Opis
W zamyśle opracowanie Prawo pracy w zarysie ma przede wszystkim pomóc w studiowaniu uregulowań prawa pracy i uzyskaniu podstawowej wiedzy z tego zakresu. Mimo że obejmuje wszystkie istotne (podstawowe) zagadnienia, nie omawia wyczerpująco wszystkich kwestii dotyczących prawa pracy. Na rynku wydawniczym jest wiele podręczników prawa pracy lub szerzej prawa pracy i ubezpieczeń społecznych1, komentarzy do Kodeksu pracy, a także wielotomowe opracowanie pod redakcją naukową prof. dr. hab. Krzysztofa W. Barana. Niniejsza publikacja cechuje się jednak oryginalnością i odrębnością od pojawiających się w obrocie naukowym i dydaktycznym tytułów. Nie jest jedynie pomocą dydaktyczną, lecz jest także pracą naukową. Bazuje na uregulowaniach Kodeksu pracy, ale w kwestiach istotnych z punktu widzenia praktycznego informacje uzupełniono o najnowsze orzecznictwo i wypowiedzi doktryny. Dodatkowo syntetycznie przedstawiono lub zasygnalizowano uregulowania prawne pozakodeksowe. O walorze praktycznym świadczą również pytania kontrolne i wzory podstawowych dokumentów związanych ze stosunkiem pracy. Z kolei walor naukowy przejawia się w licznych przypisach, odnoszących zarówno do źródeł prawa, do literatury, jak i orzecznictwa. Opracowanie składa się z siedmiu rozdziałów. Punktem wyjścia są rozważania terminologiczne i pojęciowe, źródła prawa pracy, jego funkcje i zasady. W rozdziale II, poświęconym stosunkom pracy, omówiono zasady nawiązania i rozwiązania umowy o pracę, elastyczne formy zatrudnienia oraz uregulowania pozwalające kontrolować pracownika. W kolejnych rozdziałach omówiono czas pracy i odpoczynku, wynagrodzenie za pracę, obowiązki i odpowiedzialność pracodawcy i pracownika, uprawnienia związane z rodzicielstwem i zatrudnianie młodocianych oraz rozpatrywanie sporów. Zamieszczono również wzory podstawowych dokumentów, w tym umów o pracę. Opracowanie jest skierowane do studentów rożnych typów szkół wyższych (licencjackich, magisterskich) o kierunkach społecznych i ekonomicznych, w których przedmiotem wykładu są elementy prawa pracy. Formuła opracowania nawiązuje do systematyki Kodeksu pracy, ale jedynie w części dotyczącej wynagrodzenia za pracę, ochrony związanej z rodzicielstwem, czasu pracy i rozpatrywania sporów. W pozostałej części instytucje i zagadnienia prawne starano się pogrupować zgodnie z materialnym powiązaniem między poszczególnymi zagadnieniami, a nie formalną systematyką Kodeksu pracy. Inspiracją do przygotowania niniejszej publikacji były wieloletnie doświadczenia dydaktyczne oraz osobiste zainteresowania naukowe autora. Forma i treść opracowania powinny nie tylko ułatwić przyswajanie wiedzy, ale samo prawo pracy zainteresować swoją różnorodnością, a przede wszystkim praktycznym znaczeniem (użytecznością) nie tylko studentów, lecz także pracowników i pracodawców. Spis treściWSTĘP Rozdział I ZAGADNIENIA WPROWADZAJĄCE 1.1 Uwagi ogólne 1.2 Źródła prawa pracy 1.2.1 Konstytucja 1.2.2 Kodeks pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych 1.2.3 Układy zbiorowe pracy i inne porozumienia zbiorowe 1.2.4 Regulaminy 1.2.4.1 Regulamin pracy 1.2.4.2 Regulamin wynagradzania 1.2.5 Prawo międzynarodowe i unijne 1.3 Rys historyczny i funkcje prawa pracy 1.4 Podstawowe zasady prawa pracy 1.4.1 Wolność (wyboru) pracy 1.4.2 Minimalne wynagrodzenie i godziwe wynagrodzenie za pracę 1.4.3 Swoboda wyrażania woli (nawiązanie stosunku pracy) 1.4.4 Poszanowanie dóbr osobistych 1.4.5 Prawo do wypoczynku 1.4.6 Bezpieczne warunki pracy 1.4.7 Zaspokajanie bytowych, socjalnych i kulturalnych potrzeb pracowników 1.4.8 Podnoszenie kwalifikacji 1.4.9 Uprzywilejowanie pracowników 1.4.10 Zasada reprezentacji pracowników i pracodawców 1.4.10.1 Rada Dialogu Społecznego 1.4.10.2 Związki zawodowe 1.4.10.3 Organizacje pracodawców 1.4.11 Zasada równości, niedyskryminacji i zapobiegania mobbingowi 1.4.12 Ochrona sygnalistów 1.5 Nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy 1.5.1 Państwowa Inspekcja Pracy 1.5.2 Państwowa Inspekcja Sanitarna 1.5.3 Społeczna Inspekcja Pracy 1.6 Podsumowanie 1.7 Pytania kontrolne Rozdział II POWSTANIE, RODZAJE, ZMIANA I USTANIE STOSUNKÓW PRACY 2.1 Uwagi ogólne 2.2 Pojęcie stosunku pracy 2.3 Ochrona danych osobowych 2.4 Umowa o pracę 2.4.1 Rodzaje umów o pracę 2.4.2 Elementy umowy o pracę 2.4.3 Przewidywalne formy i warunki pracy 2.5 Rozwiązanie umowy o pracę 2.5.1 Rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron 2.5.2 Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem 2.5.2.1 Konsultacja ze związkami zawodowymi 2.5.2.2 Ograniczenia w możliwości rozwiązania umowy o pracę 2.5.2.3 Roszczenia pracownika w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę 2.5.3 Wypowiedzenie zmieniające 2.5.4 Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia 2.5.4.1 Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn zawinionych przez pracownika 2.5.4.2 Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika 2.5.4.3 Konsultacja ze związkami zawodowymi 2.5.4.4 Ograniczenia w możliwości rozwiązania umowy o pracę 2.5.4.5 Ros