Opis
Prezentowana monografia, pomyślana jako podręcznik akademicki, jest przeznaczona przede wszystkim dla studentów i badaczy stosunków międzynarodowych, politologii, bezpieczeństwa narodowego i europeistyki. Może też być pomocna dla dziennikarzy, kadr administracji państwowej oraz polityków angażujących się w politykę zagraniczną RP. Publikacja ma układ chronologiczno-problemowy. Przedstawia oraz analizuje wydarzenia i zjawiska występujące od 1989 r., ponieważ jednak polska polityka zagraniczna jest działalnością ciągłą, poszczególne rozdziały nie stanowią analiz zamkniętych. Autor wprowadza w omawianą problematykę, prezentując wewnętrzne i międzynarodowe uwarunkowania polityki zagranicznej demokratycznej Polski w strefie euroatlantyckiej. Kolejne rozdziały poświęca m.in. roli NATO w polskiej polityce zagranicznej, analizie partnerstwa Polski z UE, stosunkom Polski ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki i Niemcami, a także z Rosją, Ukrainą i Białorusią. Podsumowanie stanowi konceptualizacja roli międzynarodowej Polski na obszarze euroatlantyckim. Prof. dr hab. Ryszard Zięba profesor zwyczajny, Jean Monnet Chair, kierownik Zakładu Historii i Teorii Stosunków Międzynarodowych w Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego. Był stypendystą na George Washington University w Waszyngtonie i w Instytucie Studiów Bezpieczeństwa Unii Zachodnioeuropejskiej w Paryżu, członkiem Komisji Strategicznego Przeglądu Bezpieczeństwa Narodowego powołanej przez Prezydenta RP. Autor, współautor, redaktor naukowy książek, podręczników i artykułów z zakresu polityki zagranicznej Polski, bezpieczeństwa międzynarodowego, studiów europejskich i teorii stosunków międzynarodowych. Opublikował m.in.: Główne kierunki polityki zagranicznej Polski po zimnej wojnie (2010); Bezpieczeństwo międzynarodowe po zimnej wojnie (red. nauk., 2008); Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa Unii Europejskiej (2007); Europejska Polityka Bezpieczeństwa i Obrony (2005); Polska w stosunkach międzynarodowych 1945-1989 (wspólnie z J. Zając, 2005); Instytucjonalizacja bezpieczeństwa europejskiego: koncepcje - struktury - funkcjonowanie (cztery wydania, 1999-2004); Wstęp do teorii polityki zagranicznej państwa (red. nauk., 2004); Unia Europejska jako aktor stosunków międzynarodowych (2003); Europejska Tożsamość Bezpieczeństwa i Obrony (2000). Spis treściWprowadzenie 9 ROZDZIAŁ I. Uwarunkowania polityki zagranicznej Polski w strefie euroatlantyckiej 15 1. Uwarunkowania wewnętrzne obiektywne 16 1.1. Środowisko geograficzne i położenie geopolityczne 16 1.2. Potencjał ludnościowy 17 1.3. Potencjał gospodarczy, naukowo-techniczny i militarny 18 1.4. System społeczno-polityczny 22 2. Uwarunkowania wewnętrzne subiektywne 24 2.1. Percepcja środowiska międzynarodowego oraz postawy społeczne wobec innych państw i narodów 24 2.2. Koncepcje polityki zagranicznej Polski 25 2.3. Jakość i aktywność własnej służby zagranicznej i dyplomacji 32 3. Uwarunkowania zewnętrzne (międzynarodowe) obiektywne 33 3.1. Trendy ewolucji sytuacji międzynarodowej wokół Polski 33 3.2. Pozycja międzynarodowa Polski 34 3.3. Struktura i zasięg umownych powiązań międzynarodowych państwa oraz obowiązujące prawo międzynarodowe 35 4. Uwarunkowania zewnętrzne (międzynarodowe) subiektywne 36 5. Generalna ocena 37 ROZDZIAŁ II. NATO w polskiej polityce zagranicznej 39 1. Polska a problem tożsamości NATO 39 2. Partnerstwo Polski z NATO przed akcesją 42 2.1. Pierwsze sondaże i badanie możliwości akcesji 42 2.2. Nawiązanie stałych kontaktów i współpracy wojskowej 48 2.3. Akcesja do Traktatu Północnoatlantyckiego 53 3. Pozycja i rola Polski w NATO 58 3.1. Polityka „otwartych drzwi” Sojuszu 58 3.2. Rola aktywnego alianta 59 3.3. Propozycje dotyczące przyszłości NATO 60 3.4. Kwestia bezpieczeństwa energetycznego 61 3.5. Udział w pracach nad nową koncepcją strategiczną Sojuszu 62 3.6. Jak zakończyć misję w Afganistanie? 65 3.7. Problem tarczy antyrakietowej i obecności amerykańskiej w Polsce 66 ROZDZIAŁ III. Unia Europejska w polskiej polityce zagranicznej 68 1. Partnerstwo Polski z Unią Europejską przed akcesją 69 1.1. Układ o stowarzyszeniu ze Wspólnotami Europejskimi i kryteria akcesji 69 1.2. Rokowania akcesyjne 71 2. Pozycja i rola Polski w Unii Europejskiej 77 2.1. Stanowisko w sprawie reformy instytucjonalnej UE 77 2.2. Polska w polityce zagranicznej i bezpieczeństwa UE 86 2.3. Polska w polityce obronnej UE 89 2.4. Działania Polski na rzecz wyprowadzenia UE z kryzysu i stagnacji 98 ROZDZIAŁ IV. Stosunki ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki 107 1. Zbieżność interesów Polski i Stanów Zjednoczonych Ameryki 107 2. Etap budowania więzi sojuszniczych w ramach NATO (1989–1999) 109 3. Etap bandwagoning Polski względem USA (1999–2007) 118 4. Etap racjonalizacji stosunków (od 2007 roku) 124 5. Cechy stosunków politycznych Polska–USA 130 ROZDZIAŁ V. Stosunki polsko-niemieckie 133 1. Przełom w stosunkach polsko-niemieckich (1989–1990) 133 1.1. Start polityki pojednania i partnerstwa 133 1.2. Stosunek Polsk