Opis
Odkąd w VII wieku na terenach pustynnej Arabii Muhammad, a następnie czterech prawowitych kalifów uformowało nową strukturę społeczno-polityczną określaną ummą oraz pierwsze na tym terytorium państwo, islam pełnił w nich rolę nie tylko religii, ale też zbioru politycznych dyrektyw. Już w tym początkowym okresie stanowił kompletny, holistyczny system religijny i zarazem społeczno-polityczny, źródło zasad dotyczących każdego aspektu życia, i pod tym względem był także systemem uniwersalnym.[...] Po upadku imperium osmańskiego i wskutek naporu sił mocarstw zachodnich, a następnie trendów nowoczesności, uniwersum muzułmańskie zostało rozbite, co więcej, islam przestał być jedynym źródłem kształtowania społeczno-politycznej świadomości i rzeczywistości ummy oraz regionu. Świat islamu doświadczył wówczas konkurencyjnych, zachodnich modeli legitymizacji, które odznaczyły się w burzliwych dziejach regionu bliskowschodniego, by na trwałe zmienić wizerunek świata islamu.... ze Wstępu Spis treściSpis treści Wprowadzenie ................................................................................. 7 ROZDZIAŁ 1 RAMY TEORETYCZNE I KONTEKSTY BADAŃ NAD POLITYCZNYM ISLAMEM 1.1. Zakres pojęcia i dyskusja znaczeń „politycznego islamu” ...... 23 1.2. Religia i polityka w badaniach nad politycznym islamem ..... 66 1.3. Polityczny kontekst historii islamu ........................................ 99 1.4. Doktrynalno-polityczne podziały islamizmu i wyjątki politycznej nomenklatury ........................................ 117 ROZDZIAŁ 2 ISLAM JAKO RELIGIA POLITYCZNA 2.1. Upolityczniony islam w perspektywie normatywnej ............. 147 2.2. Quasi-polityczna filozofia islamu ........................................... 159 2.3. Koncepcje polityczne wczesnego islamu ................................ 175 2.4. Władza polityczna pierwszych wieków islamu ...................... 194 2.5. Polityka we wczesnym państwie muzułmańskim ................... 213 ROZDZIAŁ 3 INSTRUMENTALIZACJA ISLAMU. RELIGIA JAKO NARZĘDZIE POLITYCZNE 3.1. Współczesne normatywne wyzwania dla islamu ................... 229 3.2. Burzliwe dzieje zachodnich wpływów ................................... 243 3.3. Ideologiczna „kuźnia” politycznego islamu ........................... 261 3.3.1. Fundamentalizm jako ideologiczny wspólny grunt ...... 265 3.3.2. Hanbalicka geneza ....................................................... 273 3.3.3. Wahhabizm jako religijno-polityczna ewolucja hanbalizmu ....................................................................... 280 3.3.4. Salafizm – między kwietyzmem, politycyzacją a dżihadem ........................................................................ 284 3.4. Kreatorzy politycznego środowiska islamu nurtu salafizmu .. 296 3.4.1. Dżamal ad-Din al-Afghani ............................................ 296 3.4.2. Muhammad Abduh ...................................................... 308 3.4.3. Muhammad Raszid Rida .............................................. 318 3.4.4. Hasan al-Banna – ojciec politycznego islamu .............. 330 3.4.5. Sajjid Kutb – ideolog sunnickiego fundamentalizmu ... 339 3.4.6. Abu al-Ala Maududi ..................................................... 359 3.4.7. Ruhollah Musawi Chomejni ......................................... 371 ROZDZIAŁ 4 MIĘDZY AD-DAULA AL-ISLAMIJJA A NIZAM ISLAMI. DROGI WSPÓŁCZESNEGO ISLAMIZMU 4.1. Współczesne konteksty rozwoju islamizmu ........................... 399 4.2. Płaszczyzny działań współczesnych islamistów ..................... 437 4.3. Polityka „oddolnej” i „odgórnej” islamizacji .......................... 476 Zakończenie ..................................................................................... 497 Bibliografia (i netografia) ................................................................ 509 Indeks osób ...................................................................................... 523 Indeks ruchów i organizacji ............................................................ 529