Opis
Podejście Pierre’a Bourdieu to jedno z ważniejszych teoretycznych i metodologicznych ujęć we współczesnych naukach społecznych. Wykorzystując je w badaniach empirycznych polskiego świata prawa, autorka dowodzi, że jest to nadzwyczaj użyteczne i wydajne narzędzie analityczne w prawoznawstwie. Przeprowadzone przez autorkę badania pozwalają na nowatorskie odczytanie historii prawa na tle szerszych przekształceń społeczno-politycznych, oryginalną analizę prawniczego świata akademickiego, wreszcie innowacyjne spojrzenie na instytucje prawne na przykładzie Trybunału Konstytucyjnego. W publikacji autorka odkrywa nieoczywiste struktury funkcjonowania prawniczej akademii (m.in. zasady prestiżu i wielowymiarowej hierarchii) oraz rynku usług prawniczych, a także ich wzajemne, nieraz złożone powiązania. Ponadto wyjaśnia symboliczny wymiar prawa i jego władzy, mechanizmy budowania i utraty legitymizacji przez instytucje prawne, a także kontrowersyjne zależności między prawem a polityką. Jednocześnie proponuje szereg uzupełnień i rozwinięć teorii Bourdieu. Poczynione ustalenia są szczególnie interesujące w odniesieniu do współczesnego uniwersum prawnego, które kształtowało się w warunkach niekapitalistycznych, co może okazać się paradygmatyczne dla krajów, których historia jest do polskiej zbliżona. Książka jest przeznaczona dla przedstawicieli nauki, prawników praktyków, pracowników administracji, studentów wydziałów prawa, filozofii, socjologii i politologii. Będzie również wsparciem dla badaczy, którzy chcą prowadzić empiryczne analizy na gruncie prawoznawstwa. „Dekonspiracja poznawczego ograniczenia tradycyjnego prawoznawstwa decyduje w moich oczach o szczególnym pożytku lektury książki i jej inspiracyjności. To trochę tak, jak włączenie się muzykologa do trwającej, ożywionej dyskusji kompozytorów, muzyków, dyrygentów i śpiewaków. Im wszystkim muzykolog objaśni, co robią, dlaczego i o co się spierają”.Z przedmowy prof. dr hab. Ewy Łętowskiej Spis treściPodziękowania 9 Przedmowa (Ewa Łętowska) 11 Wprowadzenie 19 CZĘŚĆ PIERWSZA Rozdział 1 Przestrzeń społeczna 29 1.1. Kto i dlaczego może bać się Pierre’a Bourdieu? 29 1.2. Relacyjna ontologia 41 1.3. Pole 47 1.4. Kapitał 55 1.5. Ekonomia dóbr symbolicznych 64 1.6. Pierwotna akumulacja kapitału: wyłanianie się pola 67 1.7. Pole władzy 74 1.8. Formalizacja pola: geometryczna analiza danych 82 Rozdział 2 Habitus 91 2.1. Podejście prakseologiczne 94 2.2. Dystynktywność praktyk społecznych 100 2.3. Ku przemocy symbolicznej 105 Rozdział 3 Władza symboliczna 109 3.1. Społeczne wytwarzanie wiary 111 3.2. Poznanie – uznanie – nierozpoznanie 117 3.3. Rzecz o męskiej dominacji 123 3.4. Władza symboliczna a habitus klasowy i płciowy 133 Rozdział 4 Pole prawne 141 4.1. Powstanie państwa i interes w bezinteresowności 142 4.2. Autonomia i reguły wejścia 147 4.3. Podział prawniczej pracy 150 4.4. Zmysł praktyczny prawnika 157 4.5. Pobożna hipokryzja i podstawy prawniczej wiary 164 4.6. Język prawa i strategie uniwersalizacji 173 4.7. Warunki alchemii społecznej, wytwarzanie neutralności i arystokratyczny dystans 177 4.8. Postscriptum: jak rozumieć prawnika 185 CZĘŚĆ DRUGA Rozdział 5 Geneza i struktura pola prawnego w Polsce 191 5.1. Okres międzywojenny: początki kształtowania się mikrokosmosu prawnego 192 5.1.1. Trzy ilustracje walk w polu prawnym 203 5.1.2. Struktura pola prawnego w okresie międzywojennym 211 5.2. Pole prawne w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 212 5.2.1. „Aparat” władzy: stalinizm 212 5.2.2. Poszerzenie autonomii: „odwilż” 1956 r. 226 5.2.3. Częściowa delegitymizacja kapitału politycznego: marzec 1968 r. i jego następstwa 241 5.2.4. Poszukiwanie legitymizacji i relatywna autonomizacja pola prawnego 244 5.2.5. Struktura pola prawnego w PRL 256 5.3. Pole prawne w Polsce po 1989 r. 258 5.3.1. Od korporacji do rynku 267 5.3.2. Dwie ilustracje „ekonomii na opak” 277 5.3.3. Rekonfiguracja pola: wejście akademików do zawodów prawniczych 282 5.3.4. Struktura pola prawnego po 1989 r. 297 5.4. Wnioski: historia pola prawnego w Polsce 299 Rozdział 6 Akademickie subpole prawne 301 6.1. Reguły gry pola naukowego 303 6.2. Dialektyka habitusu i pól: trajektoria Leona Petrażyckiego 310 6.2.1. Trajektoria naukowa na granicy imperiów 313 6.2.2. Strategie kompensacyjne i sublimacja porażki 319 6.2.3. Wytwarzanie nowej pozycji, nierówny obieg idei i strukturalne konieczności 326 6.2.4. Wnioski: zrozumieć uczonego 331 6.3. Kapitał symboliczny w akademickim subpolu prawnym – konkursy „Państwa i Prawa” (1951–2022) 331 6.3.1. Nagrody za najlepsze prace habilitacyjne 337 6.3.2. Nagrody za najlepsze rozprawy doktorskie 355 6.3.3. Wnioski: strategie monopolizacji i petryfikacja struktury 372 6.4. Subpole filozofii prawa 374 6.4.1. Miejsce ogólnych nauk o prawie w akademickim subpolu prawnym 374 6.4.2. Konstrukcja obiektu badawczego 377 6.4.3. Główne podziały w subpolu filozofii prawa 388 6.4.3.1. Dominujący vs zdominowani 389 6.4.3.2. Ścieżka naukowa vs akademicka 394 6.4.3.3. Strategie publika