Opis
Podręcznik Prawo karne. Wykład akademicki zawiera prezentację wszystkich kluczowych zagadnień prawa karnego materialnego. Znajdują się w nim – oprócz informacji podstawowych – rozważania teoretyczne, wykorzystujące wieloletni dorobek polskiej doktryny prawa karnego, oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a także informacje dodatkowe dla zainteresowanych czytelników. Publikacja uwzględnia najnowsze zmiany ustawodawcze, które w szerokim zakresie objęły prawo karne. Autorzy omawiają m.in.: - najważniejsze instytucje prawa karnego należące do nauki o przestępstwie i nauki o karze, - prawne aspekty odpowiedzialności niepełnoletnich, - odpowiedzialność represyjną podmiotów zbiorowych, - wybrane typizacje części szczególnej oraz zagadnienia części wojskowej Kodeksu karnego. Poszczególne rozdziały zawierają pytania kontrolne oraz zestawy kazusów. W książce zaprezentowano również – specjalnie opracowany – algorytm ułatwiający rozwiązywanie kazusów, a także przykładowy egzamin z prawa karnego. Podręcznik przygotowali pracownicy naukowi oraz praktycy związani z Wydziałem Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego. Publikacja przeznaczona jest dla studentów i aplikantów. Autorzy posługują się bowiem wieloma narzędziami dydaktycznymi ułatwiającymi przyswojenie wiedzy oraz samodzielne jej sprawdzenie. W celu sprawniejszego poruszania się w tak różnorodnej materii zastosowano odpowiednie piktogramy. Spis treściWykaz skrótów ............................................................................................................. 23 Wstęp .............................................................................................................................. 27 Część pierwsza WIADOMOŚCI WSTĘPNE Rozdział I Ogólne wiadomości o prawie karnym ..................................................................... 31 Rozdział II Historia odpowiedzialności karnej – jej założenia i sposoby realizacji ........... 37 1. Oświeceniowy paradygmat i jego kształtowanie ............................................ 37 1.1. Publicznoprawny charakter prawa karnego ............................................. 38 1.2. Odpowiedzialność osobista. Indywidualizacja odpowiedzialności ..... 39 1.3. Subiektywizacja odpowiedzialności .......................................................... 40 1.4. Legalizm. Zasada określoności ................................................................... 40 1.5. Racjonalizacja kar. Humanitaryzm ........................................................... 42 1.6. Początki kary pozbawienia wolności ......................................................... 43 2. Nauka prawa karnego po epoce oświecenia .................................................... 44 2.1. Szkoła klasyczna ........................................................................................... 45 2.2. Szkoła antropologiczna ................................................................................ 46 2.3. Szkoła socjologiczna ..................................................................................... 47 2.4. Odbywanie kary pozbawienia wolności. Powstanie i rozwój penitencjarystyki .......................................................................................... 48 2.5. Ruch obrony społecznej. Resocjalizacja .................................................... 49 3. Polskie kodyfikacje karne XX wieku ................................................................ 51 3.1. Kodyfikacja karna z 1932 roku ................................................................... 51 3.2. Degradacja prawa karnego w okresie stalinowskim ............................... 51 3.3. Kodyfikacja karna z 1969 roku ................................................................... 53 3.4. Kodyfikacja karna z 1997 roku ................................................................... 54 3.5. Nowelizacja Kodeksu karnego z 7.07.2022 r. ............................................ 54 4. Współczesność prawa karnego .......................................................................... 56 Rozdział III Podstawowe współczesne pojęcia w prawie karnym w ogólności ...................... 59 1. Czyn zabroniony .................................................................................................. 59 2. Przestępstwo ......................................................................................................... 60 3. Kara ....................................................................................................................... 61 4. Środki reakcji karnoprawnej i środki penalne ................................................ 62 5. Sprawca ................................................................................................................. 63 6. Pokrzywdzony ...................................................................................................... 64 7. Kryminalizacja, penalizacja, dekryminalizacja, depenalizacja i ko