Opis
Praca dr Małgorzaty Stępnik wprowadza czytelnika w fascynujący świat postaci artystów i postaw artystycznych, lokujących się poza akademickimi ujęciami historii sztuki i literatury. Działalność i twórczość tych artystów outsiderów wynika lub powiązana jest zazwyczaj z mistyfikacją. Często wiąże się z motywami podróży w czasie i przestrzeni realnej, ale też wyimaginowanej. Na tom składa się 9 rozdziałów, których „bohaterowie”, odbijając się jakby w rozbitym i poskładanym zwierciadle, tworzą fantastyczną wizję XX wieku. W europejskiej kulturze często pisze się o depersonalizacji postaci, które w tłumie tracą indywidualne cechy i wygląd. W pracy Małgorzaty Stępnik zawarta jest odmienna pozycja. Pojawiają się w niej bowiem postaci nieistniejące, zmistyfikowane, które, jak pisze autorka „zachowują pozór wysokiego prawdopodobieństwa”, takie, które choć nie istniały, „powinny były istnieć”. [...] Praca jest bardzo interesująca, bogata zarówno w nieznaną na ogół w Polsce faktografię, jak i przede wszystkim interpretacje, odwołujące się w szerokim zakresie do światowej literatury naukowej. Wprowadza ona do polskiej humanistyki nowe aspekty badawcze. [Z recenzji Prof. zw. dr. hab. Jerzego Malinowskiego] Spis treściWstęp 7 I. Wędrówki Golema 15 Duchy starego Josefova 15 Konstelacje 19 Resentyment i lęk. Mit skradziony 35 Kreacja i eskapizm. Golem powracający 46 II. Błogosławione błądzenie. Na marginesie diasporycznego manifestu Ronalda B. Kitaja 51 Galut – Golah – Diaspora 51 Error vs (t)error. Tożsamość jako droga 56 Diasporyczna estetyka 58 III. Czarna Balerina i „człowiek bez świata”. Twórcze inkarnacje Eleanor Antin 65 Eleonory portret zwielokrotniony 65 Nowy Jork–Kalifornia 68 Szlachetny król, brodate święte i włosy Samsona 75 Jewishness Blackness Otherness. Czarna baletnica Diagilewa 81 The Man Without a World. Nostalgia i duchy sztetlu 95 IV. Lustra, maski, sobowtóry… Maya Deren i jej siostry w maskaradzie 103 Freud – Rank – Lacan. Podmiot w soczewce psychoanalizy 106 Modliszka i Meduza 117 „Merciless transfusion”. Duchowe podróże Mai 123 Mnogie twarze Outsiderki 127 V. Transgresja i ekstaza. Misterne mistyfikacje Roee Rosena 135 W zwierciadle Evy, czyli sacrum ekscesu 135 Zdumiewająca „historia” Justine Frank 147 VI. „Surrealista w przygodzie”. Meksykański Eden Edwarda Jamesa 165 Ku nieskończoności 165 „To make the illogical logical” 168 El Inglés i jego betonowe kwiaty 181 VII. Metamorfoza czy reinkarnacja? Niezamknięta historia Marii Komornickiej i Piotra Własta 191 Skrzydła Androgyne 191 „Trauma narodzin”? 197 VIII. Poetka intelektualnych wzruszeń. Rzecz o ekfrazach Zuzanny Rabskiej 205 Życie utkane w strofy 205 Intymne „muzeum wyobraźni” 219 IX. Owocne nieistnienie. Piotr Szmitke i paryskie simulacrum 229 Peregrynacje. Autonarracje 229 Niepodległa Monarchia Metawery 238 Zakończenie 245 Bibliografia 249 Summary 265 Spis ilustracji 271 Indeks 277