Opis
Książka jest obszerną analizą procesów instytucjonalizacji wzorów płciowych, opartą o badania empiryczne przeprowadzone przez Autorkę wśród świeckich pracowniczek i pracowników struktur organizacyjnych Kościoła katolickiego w Polsce. (…). Ujęcie płci jako instytucji i badanie tejże instytucji od strony codziennych praktyk stanowi kluczowy zabieg heurystyczny, fundamentalny, nie waham się stwierdzić, dla ostatecznego kształtu i wartości naukowej rozprawy. z recenzji dr. hab. prof. UJ Andrzeja Bukowskiego Katarzyna Leszczyńska podejmuje temat ważny i właściwie zupełnie nierozpoznany. Jej publikacja wnosi szczególnie potrzebny wymiar naukowego namysłu nad problemami nie tylko budzącymi emocje, lecz także otoczonymi stereotypami i uprzedzeniami. Chodzi mianowicie o właściwe rozumienie problemów płci obecnych w instytucjach kościelnych. Najciekawszym jej wymiarem jest zderzenie założeń teoretycznych i doktryny Kościoła rzymskokatolickiego z praktyką, a dokładniej ze świadomością świeckich katolików pracujących w kościelnych instytucjach. z recenzji profesora dr. hab. Stanisława Obirka Spis treściWstęp 9 Rozdział 1. Gender, religia i instytucje religijne w badaniach socjologicznych. Refleksje wprowadzające 17 1. O miejscu kategorii gender w studiach nad religią 17 2. Relacje gender i religii w wymiarze mikro-, makro- i mezospołecznym – przegląd ustaleń badawczych 21 3. Świeccy w Kościele jako przedmiot badań socjologicznych. Kościoły jako organizacje pracy – przegląd ustaleń badawczych 31 Rozdział 2. Wokół reguł i praktyk społecznych. O instytucjach społecznych i ich reprodukowaniu 35 1. Instytucje społeczne w socjologicznej refleksji – od faktu do społecznego działania 37 2. Instytucje jako rezerwuar społecznych reguł i praktyk 42 2.1. Instytucje jako ograniczenie i ułatwienie działań 42 2.2. Rekursywność reguł i działań społecznych – praktyki społeczne i logika stosowności 44 2.3. Heterogeniczność i procesualność reguł instytucjonalnych 48 2.4. Językowe reprodukowanie reguł instytucjonalnych 51 2.5. Formalne i nieformalne komponenty instytucji 54 Podsumowanie 56 Rozdział 3. O instytucjonalnym rozumieniu gender i wymiarach reprodukowania wzorów płciowych w porządkach religijnych 58 1. Wieloznaczność pojęciowa i problemy z definicją gender 58 2. Między esencją a konstruktem płciowym. Esencjalizm, konstrukcjonizm w badaniach nad płcią i ich ograniczenia 63 2.1. Esencja płciowa i opresyjność gender w studiach nad religią 63 2.2. Krytyka konstrukcjonistyczna i jej implikacje w studiach socjologicznych 66 3. Gender jako instytucja społeczna – przegląd ujęć teoretycznych i definicja operacyjna 69 3.1. W poszukiwaniu syntezy – koncepcje integracyjne gender 69 3.2. Gender jako zinstytucjonalizowane reguły stosowności 75 6 3.3. Praktyki płciowe i dynamika gender jako instytucji 79 3.4. Sprawstwo płciowe i refleksyjność w porządkach religijnych 82 3.5. Gender regimes, organizacje społeczne i intersekcjonalność płci społeczno-kulturowej 86 Rozdział 4. Oficjalnym głosem o płci. Kobiecość i męskość w formalnych dokumentach i regułach Kościoła rzymskokatolickiego 92 1. Kobiecość i męskość w dokumentach kościelnych – próba rekonstrukcji stanowiska 95 2. Kobiecość i męskość w porządku wyobrażeniowo-symbolicznym Kościoła rzymskokatolickiego 99 2.1. Domyślna męskość, problematyczna kobiecość? 100 2.2. Esencjalizm, boskie fundamenty i niezmienność porządku płci 103 2.3. Mężczyzna i trzy kobiety – wokół kategorii płciowych 110 2.4. Relacja płciowa – między komplementarnością a hierarchią 116 3. Kobiecość i męskość w porządku prawnym – podział pracy i dostęp do władzy w porządku instytucjonalnym Kościoła 121 3.1. Miejsce świeckich kobiet i mężczyzn w porządku prawnym Kościoła rzymskokatolickiego 122 Rozdział 5. Reprodukowanie wzorów kobiecości i męskości jako problem badawczy. Metodologia badań i charakterystyka ich realizacji 129 1. Perspektywa interpretacyjna 129 2. Struktura Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce. Metodologia badań i koncepcja badań 134 2.1. Struktura Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce135 2.2. Badania ilościowe – rekonstrukcja struktury płciowej organizacji kościelnych 138 2.3. Metody jakościowe 141 3. Dylematy etyczne, problem lojalności i jego rozwiązanie 148 4. Reprodukowanie gender przez świeckie kobiety i świeckich mężczyzn w Kościele – schemat analizy 152 Rozdział 6. Kobiety świeckie i mężczyźni świeccy na mapie instytucjonalnej Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce – konteksty badawcze 155 1. Kobiety świeckie i mężczyźni świeccy w Kościele rzymskokatolickim w Polsce – umiejscowienie w strukturach, role i zadania 155 1.1. Maskulinizacja a klerykalizacja struktur kościelnych w Polsce 156 7 1.2. Specyfika organizacji kościelnych a rozmieszczenie kobiet i mężczyzn w organizacjach administracyjno-ewangelizacyjnych Kościoła w Polsce 159 1.3. Zakres tematyczny instytucji kurialnych – segregacja pozioma wśród świeckich 162 1.4. Kobiety świeckie i świeccy mężczyźni na pozycjach formalnej władzy w organizacjach ko