Opis
Podręcznik prezentuje pełny wykład części ogólnej kodeksu karnego z uwzględnieniem dużej liczby praktycznych przykładów dla lepszego zrozumienia omawianych treści. Najnowsze wydanie uwzględnia m.in. ostatnie zmiany do k.k. wynikające z ustawy dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Przedstawiono ponadto szeroki wybór orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych (zarówno dawniejszego, jak i najbardziej aktualnego), stosownie do obecnych trendów orzeczniczych i wątpliwości podnoszonych w doktrynie. W niektórych przypadkach rozszerzono argumentację przemawiającą za poszczególnym podglądami. Adresaci: Publikacja jest skierowana przede wszystkim do studentów wydziałów prawa i administracji, pracowników specjalizujących się w prawie karnym, a także praktyków – głównie aplikantów sądowych, prokuratorskich, adwokackich i radcowskich. Spis treściWykaz skrótów 13 Część I Wiadomości wstępne Rozdział pierwszy Pojęcie i podziały prawa karnego 19 Literatura 27 Rozdział drugi Funkcje prawa karnego 28 Literatura 32 Rozdział trzeci Zasady prawa karnego 33 1. Zasada odpowiedzialności za czyn 33 2. Zasada winy 36 3. Zasada humanitaryzmu 37 4. Zasada odpowiedzialności indywidualnej i osobistej 38 5. Zasada praworządności (legalizmu) 41 6. Zasada społecznej szkodliwości czynu 43 Literatura 45 Rozdział czwarty Nauka prawa karnego i nauki pokrewne 47 Literatura 49 Rozdział piąty Historyczny rozwój prawa karnego 50 1. Uwagi wstępne 50 2. Szkoła racjonalistyczno-humanitarna epoki oświecenia 53 3. Szkoła klasyczna 56 4. Szkoła antropologiczna (pozytywizm kryminologiczny) 57 5. Szkoła socjologiczna (pozytywizm społeczny) 60 6. Normatywizm (pozytywizm prawniczy) 61 7. Ruch obrony społecznej 62 8. Neoklasycyzm (nowy realizm) 64 9. Abolicjonizm 66 Literatura 66 Rozdział szósty Podstawowe dane o stanie przestępczości w Polsce 68 Literatura 85 Część II Nauka o ustawie karnej Rozdział pierwszy Źródła prawa karnego 89 Literatura 95 Rozdział drugi Budowa normy karnoprawnej. Wykładnia przepisów prawa karnego 97 1. Norma prawna, jej rodzaje i struktura 97 2. Rodzaje dyspozycji 100 3. Sankcje 106 4. Wykładnia 109 5. Analogia 117 Literatura 117 Rozdział trzeci Zasady obowiązywania ustawy karnej 119 1. Zasady obowiązywania ustawy pod względem czasu 119 2. Zasady obowiązywania ustawy pod względem miejsca i osób 127 2.1. Zasada terytorialności 128 2.2. Zasada podmiotowa (zasada obywatelstwa, zasada narodowości podmiotowej) 131 2.3. Zasada przedmiotowa względna (ograniczona, ochronna, zwykła) 132 2.4. Zasada odpowiedzialności zastępczej (subsydiarna) 133 2.5. Zasada przedmiotowa bezwzględna (nieograniczona, obostrzona) 134 2.6. Zasada represji wszechświatowej (uniwersalna) 136 3. Moc prawna orzeczeń zapadłych za granicą 138 Literatura 143 Rozdział czwarty Immunitety 145 Literatura 155 Rozdział piąty Ekstradycja i azyl 156 Literatura 162 Część III Nauka o przestępstwie Rozdział pierwszy Pojęcie przestępstwa i podziały przestępstw 165 Literatura 188 Rozdział drugi Ustawowe znamiona czynu zabronionego 191 1. Pojęcie ustawowych znamion 191 2. Przedmiot ochrony 196 3. Strona przedmiotowa 201 3.1. Czynność sprawcza 202 3.2. Skutek przestępny 208 3.3. Związek przyczynowy 210 3.4. Okoliczności czynu 218 3.5. Przedmiot czynności wykonawczej 219 4. Podmiot 221 4.1. Odpowiedzialność karna człowieka 221 4.1.1. Uwagi ogólne 221 4.1.2. Odpowiedzialność karna nieletniego 222 4.1.3. Wyjątkowa odpowiedzialność sprawcy dorosłego 230 4.2. Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych 231 5. Strona podmiotowa 235 5.1. Umyślność 235 5.2. Nieumyślność 245 5.3. Strona podmiotowa przestępstw kwalifikowanych przez następstwa – tzw. wina kombinowana 248 5.4. Motywacja 250 Literatura 253 Rozdział trzeci Okoliczności wyłączające bezprawność 258 1. Pojęcie i podziały kontratypów 258 2. Obrona konieczna 268 3. Stan wyższej konieczności 283 4. Dozwolone ryzyko 291 5. Dozwolona krytyka 294 6. Działanie w ostatecznej potrzebie 298 7. Samopomoc legalna 300 8. Działanie w ramach szczególnych uprawnień i obowiązków 301 9. Zgoda pokrzywdzonego 304 10. Karcenie małoletnich 306 11. Dozwolone ryzyko sportowe 309 12. Czynności lecznicze 311 13. Przerywanie ciąży 314 14. Kwestia zwyczaju 316 Literatura 318 Rozdział czwarty Wina. Okoliczności wyłączające winę 324 1. Wina 324 1.1. Teorie winy 326 1.1.1. Teorie psychologiczne 327 1.1.2. Teorie normatywne 328 2. Okoliczności wyłączające lub zmniejszające winę 330 2.1. Nieletniość 330 2.2. Niepoczytalność 331 2.3. Błąd 339 2.3.1. Błąd co do faktu – art. 28 k.k. 340 2.3.2. Błąd co do okoliczności wyłączającej bezprawność lub winę – art. 29 k.k. 348 2.3.3. Błąd co do prawa – art. 30 k.k. 350 2.4. Stan wyższej konieczności – art. 26 § 2 k.k. 351 2.5. Rozkaz – art. 318 k.k. 353 Literatura 357 Rozdział piąty Formy popełnienia czynu zabronionego 360 1. Formy stad