Opis
Książka jest bardzo wartościowym, wielowymiarowym, teoretycznym i empirycznym studium położenia i postaw Polaków pracujących. (...) Ma trudne do przecenienia znaczenie dla wszystkich, którzy zajmują się światem pracy, zarówno klasą pracowniczą, jak i innymi klasami oraz warstwami, rynkiem pracy, prawem pracy, a szczególnie związkami zawodowymi. Autorzy opisują wyzwania, przed którymi stają polscy pracownicy w czasach postępującej erozji industrializmu i rodzących się nowych wyzwań elastycznego rynku pracy. z recenzji prof. dr hab. Marii Jarosz Prezentowane w książce badania „Polacy pracujący 2005” i „Polacy pracujący 2007” były prowadzone w ramach Katedry Socjologii Ekonomicznej Kolegium Ekonomiczno-Społecznego Szkoły Głównej Handlowej pod kierunkiem profesora Juliusza Gardawskiego. Katedra specjalizuje się w badaniach struktury społecznej, społecznych aspektów restrukturyzacji wybranych działów przemysłu, stosunków pracy, związków zawodowych, sytuacji panującej w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw, dialogu społecznego. Badania były finansowane przez Polską Konfederację Pracodawców Prywatnych Lewiatan oraz przeprowadzone w terenie przez Zakład Badań Naukowych Polskiego Towarzystwa Socjologicznego („Polacy pracujący 2005”) oraz Centrum Badania Opinii Społecznej („Polacy pracujący 2007”). Spis treściOD REDAKTORA 13 WSTĘP. OMÓWIENIE WYNIKÓW BADAŃ 15 Społeczna struktura polskiego świata pracy 20 Fordyzm – postfordyzm a orientacje wobec rynku 27 Wizje gospodarki dobrze urządzonej 29 Cechy przedsiębiorstw a zróżnicowanie grup pracowniczych 31 Praca jako wartość 35 Położenie materialne Polaków pracujących w 2007 roku 36 Polityka i reprezentacja interesów 37 Rynek pracy 39 Prawo pracy 41 Związki zawodowe 42 Skład społeczny związków zawodowych 49 CZĘŚĆ I STRUKTURA JULIUSZ GARDAWSKI ROZDZIAŁ 1. ŚWIAT PRACY A FORDYZM I POSTFORDYZM 52 1.1. Fordyzm i włączenie klasy pracowniczej do systemu po II wojnie światowej 52 1.2. Kryzys fordyzmu. Postfordyzm i odchodzenie od praktyki włączania klasy pracowniczej do systemu 55 1.3. Fordyzm, postfordyzm a polska transformacja 61 JULIUSZ GARDAWSKI ROZDZIAŁ 2. TEORIE STRUKTURY SPOŁECZNEJ A ŚWIAT PRACY 65 2.1. Teorie struktury społecznej rozwijane w okresie fordowskim 65 2.2. Kryzys fordyzmu i odchodzenie od silnych teorii klasowych 75 JULIUSZ GARDAWSKI ROZDZIAŁ 3. STRUKTURA ŚWIATA PRACY W OKRESIE TRANSFORMACJI 86 3.1. Hipotezy i pytania 92 3.2. Charakterystyka grup ekonomiczno-zawodowych (autor: Jerzy Bartkowski) 95 3.3. Postrzeganie struktury społecznej. Lokalizacje strukturalne 107 3.4. Postrzeganie konfliktów społecznych 123 3.5. Brak legitymizacji nierówności dochodów 129 3.6. Identyfikacje grupowe 134 3.7. Klasowy charakter świata pracy? 138 CZĘŚĆ II POZIOM ŻYCIA WSTĘP. DOCHODY JAKO PRZEDMIOT SYSTEMATYCZNYCH BADAŃ 142 CZESŁAWA KLISZKO ROZDZIAŁ 4. ZRÓŻNICOWANIE DOCHODÓW 144 4.1. Polski fordyzm i postfordyzm a dochody pracowników 144 4.2. Zróżnicowanie dochodów z pracy i ich główne determinanty 150 4.3. Dochody deklarowane a przestrzeganie zasad fair play w zakładzie pracy 156 4.4. Dochody deklarowane a sytuacja na lokalnym rynku pracy 159 CZESŁAWA KLISZKO ROZDZIAŁ 5. DOCHODY NA OSOBĘ GOSPODARSTWA DOMOWEGO 163 5.1. Typologia ze względu na materialne położenie Polaków pracujących 168 CZESŁAWA KLISZKO ROZDZIAŁ 6. BRAKI ODCZUWANE W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH PRACUJĄCYCH POLAKÓW ORAZ OBAWY RESPONDENTÓW DOTYCZĄCE PRZYSZŁOŚCI 175 PODSUMOWANIE 180 CZĘŚĆ III POLACY PRACUJĄCY WOBEC WYZWAŃ EKONOMICZNYCH JULIUSZ GARDAWSKI ROZDZIAŁ 7. ORIENTACJE WOBEC RYNKU 184 7.1. Typologie i klasyfikacje w czasach postsocjalistycznego fordyzmu 184 7.2. Fordyzm a postfordyzm. Subiektywny wskaźnik orientacji wobec rynku 188 7.3. Cztery orientacje wobec rynku 202 7.4. Orientacje rynkowe a grupy ekonomiczno-zawodowe i schemat klasowy 211 7.5. Orientacje wobec rynku a cechy pracujących i typy przedsiębiorstw 216 7.6. Samozatrudnienie a orientacje wobec rynku 222 7.7. Etos pracy a orientacje wobec rynku 224 7.8. Orientacje wobec rynku a klasa robotnicza i pracownicza 228 JULIUSZ GARDAWSKI ROZDZIAŁ 8. ŚWIADOMOŚĆ EKONOMICZNA POLAKÓW PRACUJĄCYCH 230 8.1. Badania świadomości ekonomicznej w Szkole Głównej Handlowej 232 8.2. Ewolucja wyborów dokonywanych przez pracowników przemysłu w latach 1991–2007 234 8.3. Typologia wizji gospodarki dobrze urządzonej 1991–2007 244 8.4. Wizje preferowanego porządku ekonomicznego a orientacje wobec rynku 249 8.5. Orientacje wobec rynku a klasy w wizjach gospodarki dobrze urządzonej 250 CZĘŚĆ IV PRAWO PRACY I STOSUNKI PRACY JACEK MĘCINA ROZDZIAŁ 9. PRAWO PRACY W PRZEBUDOWIE – KIERUNKI I CECHY EWOLUCJI ZMIAN W PRAWIE PRACY 258 9.1. Europeizacja polskiego prawa pracy 262 9.2. Dialog społeczny i zbiorowe stosunki pracy a zmiany w prawie pracy 265 9.3. Zmiany prawa pracy a rynek pracy i koszty pracy 272 9.4. Oceny zmian w prawie pracy z perspektywy zmian społeczno-gospodarczych 276 9.5. Przestrzeganie prawa pracy w ocenie pracowników 278 9.6. Dyskryminacja w zatrudnieniu, wynagradzan