych ...................................78 5. Procesy przestrzenno-fizjonomiczne .........88 5.1. Struktura użytkowania ziemi i formy własności gruntów ........................................88 5.2. Układ przestrzenny i funkcjonalny miejscowości ...................................98 5.3. Charakterystyka działek ...................105 5.4. Fizjonomia zabudowy .......................112 5.5. Wyposażenie miejscowości w urządzenia infrastruktury technicznej i społecznej.........126 6. Procesy kulturowe ...........................132 6.1. Relacje stali mieszkańcy – turyści (użytkownicy działek) .........................133 6.2. Działalność organizacji społecznych .. ...141 7. Klasyfikacja i typologia miejscowości turystyczno-wypoczynkowych według stopnia zaawansowania procesów urbanizacyjnych oraz model rozwoju tych procesów ..............148 8. Podsumowanie...............................174 Literatura.....................................181 Źródła.........................................198 Summary........................................201 Załączniki.....................................205