Opis
Książka Po Jezusie. Pierwsze wieki chrześcijaństwa jest dziełem monumentalnym w swojej skali oraz encyklopedycznym pod względem wykonania. Przedstawienia ona Czytelnikom szeroką panoramę historii rozwoju myśli, literatury, teologii i kultury materialnej pierwotnego chrześcijaństwa. Moment początkowy to rozpoczęcie działalności pierwszej wspólnoty jerozolimskiej – skupionej wokół pamięci o życiu i nauczaniu Jezusa – oraz enigmatycznego doświadczenia, jakie miał przeżyć Paweł z Tarsu (wtedy jeszcze Szaweł prześladowca) na drodze do Damaszku, aby stać się pierwszym wielkim propagatorem „Dobrej Nowiny”. Zakres czasowy opisywanych wydarzeń sięga aż po okres prześladowań za cesarzy Decjusza i Waleriana (połowa III w.), gdy chrześcijaństwo musiało stanąć do otwartej konfrontacji z „teologią polityczną” cesarskiego Rzymu i nieakceptowanymi ze swojej perspektywy ambicjami instytucji państwa. Ten przełomowy okres w historii chrześcijaństwa, zgodnie z tytułem, obejmuje pierwsze wieki „po Jezusie”. Były to czasy konstytutywne dla chrześcijaństwa jako religii, która – często w niełatwy i nieoczywisty sposób – musiała nabrać swojej specyfiki oraz zbudować własną tożsamość i myśl oraz zbudować struktury (stąd też i kwestia „wynalezienia” chrześcijaństwa). Odbywało się to w pewnym dystansie, a czasem nawet w otwartej opozycji zarówno wobec judaizmu, z którego się ta religia wywodziła, jak i kultury grecko-rzymskiej, w której wyrosła. To właśnie w tym okresie dokonała się przemiana początkowo marginalnego ruchu zwolenników nauk Jezusa w znaczące zjawisko religijne, instytucjonalne i społeczne, które wkrótce miało przekroczyć bariery Imperium, aby finalnie odegrać bardzo istotną rolę w dalszej historii świata. Po Jezusie to efekt pracy ponad 80 uznanych specjalistów, zarówno badaczy różnych wyznań, jak i uczonych niekonfesyjnych, którzy z wykorzystaniem nauk historycznych, archeologii, papirologii i epigrafiki, jak również literaturoznawstwa, religioznawstwa, ikonologii czy historii teologii lub socjologii ruchów religijnych pragną zaprezentować Zainteresowanym nowoczesne kompendium wiedzy o wczesnym chrześcijaństwie i o świecie, w którym przyszło mu się rozwijać. Jest to przy tym dzieło zgodne z najbardziej aktualnym stanem wiedzy (uwzględniające jednak także różnice interpretacji badawczych oraz kwestie dyskusyjne), które do rąk polskiego Czytelnika mamy przyjemność oddać niedługo po ukazaniu się francuskiego oryginału (2020). dr Sławomir Poloczek Spis treściWstęp Wprowadzenie Jak korzystać z książki Chronologia KSIĘGA I. KORZENIE I TEKSTY CZĘŚĆ I. Gdzie zaczęto mówić o „chrześcijanach”? Rozdział 1. Pierwsze pisma Źródła chrześcijańskie Samookreślenia chrześcijan Żydzi o chrześcijanach Autorzy antyczni o chrześcijanach Objaśnienia: Nowe Przymierze czy Nowy Testament? Objaśnienia: Języki pierwszych chrześcijan Rozdział 2. Ślady i znaki Czego uczy nas archeologia Codzienne zapiski chrześcijan Świadectwo Abercjusza Objaśnienia: Chrześcijaństwo bez obrazów Nieuchwytny wygląd Jezusa Objaśnienia: Odmitologizowanie katakumb Objaśnienia: Pierwsze sarkofagi chrześcijańskie Dziedzictwo: Maria Magdalena i piętnastu apostołów CZĘŚĆ II. Na skrzyżowaniu kultur Rozdział 3. Wielkie przemiany w świecie żydowskim Pomiędzy diasporą a wygnaniem Diaspora babilońska Powstawanie judaizmu rabinicznego Zniszczenie Świątyni w 70 roku Objaśnienia: Kim był faryzeusz Gamaliel, na którego powoływał się Paweł? Objaśnienia: Jakie były żydowskie oczekiwania mesjanistyczne po Jezusie? Objaśnienia: Czy Biblię hebrajską „wynaleziono” w Jawne? Objaśnienia: Septuaginta: Biblia hebrajska w języku greckim czy Stary Testament chrześcijan? Rozdział 4. Świat na skrzyżowaniu prądów duchowych i filozoficznych Wspólnoty religijne w świecie grecko-rzymskim Portret Domitylli Czy można być chrześcijaninem i filozofem? Portret Apoloniusza z Tiany Objaśnienia: Kim byli ateiści? Objaśnienia: Celsus i jego Prawdziwe słowo Rozdział 5. Rzymska globalizacja Kontekst geopolityczny Religie i polityka Neron prześladowca? Trajan, cesarz umiarkowanie prześladujący? Objaśnienia: Pojęcie religio Objaśnienia: Dobrzy i źli cesarze Objaśnienia: Niewolnictwo i niewolnicy Dziedzictwo: Kościół i niewolnictwo: niejednoznaczna historia KSIĘGA II. SPORNE DZIEDZICTWO CZĘŚĆ I. Życie pierwszych wspólnot chrześcijańskich Rozdział 6. Czym jest „Uczta Pańska” Zgromadzenia: miejsce narodzenia Pism Ostatnia Wieczerza Jezusa a Eucharystia chrześcijan Objaśnienia: Posiłek eucharystyczny i agapy Objaśnienia: Błogosławieństwa żydowskie i modlitwy eucharystyczne Dziedzictwo: Chleb, wino i woda, „postacie” wczoraj i dzisiaj Rozdział 7. Powstawanie obrzędowości Chrześcijański rytm życia i modlitwy Jak świętować Paschę? Praktyki i znaczenie chrztu Objaśnienia: Kto wymyślił niedzielę i chrześcijański tydzień? Objaśnienia: Kiedy powstał znak krzyża? Objaśnienia: Przebaczenie grzechów po chrzcie? CZĘŚĆ II. Spór o Pawła Rozdział 8. Paweł, człowiek Nawrócenie prześladowcy „Niewolnik” Jezusa Chrystusa Pierwszy port