Opis
Twórczy, intelektualny ferment i badawczy boom w polskiej familiologii ostatnich lat musiały w końcu zaowocować taką pracą. (...) Największą wartością książki jest zebrany przez Sikorską „materiał dowodowy”. To z niego pochodzą choćby nowe metafory (np. dziecko dyktator, dziecko bestyjka, dziecko Maverick), które mają wszelkie szanse, by wejść do kanonu słów kluczy opisujących po nowemu proces socjalizacji. Co jednak istotniejsze od nowej metaforyki, w końcu ktoś opisał za pomocą przekonującego materiału badawczego opresyjność życia rodzinnego w Polsce i ciężką pracę emocjonalną, jaką się wykonuje w rodzinie (zarówno z perspektywy kobiet, jak i mężczyzn). Ktoś końcu zaprezentował badawczą argumentację na rzecz tezy o rodzinie jako katastrofie dla życia prywatnego (…). W końcu ktoś opisuje postbadawczo to specyficzne napięcie, jakie rodzi się w głowach rodziców rozdartych między wiarą w umysł dziecka jako tabula rasa a wychowawczą bezsilnością. W końcu ktoś opisuje dzisiejsze rodzicielskie strategie nadopiekuńczości. Sikorska zderza to, co jest wyobrażeniem na temat norm w życiu rodzinnym i norm wychowawczych, z widocznymi jak na dłoni praktykami rodzicielskimi. To ewidentne nowe cegiełki dodane do gmachu wiedzy socjologicznej, a może i całej dziedziny nauk społecznych. Z recenzji prof. dr. hab. Tomasza Szlendaka Indywidualizacja jednostki powoduje, że rodzina zmienia swój kształt i staje się grupą negocjowalną, obieralną, zmultiplikowaną. (…) Obserwowane we współczesnych społeczeństwach epizodyczność i płynność, niestabilność oraz niepewność, denormalizacja ról społecznych czy szybkie tempo rozwoju nowych technologii, zwłaszcza technologii komunikacji medialnej, są wyzwaniem dla badaczy rzeczywistości. Zdaniem Sikorskiej, teorie praktyk oferują ramy metodologiczne dopasowane do analizowania współczesności. Z recenzji dr hab. Marioli Bieńko Podstawowym celem książki jest analiza i opis przemian socjologii rodziny jako subdyscypliny naukowej, rozwoju metodologii badania sfery życia rodzinnego, wreszcie przemian praktyk rodzinnych i rodzicielskich we współczesnej Polsce. W części empirycznej autorka przeanalizowała: sposoby konstruowania definicji rodziny; społeczne otoczenie rodzin; aspekty opresyjności życia rodzinnego; normatywne oczekiwania dotyczące matek, ojców i dzieci w zestawieniu z codziennymi doświadczeniami i praktykami; strategie rodzicielskie; rolę urządzeń elektronicznych używanych przez dzieci w kształtowaniu relacji rodzice–dzieci; zróżnicowanie obowiązków i ról matek i ojców. Małgorzata Sikorska, dr, pracuje w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się przede wszystkim socjologią życia rodzinnego oraz przemianami współczesnego społeczeństwa polskiego. Jest autorką książki Nowa matka, nowy ojciec, nowe dziecko – o nowym układzie sił w polskich rodzinach (2009). Wspólnie z Anną Giza wydała podręcznik akademicki Współczesne społeczeństwo polskie (2012). Spis treściSpis treści Wstęp 11 Część I. Od socjologii rodziny do socjologii praktyk życia rodzinnego Rozdział 1. Historia przemian socjologii rodziny jako subdyscypliny naukowej – od socjologii problemów społecznych do socjologii życia rodzinnego i intymności 23 Początki socjologii rodziny jako subdyscypliny naukowej 23 Socjologia rodziny – prekursorzy 27 Auguste Comte 27 Émile Durkheim 29 Georg Simmel 31 Max Weber 32 Ewolucjonizm 34 Karol Marks, Fryderyk Engels 36 Frédéric Le Play 37 Socjologia rodziny – instytucjonalizacja subdyscypliny naukowej 38 Zmiana paradygmatu w socjologii rodziny – od bycia rodziną do praktykowania rodziny 40 Paradygmat strukturalno-funkcjonalny jako przykład podejścia bycia rodziną 42 Krytyka paradygmatu strukturalno-funkcjonalnego w familiologii 44 Nowa rzeczywistość społeczna rodzin 45 Feminizm jako przykład podejścia praktykowania rodziny 47 Podejście praktykowania rodziny – punkty wspólne 49 Czy socjologia rodziny jako subdyscyplina naukowa ma współcześnie sens? 53 Podsumowanie 57 Rozdział 2. Teorie praktyk jako alternatywa dla prowadzenia badań nad życiem rodzinnym – perspektywa praktykowania rodziny 58 Teorie praktyk – podstawowe pojęcia i założenia 62 Czym są praktyki? 63 Rola języka i dyskursu 67 Teoria praktyk rodzinnych 67 Displaying families 68 Teorie praktyk – potencjał badawczy 70 Wrażliwość na dynamikę życia społecznego 70 Chwytanie sprzeczności 72 Rozpoznawanie lokalnych oraz niszowych zjawisk społecznych 73 Koncentracja na badaniu zjawisk stosunkowo łatwo obserwowalnych 74 Praktyki cielesne (ciało i ucieleśnienie), praktyki dyskursywne 74 Znaczenie materialności 74 Dyskurs jako zbiór i źródło znaczeń społecznych 75 Metodologia badania „Praktyki rodzicielskie we współczesnych polskich rodzinach – rekonstrukcja codzienności” 76 Techniki badawcze 76 Dobór próby 79 Wykorzystanie pojęć z teorii praktyk w badaniu 80 Inne istotne kwestie dotyczące realizacji badań i analizy materiału empirycznego 84 Część II. Praktyki rodzinne Rozdział 3. „Rodzina się buduje, jak powstaje dziecko” – sposoby