Opis
Monografia, będąc syntezą wieloletnich prac badawczych autorki, stanowi nowe otwarcie w pojmowaniu aktywności w polu praktyki analizowanej ze społecznopedagogicznej perspektywy. Prezentuje namysł nad pedagogiką społeczną, jej aktualnym postrzeganiem w odniesieniu do jej tradycji i pierwszych sformułowań oraz do współczesnego dyskursu prowadzonego w naukach humanistycznych i społecznych. Książka przynosi zarys metateorii dotyczącej tożsamości dyscypliny, jej roli, związków z innymi dziedzinami nauk, otoczeniem kulturowo-społecznym oraz praktyką działań pedagogów społecznych. Praktyka jest jednak ujmowana także w kategoriach ogólnych. Autorkę interesuje, jak działanie wpływa na myślenie o działaniu, z czego działanie wynika i czemu służy. Wykorzystuje przy tym teorię analizy aktywności i tworzenia instytucji symbolicznej Jeana-Marie Barbiera, operując bliską mu perspektywą rozumienia aktywności jako głównej kategorii społeczno-pedagogicznego spojrzenia na pole praktyki. Ustrukturowany i podzielany przez uczestników pola praktyki zestaw pojęć i konceptów tworzy transwersalny paradygmat pedagogiki społecznej. Publikacja może zainteresować czytelników zorientowanych na pogłębianie refleksji nad społeczno-pedagogicznym spojrzeniem na pola praktyki edukacyjnej, socjalnej, opiekuńczej oraz na poszukiwanie narzędzi analizy zachodzących w nich procesów. Spis treściWstęp 13 Rozdział 1. Społeczno-pedagogiczny punkt widzenia: rama konceptualna 17 Uwagi wstępne: konteksty i uzasadnienia 17 Punkt widzenia – perspektywa – horyzont 21 Paradygmat humanistyczny i relacyjny paradygmat działania niestrategicznego: rama ontologiczna 23 Koncepcja instytucji symbolicznej i środowisko niewidzialne: rama aksjologiczna 25 Konstruowanie intersubiektywnie uwspólnionego doświadczenia: rama epistemologiczna 28 Badanie w toku zmiany: rama metodologiczna 29 Aparatura pojęciowa: ciągłość i zmiana 34 Rozdział 2. Aktywność w polu praktyki: konceptualizacje i narzędzia/dyspozytywy 41 Uwagi wstępne 41 Narzędzie analizy/dyspozytyw: ustalenie znaczeń 43 Relacyjna koncepcja człowieka usytuowanego w kontekstach społecznych 46 Kultura aktywności duchowej/mentalnej 52 Praca hermeneutyczna nad sobą: złożoność i paradoksalność 56 Doświadczenie i jego wymiar relacyjny: integrowanie poprzez rekonstrukcję i reorganizację 60 Uwspólnianie doświadczenia i jego konteksty: przykład pokolenia historycznego 66 Rozdział 3. Aktywność w polu praktyki: warianty transformacji 71 Uwagi wstępne 71 Zmiana paradygmatyczna i „odkrycie aktywności” 72 Aktywność w polu praktyki: koncepcje i narzędzia 74 Transwersalna analiza aktywności 75 Podejście trialektyczne 77 Aktywność – transformacje transformacji: związek „pożeniony” strukturalnie 82 Transformacje niewidoczne i bezszelestne: koncept i propozycje analizy 85 Proces bezszelestnego kumulowania doświadczeń 92 Strumień transformacji niewidocznych versus modyfikacje 96 Warkocz transformacji powiązanych/„pożenionych” 99 Rozdział 4. Kultura praktyki: orientacje aktywności 101 Uwagi wstępne: kultura praktyki – zakres pojęcia 101 Orientowanie aktywności/działania w polu praktyki: przesłanki ramy konceptualnej 105 Myślenie kompleksowe versus działanie zintegrowane 108 Przestrzeń mediacji: w kierunku podejść mediacyjnych 115 Transformacje relacji: między asymetrią a przekraczaniem mistrza 125 Transformacje orientacji aktywności: dwie oscylacje 132 Rozdział 5. Pola praktyki: sensy i znaczenia aktywności 143 Uwagi wstępne 143 Kształcenie/kształtowanie: uświadamianie ram aktywności w polu praktyki 144 Refleksyjna praktyka: tworzenie wiedzy własnej 148 Projektowanie: spiralna aktywność usytuowana w przestrzeni kształcenia 152 Praca socjalna: stawanie się/w kierunku pracy społecznej 157 Pole praktyki w transformacji: odkrycie przestrzeni niewidzialnej 166 Podmiot działający w polu praktyki: transformacje bezszelestne 168 Pola praktyki w ujęciach transwersalnych 171 Pola praktyki – pola badań: naprzemienność aktywności i implikacje 174 Rozdział 6. Wartościowanie aktywności w polu praktyki 183 Uwagi wstępne 183 Relacyjny wymiar wartości – wartościowania w polu praktyki 185 Wartościowanie: preferencje wyboru orientacji aktywności 189 Relacje społeczne w polu praktyki: interesowność (uprzedmiotowienie i marszandyzacja) versus bezinteresowność (la gratuité) 194 Wartościowanie/szacowanie efektów: ewaluacja aktywności w polu praktyki 203 Fenomen ewaluacji – punkt wyjścia 203 Ewaluacja aktywności w polu praktyki – narzędzie analizy 210 Rozdział 7. Pedagogika społeczna „na skrzyżowaniu nauk” 221 Uwagi wstępne 221 Inspiracje konceptualne i narzędzia konstruowania społecznopedagogicznego punktu widzenia na aktywność w polu praktyki 224 Inspiracje dla konstruowania ram orientowania aktywności w polu praktyki 225 Metoda naukowa: wzbogacanie warsztatu metodologicznego 231 Całość powiązana dyscyplinarnie: zintegrowany paradygmat aktywności w polu praktyki 237 Zintegrowany paradygmat aktywności w polu praktyki: warianty 238 Podejścia transwersalne