Opis
Książka poświęcona jest analizie transdyscyplinarnej (obejmującej religioznawstwo, historię, nauki o polityce, translatologię, nauki o kulturze) bitwy pod Badrem z 624 roku oraz objawionej z tej okazji ósmej sury Koranu Zdobycze wojenne (Al-Anfal). Była to pierwsza bitwa dowodzona przez proroka Muhammada, w której muzułmanie pokonali wrogie oddziały mekkańskie. Analizę tego starcia, mającego kluczowe znaczenie dla wczesnego rozwoju islamu, sporządzono na podstawie najważniejszych klasycznych arabskich dzieł historycznych i z uwzględnieniem najnowszych badań podejmowanych w zachodniej arabistyce i islamistyce. Dodatkowo równolegle przeanalizowano ósmą surę Koranu, opierając się na trzydziestu arabskojęzycznych komentarzach do Koranu powstałych od VIII do XXI wieku. Zarówno przebieg wydarzeń, jak i treść związanego z nimi tekstu koranicznego wywarły znaczny wpływ na dzieje islamu, a także na wiele aspektów religijnych, społecznych i politycznych w świecie muzułmańskim. Zagadnienia te zostały szczegółowo zbadane i skonfrontowane ze studiami zachodnimi, a także ze sposobem myślenia Zachodu. W wielu miejscach zostały też wzbogacone o analizy przekładów Koranu na kilkanaście języków. Ukazano, w jaki sposób problemy poruszone w surze i rozwinięte później w literaturze egzegetycznej nadal oddziałują na świat islamu. W monogra?i znajduje się również propozycja nowego przekładu sury Zdobycze wojenne na język polski. Spis treściWstęp 11 Część I FUNDAMENTY 19 1. Między higrą a Badrem 21 2. Badr – miejsce i jego historia 27 3. Klasyczne opisy bitwy pod Badrem 34 4. Sura Zdobycze wojenne / Al-Anfal 41 Część II BITWA POD BADREM W HISTORII I W KORANIE 55 1. Przygotowanie do konfrontacji: Medyna 57 Dygresja: ?aqq (ajat 7.) 67 2. Przygotowanie do konfrontacji: Mekka 71 Dygresja: Suraqa Ibn Malik (ajat 48.) 74 Dygresja: giwar (ajat 48.) 78 3. Wojownicy na polu bitwy 84 3.1. Medyńczycy szykują się do walki 84 3.2. Miejsce dowództwa: ?ariš 94 3.3. Elementy taktyki: ?ufuf 98 Dygresja: ucieczka z pola bitwy (ajaty 15–16, 65–66) 103 4. Bitwa 113 4.1. Mubaraza 113 4.2. Oddziały wkraczają do walki 118 4.2.1. Interwencja Boga 121 4.2.1.1. Aniołowie w bitwie 121 Dygresja: na?r – zwycięstwo czy pomoc? 131 4.2.1.2. Kto rzucił? Piasek, żwir i łuk 134 Dygresja: czasownik rama w przekładach Koranu (ajat 17.) 148 4.3. Dalsze losy bitwy 150 Dygresja: „Dzień Zwycięstwa” – Yawm al-Furqan 154 4.4. Przyczyny zwycięstwa – podsumowanie analizy bitwy 172 5. Bezpośrednie następstwa bitwy 178 5.1. Medyna 178 5.1.1. Przybycie zwycięzców do miasta 178 5.1.2. Zdobycze wojenne 179 5.1.3. Jeńcy 183 Dygresja: jeńcy w surze Al-Anfal 184 5.2. Mekka 193 6. Dziedzictwo zwycięstwa 196 6.1. Co po Badrze? 196 6.1.1. Chwała Badru i badrytów 199 6.2. Bitwa pod Badrem jako mit i symbol 205 6.2.1. Bitwa pod Badrem we współczesnej polityce. Fakty 208 6.2.2. Próba interpretacji mitu 213 Część III „WERSET GOTOWOŚCI” – AYAT AL-ISTI?DAD (AJAT 60.) 221 1. „Werset gotowości” w komentarzach koranicznych 225 1.1. Komentarz Muqatila Ibn Sulaymana 225 1.2. Komentarz Abu Ga?fara a?-?abariego 225 1.3. Komentarz Abu al-Lay?a as-Samarqandiego 229 1.4. Komentarz Fa?r ad-Dina ar-Raziego 230 1.5. Komentarz Abu ?Alego Fa?la Ibn ?asana a?-?abarsiego 233 1.6. Komentarz Abu ?Abd Allaha al-Qur?ubiego 234 1.7. Komentarz Galal ad-Dina as-Suyu?iego 239 1.8. Komentarz Ma?muda Šihab ad-Dina al-Alusiego 253 1.9. Komentarz Mu?ammada ?Abduha i Mu?ammada Rašida Ri?y 256 1.10. Komentarz Sayyida Qu?ba 266 1.11. Komentarz Mu?ammada Mutawallego aš-Ša?rawiego 268 1.12. Komentarz Mo?ammada ?oseyna a?-?aba?aba’iego 269 1.13. Komentarz Mu?ammada ?Abida al-Gabiriego 272 2. „Werset gotowości” – podsumowanie 273 Dygresja: irhab a terroryzm 277 2.1. «Bóg ich zna!» – wrogowie w kontekście sekurytyzacji 283 2.2. Teoria isti?dad w perspektywie muzułmańskiej i transkulturowej 285 Część IV INNE NAUKI SURY AL-ANFAL 293 1. „Portret” wierzącego (ajaty 1–4) 295 2. Fitna (ajaty 25, 28, 39, 73) 307 3. „Uciśnieni na tej ziemi” (ajat 26) 329 4. Amanat (ajat 27.) 339 5. „Konstytucja wojny” (ajaty 45–47) 346 6. Konteksty zmiany (ajat 53) 357 7. Naruszanie układów (ajaty 55–59) 368 8. „Werset pokoju” (ayat as-silm) – ajat 61. 385 Zakończenie 395 Aneksy 399 1. Sura Zdobycze wojenne / Al-Anfal – tekst arabski 401 2. Sura Łupy / Al-Anfal – tłum. Józef Bielawski 405 3. Chronologiczna lista egzegetów Koranu 415 4. Chronologiczna lista historyków 422 Lista ilustracji 425 Bibliografia 427 Contents 459