Opis
Spory zbiorowe pracy są jednym z najważniejszych instrumentów prawnych, który umożliwia związkom zawodowym realizację ich podstawowych uprawnień i obowiązków. Stanowią one jednocześnie nieodłączny, choć niepożądany, komponent gospodarki rynkowej istniejącej w Polsce od 1989 r. Niemożność zmiany takiego stanu rzeczy niesie ze sobą konieczność wprowadzenia stosownych regulacji prawnych umożliwiających rozwiązywanie sporów. Niniejsza monografia dotyczy pokojowych metod rozwiązywania sporów zbiorowych, do których zaliczamy rokowania, mediację i arbitraż. Publikacja wypełnia lukę we współczesnym piśmiennictwie prawniczym ze względu na kompleksowe ujęcie tematu. Jej celem jest próba odpowiedzi na pytanie o skuteczność regulacji prawnych w zakresie pokojowych metod rozwiązywania sporów zbiorowych przy założeniu, że podstawową rolą tych metod jest zapobieganie strajkom. Myślą przewodnią rozważań jest idea, że w imię zasady pokoju społecznego należy podejmować działania zmierzające do ograniczania liczby sporów oraz czasu ich trwania. Od Autorki Spis treściWykaz skrótów 7 Wstęp 9 ROZDZIAŁ I 15 Pojęcie sporu i jego typologia 15 1. Konflikt jako zjawisko poprzedzające spór. Pojęcie konfliktu, jego fazy i typologia 15 2. Spór zbiorowy jako jedna z odmian sporów pracy 18 2.1. Spór o prawa 18 2.2. Spór o interesy 21 2.3. Spór indywidualny a spór zbiorowy. Kryteria różnicowania 23 ROZDZIAŁ II 25 Standardy w zakresie rozwiązywania sporów zbiorowych w świetle prawa międzynarodowego i europejskiego oraz standardy konstytucyjne 25 1. Wolność zrzeszania się jako jedno z podstawowych praw człowieka 25 2. Prawo do rokowań zbiorowych jako konsekwencja wolności zrzeszania się 30 2.1. Uwagi wstępne 30 2.2. Standardy w zakresie prawa do rokowań zbiorowych w prawie między-narodowym i europejskim 32 3. Konstytucyjne standardy w zakresie wolności zrzeszania się i rokowań zbio-rowych 40 3.1. Konstytucyjne standardy w zakresie wolności zrzeszania się 40 3.2. Konstytucyjne standardy w zakresie prawa do rokowań 45 ROZDZIAŁ III 49 Strony sporu zbiorowego 49 1. Strona pracownicza sporu zbiorowego 49 1.1. Monopol związkowy w zakresie przedstawicielstwa pracowniczego w sporze zbiorowym 54 1.2. Reprezentacja strony pracowniczej w sporze zbiorowym w sytuacji plu-ralizmu związkowego 58 1.3. Rejestracja związku zawodowego a uprawnienia w zakresie wszczynania sporu zbiorowego 60 1.4. Reprezentatywność a strona pracownicza w sporze zbiorowym 69 2. Strona pracodawcza w sporze zbiorowym 76 2.1. Spór ponadzakładowy i spór zakładowy a strona pracodawcza 76 2.2. Przejście zakładu pracy na innego pracodawcę i jego wpływ na spór zbiorowy 82 ROZDZIAŁ IV 91 Zakres przedmiotowy sporów zbiorowych 91 1. Uwagi wstępne 91 2. Warunki pracy jako przedmiot sporu zbiorowego 93 3. Warunki płac jako przedmiot sporu zbiorowego 95 4. Świadczenia socjalne jako przedmiot sporu zbiorowego 99 5. Prawa i wolności związkowe jako przedmiot sporu zbiorowego 101 ROZDZIAŁ V 105 Charakterystyka pokojowych metod rozwiązywania sporów zbiorowych 105 1. Istota i cechy pokojowych metod rozwiązywania sporów zbiorowych 105 1.1. Uwagi wstępne 105 1.2. Pojęcie i charakterystyka rokowań 107 1.3. Pojęcie mediacji – jej cechy i rodzaje 121 1.4. Mediacja a koncyliacja 138 1.5. Cechy arbitrażu 141 2. Wszczęcie sporu zbiorowego i przebieg rokowań 148 3. Przebieg postępowania mediacyjnego 159 3.1. Rozpoczęcie mediacji. Wybór i desygnacja mediatora 159 3.2. Rola mediatora i przebieg postępowania mediacyjnego 168 4. Porozumienia kończące spór zbiorowy i ich charakter prawny 176 5. Przebieg postępowania przed kolegium arbitrażu społecznego 185 Wnioski 194 Literatura 208 Wykaz aktów prawnych i orzecznictwa 223 Summary 226