Opis
W Polsce wieloletni kryzys systemu ochrony zdrowia, spory o jego kształt, finansowanie i warunki zatrudnienia personelu medycznego odsunęły pacjenta i przysługujące mu prawa na dalszy plan. Podejmowane w ostatnich latach zmiany w systemie ochrony zdrowia koncentrują się w zasadzie wyłącznie na jego organizacji i sposobie finansowania. Tymczasem nie można mówić o właściwym funkcjonowaniu tego systemu, jeżeli nie przewiduje on rozwiązań gwarantujących pacjentowi możliwość bycia pełnoprawnym i świadomym uczestnikiem każdego etapu procesu leczenia. Gwarancje takie może tworzyć odpowiednio ukształtowany katalog praw pacjenta i wdrożenie rozwiązań, które zapewnią ich rzeczywistą realizację, w tym w szczególności nałożenie niezbędnych obowiązków na władze publiczne, podmioty wykonujące działalność leczniczą oraz osoby udzielające pacjentom świadczeń zdrowotnych. Przedmiotem niniejszej monografii jest analiza rozwiązań, które w tej materii przyjął polski ustawodawca. [Ze Wstępu] Spis treściWykaz skrótów. 9 Wstęp 13 Rozdział I. System ochrony zdrowia w Polsce i miejsce pacjenta w tym systemie 19 1. Uwagi wstępne 19 2. Podstawowe pojęcia i instytucje 20 2.1. Zdrowie i jego ochrona 20 2.2. System ochrony zdrowia 24 2.3. Pacjent 30 2.4. Prawa pacjenta 35 3. Geneza i rozwój systemu ochrony zdrowia w Polsce w kontekście ochrony praw pacjenta 40 3.1. Organizacja systemu ochrony zdrowia w okresie II Rzeczypospolitej Polskiej 40 3.2. Opieka zdrowotna w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 55 3.3. Ewolucja systemu ochrony zdrowia w okresie transformacji ustrojowej 72 3.4. Reformy opieki zdrowotnej na przełomie XX i XXI w. 87 4. Kształt systemu ochrony zdrowia w Polsce w świetle obowiązującego prawa 97 Rozdział II. Aksjologiczne i normatywne podstawy ochrony praw pacjenta w kontekście Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej 105 1. Uwagi wstępne 105 2. Godność człowieka jako fundament wszelkich praw i wolności człowieka 106 3. Prawo do ochrony życia i ochrony zdrowia jako prawa człowieka 126 4. Konstytucja jako źródło najważniejszych praw pacjenta 149 5. Konstytucyjne gwarancje ochrony praw pacjenta oraz możliwości ich ograniczenia 168 Rozdział III. Istota i zakres poszczególnych praw pacjenta 187 1. Uwagi wstępne 187 2. Prawa pacjenta związane z dostępem do świadczeń opieki zdrowotnej 189 2.1. Świadczenie zdrowotne a świadczenie opieki zdrowotnej 189 2.2. Prawo do świadczeń zdrowotnych 193 2.3. Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych 206 2.4. Prawo do świadczeń zdrowotnych rzeczowych 210 2.5. Prawo do świadczeń towarzyszących 219 3. Prawa pacjenta związane z możliwością podejmowania autonomicznych decyzji 223 3.1. Prawo do wyrażenia zgody na udzielenie świadczenia zdrowotnego 223 3.2. Prawo do wyrażenia sprzeciwu co do udzielanego świadczenia zdrowotnego 235 3.3. Udzielenie świadczenia zdrowotnego bez zgody pacjenta 237 3.4. Inne prawa pacjenta związane z możliwością podejmowania samodzielnych decyzji 247 4. Prawa pacjenta związane z dostępem do informacji 250 4.1. Prawo do informacji o stanie zdrowia 250 4.2. Prawo dostępu do dokumentacji medycznej 261 4.3. Prawo do informacji o odstąpieniu od leczenia 266 4.4. Prawo do informacji o prawach pacjenta 267 4.5. Prawo do informacji o rodzaju i zakresie świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot wykonujący działalność leczniczą 268 5. Prawa pacjenta związane z ochroną życia prywatnego, rodzinnego i duchowego 269 5.1. Prawo do poszanowania intymności i godności 270 5.2. Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego 275 5.3. Prawo do opieki duszpasterskiej 277 5.4. Prawo do zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem 279 5.5. Prawo do ochrony danych osobowych zawartych w dokumentacji medycznej pacjenta 285 5.6. Prawo do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie 290 6. Prawa pacjenta związane z oceną przebiegu procesu diagnostycznego i terapeutycznego 291 6.1. Prawo do zgłoszenia własnego zdania w zakresie udzielanych świadczeń zdrowotnych 292 6.2. Prawo żądania dodatkowej opinii lub zwołania konsylium lekarskiego 293 6.3. Prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza 295 6.4. Prawo do zgłaszania działań niepożądanych produktów leczniczych 298 6.5. Prawo do wystąpienia z wnioskiem do wojewódzkiej komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych 298 Rozdział IV. Państwo jako gwarant realizacji podstawowych praw pacjenta 305 1. Uwagi wstępne 305 2. Obowiązek podejmowania przez państwo działań służących ochronie życia i zdrowia pacjentów oraz przysługujących im praw 307 2.1. Obowiązek zagwarantowania pacjentom należnych im praw 307 2.2. Obowiązek zorganizowania systemu ochrony zdrowia w sposób umożliwiający realizację praw pacjenta 310 2.3. Obowiązek stworzenia instytucji stojących na straży przestrzegania praw pacjenta 333 3. Zadania organów administracji publicznej w zakresie ochrony praw pacjenta 337 3.1. Zadania organów administracji rządowej 337 3.2. Zadania jednostek samorządu terytorialneg