Opis
Drogi Czytelniku, oddawana Ci do rąk publikacja pod naukową redakcją Pani doktor Anny Kalisz stanowi pokłosie konferencji naukowej pt. „Prawa człowieka – współczesne zjawiska, wyzwania, zagrożenia”, zorganizowanej w Wyższej Szkole Humanitas w Sosnowcu w dniu 25 kwietnia 2014 roku. Ważne jest, że obok Władz Uczelni swoje organizacyjne i merytoryczne wsparcie inicjatywie tej okazali Sekretarz Komisji Nauk Prawnych i Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk dr Bolesław Ćwiertniak oraz Pełnomocnik Terenowy Rzecznika Praw Obywatelskich w Katowicach dr Aleksandra Wentkowska. (…) Warto podkreślić jednak, że publikacja nie stanowi po prostu „materiałów pokonferencyjnych”, lecz gromadzi rozważania różnych Autorów zajmujących się tytułową tematyką. Wspólnym mianownikiem dla wszystkich prac są prawa człowieka i ich ochrona, niemniej prace te są charakterem zróżnicowane. Wśród nich odnajdujemy prace traktujące o prawach człowieka w różnych aspektach, a to o prawach człowieka w ujęciu generacyjnym – klasycznym, o prawach człowieka na gruncie prawa międzynarodowego, prawa publicznego, prawa prywatnego oraz na gruncie prawa pracy. Konferencyjne wystąpienia oraz niniejsza publikacja skłoniły nas między innymi do powrotu do podstawowego pytania: czy prawa człowieka stanowią odrębną dziedzinę prawa, czy może tak jednak nie jest? Z jednej strony pojęcie praw człowieka funkcjonuje w świadomości społecznej, czasem napotykamy pojęcie „prawo praw człowieka”, istnieje i rozwija się doktryna praw człowieka, na niektórych wydziałach prawa uniwersytetów funkcjonują katedry praw człowieka. Z drugiej strony, o ile prawa człowieka mogą stanowić i stanowią odrębny przedmiot nauczania, to jednak wydaje się, że nie stanowią one odrębnej dyscypliny prawa. Zagadnienia praw człowieka bardziej przenikają różne dyscypliny prawa i zarówno treść książki, jak i jej systematyka wydają się tę tezę potwierdzać. Tak więc prawa człowieka mają swój wymiar międzynarodowy i ponadnarodowy, mają swój wymiar konstytucyjny – zasadniczo horyzontalny, do ich naruszeń dochodzi w obszarze zarówno stanowienia, jak i stosowania norm prawa administracyjnego, karnego, cywilnego, jak i norm składających się na inne dyscypliny prawa. Ponadto prawa człowieka cechuje dynamika przejawiająca się we wkraczaniu przez nie na obszary, na których ich wcześniej nie stwierdzano, na przykład prawa człowieka postępują za rozwojem stosunków społecznych, rozwojem techniki czy technologii. Ponieważ prawa człowieka wymagają ochrony, to za ich rozwojem postępuje rozwój instytucji, procedur i całych mechanizmów ich ochrony, często wysoce wyspecjalizowanych, zarówno w wymiarze prawa międzynarodowego, jak i w wymiarze prawa wewnętrznego. (…) Andrzej Bisztyga (frag. Słowa wstępnego) Spis treściSłowo wstępne – Andrzej Bisztyga 13 Od Redaktora 15 I . PRAWA CZŁOWIEKA W UJĘCIU KLASYCZNYM (GENERACJE PRAW CZŁOWIEKA) Anna Kalisz Prawa kolektywne na tle klasycznego ujęcia praw człowieka 23 Tomasz Ćwiertniak Zagadnienie obiektywności i uniwersalności praw człowieka. Zarys problematyki 33 Paweł Chmielnicki Czy istnieje publiczne prawo podmiotowe do bogacenia się? 49 Katarzyna Cichos Wyeliminowanie ubóstwa nowym zobowiązaniem prawnomiędzynarodowym 57 Piotr Mączyński Działania na rzecz bezpieczeństwa lokalnego jako czynnik kształtujący prawo do bezpieczeństwa osobistego 65 Urszula Dziki Prawo człowieka do środowiska naturalnego – wybrane aspekty prawne i pozaprawne 71 Renata Płaszowska Prawne problemy związane z realizacją prawa dostępu do dziedzictwa ludzkości 91 Katarzyna Roszewska Proces wdrażania konwencji o prawach osób niepełnosprawnych 99 II. PRAWA CZŁOWIEKA W ASPEKCIE MIĘDZYNARODOWYM Agnieszka Chmielowiec Konstytucyjny status jednostki w RP a prawo międzynarodowe i prawo unijne – uwagi ogólne 111 Jarosław Sozański Kłopoty z wdrożeniem traktatowych unormowań ochrony praw człowieka w porządku prawnym Unii Europejskiej 117 Paulina Stawicka Przystąpienie Unii Europejskiej do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności – korzyści, zagrożenia i wyzwania 137 Magdalena Półtorak Unijna koncepcja równości płci na tle standardów CEDAW 147 Bogdan Nowosad Prawa unijnego pasażera jako element praw człowieka trzeciej generacji 157 Katarzyna Krzywińska Prawa człowieka i obywatela w świetle Konstytucji Federalnej Szwajcarii z 1999 roku 165 Renata Jankowska Naruszenie praw człowieka na Cyprze po zamachu stanu w 1974 roku. Wybrane problemy 175 Kamila Kasperska-Kurzawa Aneksja Krymu – naruszenie pacta sunt servanda a klauzula rebus sic stantibus 183 Andrzej Pogłódek, Bogusław Przywora Sąd Konstytucyjny w Mołdawii 193 III. PRAWA CZŁOWIEKA W UJĘCIU PRAWA PUBLICZNEGO Jerzy Paśnik Prawo jednostki do bezpieczeństwa w państwie czy też prawo jednostki do bezpiecznego państwa – wybrane kwestie 207 Artur Biłgorajski Granice wolności czy wolność ponad granicami? Kilka uwag na temat koncepcji wolności jednostki w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. 217 Maciej Borski Zasada