Opis
W prezentowanym tomie zostały zamieszczone szkice analityczne poświęcone Virginii Woolf, Johnowi Irvingowi, Józefowi Henowi, Augustowi Strindbergowi i Józefowi Piłsudskiemu, poprzedzone studiami wstępnymi z obszernymi rozważaniami na temat portretu psychologicznego wybitnej i niezwykłej osobowości oraz związku twórczości i zaburzeń psychicznych. Całość stanowi interesujący dowód naukowych poszukiwań i wykorzystywania w postępowaniu badawczym narzędzi różnych dyscyplin: psychologii, antropologii, socjologii, literaturoznawstwa. Zawiera wiedzę istotną nie tylko dla psychologów, lecz również reprezentantów innych specjalności zajmujących się psychologiczną analizą dzieł literackich czy znaczących twórców, postaci. To zbiór tekstów o dużej swobodzie w wyrażaniu własnych poglądów, inspirujących, skłaniających do refleksji, choć niekiedy niełatwych do przyjęcia. Spis treściPrzedmowa (Tadeusz Gałkowski) 9 O wielowymiarowym portretowaniu 9 Część I. Czym jest i czym może być portret psychologiczny (Roman Zawadzki) 13 Rozdział 1. Psychologia i sztuka – dwie strony medalu 13 Rozdział 2. Psychobiografia – portret czy diagnoza 32 Rozdział 3. Trójdzielność opisu postaci – funkcje, struktura, kultura 60 Rozdział 4. Tożsamość i jej rozwój 75 Początki odmienności 75 Tożsamość zadana i własna – społeczna i psychologiczna 94 Tożsamość moralna – świat dobra i zła 119 Tożsamość przekłamana 137 Rozdział 5. Kilka uwag o metodzie 145 Zakończenie 151 Bibliografia 154 Część II. Jakie bywają portrety psychologiczne 159 Rozdział 1. Problematyka związku twórczości i zaburzeń psychicznych (Judyta Urszulak) 159 Wstęp 159 Teorie psychologiczne dotyczące związku zaburzeń psychicznych i twórczości 160 Badania psychologiczne dotyczące związku twórczości i zaburzeń psychicznych 163 Rola emocji w procesie twórczym 168 Problem pojęcia zdrowia psychicznego a wyniki twórców w testach psychologicznych 172 Ograniczenia psychologii w badaniach nad twórczością (i szaleństwem) 175 Bibliografia 179 Rozdział 2. Czego się bała Virginia Woolf – studium depresji kobiety i artystki (Magdalena Dybek) 181 Wstęp 181 Depresja 182 Pozycja kobiety w społeczeństwie XIX wieku 90 Przypadek Virginii Woolf w ujęciu psychoanalizy 195 Fenomen samobójstwa 202 Biografia Virginii Woolf według psychodynamicznego modelu depresji 204 Zakończenie 223 Bibliografia 224 Rozdział 3. Powieściopisarstwo jako autoterapia – analiza dzieł i biografii Johna Irvinga (Joanna Burgiełł) 227 Wstęp 227 Teoria Erika Eriksona 230 Poszukiwanie autoterapeutycznych aspektów prozy Johna Irvinga 237 Powieść debiutancka – nieobecny ojciec 238 Powieść, która przyniosła sławę – problem ojca przez relację z matką 242 Kolejna powieść – problem ojca i relacja z ojczymem 244 Najnowsza powieść – ostateczny rozrachunek z przeszłością 247 Podsumowanie 252 Wnioski 253 Bibliografia 254 Rozdział 4. Józef Hen – życie w konfrontacji z historią (Judyta Urszulak) 256 Wstęp 256 Fazy przeżyć i fazy dokonań według teorii Charlotte Buhler 257 Rola przeszłości: autonarracje i tożsamość 267 Pisarz i historia – dylematy etyczne 273 Bibliografia 277 Rozdział 5. August Strindberg – zespolenie życia i twórczości (Paweł Tomczuk) 279 Wstęp 279 Życie i dzieło Strindberga 285 Podsumowanie 311 Bibliografia 312 Rozdział 6. Czy psychologia może wyjaśniać historię? Szkic psychobiograficzny postaci Józefa Piłsudskiego (Anna Pietruszewska) 314 Wstęp 314 Psychobiografia Józefa Piłsudskiego 315 Ocena Piłsudskiego jako człowieka i jako działacza politycznego 331 Bibliografia 339