Opis
Problematyka, wiedza i badania z zakresu organizacji i zarządzania1, jako formalny i wyodrębniony obszar naukowego poznania (dyscyplina naukowa), w powojennej historii rozwoju nauki w Polsce zaistniały dopiero pod koniec lat 60. XX w. Korzenie tego obszaru wiedzy i badań na świecie, a także w Polsce, zwłaszcza międzywojennej, sięgają jednak początków XX w. i problematyki „naukowego zarządzania”. Powstały wówczas powszechnie znane i uznane w środowisku gospodarczym i naukowym prace polskich teoretyków oraz praktyków organizacji. Obecny wielokierunkowy dynamiczny rozwój nauk o zarządzaniu domaga się swego rodzaju samowiedzy, którą dla nauki jest refleksja poznawczo-metodologiczna. Pomocna też w tym wyzwaniu okazuje się narracja rekonstrukcji historycznej dyscypliny nauki o zarządzaniu i jakości w postaci zaprezentowania historii rozwoju współczesnych polskich szkół zarządzania, jakie powstały i wykształciły się w Polsce, poczynając od lat 50. XX w. Ważnym zadaniem każdej dyscypliny naukowej jest utrwalanie w świadomości społecznej swoich osiągnięć badawczych i dydaktycznych, które budują kapitał społeczny narodu. Owe osiągnięcia powstają najczęściej w wyniku długotrwałego procesu doboru i kształcenia uczniów tworzących zespół badawczo-dydaktyczny, budowania fundamentów metodycznych i naukowych, tj. wspólnego rdzenia, stanowiących podstawę jego historii i tożsamości naukowej, a także utrwalanie tych wartości w świadomości zewnętrznego środowiska naukowego i społecznego poprzez publikację ważnych rezultatów badań naukowych. Taki proces nazywany jest budowaniem szkoły naukowej, która stanowi wspólnotę uczonych podzielających pewne poglądy, idee, sposoby rozumienia określonych teoretycznych, empirycznych, metodologicznych czy aplikacyjnych problemów naukowych lub praktycznych. Szkołę naukową tworzy się wokół określonej osoby – wybitnego i znanego naukowca (zespołu naukowców), który staje się mistrzem, inspirującym kolejne pokolenia do podejmowania wyzwań badawczych [Piwowar-Sulej, Sokołowska-Durkalec, 2023, s. 4–10]. Budowanie szkół naukowych stanowi nie tylko ważne wyzwanie, ale zarazem kluczowe zadanie pracowników tworzących określone środowiska naukowe. Posiadanie przez środowisko naukowe reprezentujące daną dyscyplinę naukową twórczo wyróżniających się, uznanych i aktywnych w działaniu szkół naukowych podnosi jej prestiż, renomę i uznanie. Spis treściEwa Bojar, Bogdan Nogalski WSTĘP I GENEZA I POCZĄTKI ROZWOJU NAUK O ZARZĄDZANIU W POLSCE 1. Michał Trocki - GENEZA WSPÓŁCZESNYCH NAUK O ZARZĄDZANIU Wprowadzenie Podejścia nauk o zarządzaniu Podejście naukowej organizacji pracy (scientific management) Podejście racjonalizacyjne (business rationalisation) Podejście administracyjne/procesów zarządzania (process management approach) Podejście stosunków międzyludzkich (human relations) Podejście motywacyjne (motivation theory) Podejście zarządzania przedsiębiorstwem (business management) Podejście inżynierii przemysłowej (industrial engineering management) Podejście badań operacyjnych (operations research) Podejście behawioralne (behavioral approach) Podejście systemowe (system approach) Podejście prakseologiczne (praxeological approach) Podsumowanie Bibliografia 2. Alojzy Czech - NAUKI O ZARZĄDZANIU W POLSCE – LATA MIĘDZYWOJENNE 55 Wprowadzenie Początki XX wieku Ośrodek warszawski – Karol Adamiecki, Piotr Drzewiecki, Zygmunt Rytel, Aleksander Rothert Ośrodek lwowski – Edwin Hauswald, Stanisław Bieńkowski Ośrodek krakowski – Stanisław Bieńkowski Ośrodek poznański – Stefan Zaleski Ośrodek katowicki – Józef Lisak Okres po wojnie 1945–1949 Podsumowanie Bibliografia 3. Adam Szpaderski - SZKOŁA PRAKSEOLOGICZNA A NAUKI O ZARZĄDZANIU Wprowadzenie Tadeusz Kotarbiński – założyciel szkoły prakseologicznej Podstawy szkoły prakseologicznej Prakseologiczna teoria organizacji Jan Zieleniewski Tadeusz Pszczołowski Stanisław Kowalewski Witold Kieżun Wojciech Gasparski Stan obecny i kierunki rozwoju szkoły prakseologicznej Podsumowanie Bibliografia II PIONIERZY NAUK O ZARZĄDZANIU W POLSCE POWOJENNEJ 4. Eryk Głodziński, Anna Kosieradzka - POWOJENNA SZKOŁA NAUKOWEGO ZARZĄDZANIA POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ Wprowadzenie Seweryn Chajtman – życiorys, kariera i dorobek naukowy Zygmunt Zbichorski – życiorys, kariera i dorobek naukowy Wychowankowie i kontynuatorzy dorobku ojców założycieli Podsumowanie Bibliografia 5. Ryszard Borowiecki, Andrzej Jaki - KRAKOWSKA EMPIRYCZNA SZKOŁA EKONOMIKI I ZARZĄDZANIA PRZEDSIĘBIORSTWEM Wprowadzenie Geneza i struktura podmiotowa Krakowskiej Szkoły Zarządzania oraz jej zmiany Ludwik Mayre – od praktyki zarządzania do nauki ekonomiki i zarządzania przedsiębiorstwem Działalność w okresie organizacji instytutowej uczelni Rozwój aktywności w ramach struktury katedralnej uczelni Współpraca z otoczeniem społeczno-gospodarczym Podsumowanie Bibliografia 6. Alojzy Czech, Jan Pyka - KATOWICKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA Wprowadzenie Marian Frank – zarys biografii Działalność społeczna, twórczość naukowa i współpracownicy Mariana F