Opis
Książka jest poświęcona problematyce zmiany klimatu oraz współpracy międzynarodowej na rzecz jego ochrony. Rozważania obejmują szerokie spektrum uwarunkowań związanych z rozwojem wiedzy, kształtowaniem polityki i postaw społecznych. Osadzone zostały na gruncie ekonomii, zwłaszcza ekologicznej i instytucjonalnej, ale nawiązują także do wyników badań nauk przyrodniczych i humanistycznych. Celem dociekań było zdiagnozowanie, dlaczego pomimo ponad trzech dekad współpracy na rzecz ochrony klimatu nadal rosną emisje gazów cieplarnianych, a destabilizacja ziemskiego ekosystemu staje się coraz bardziej zauważalna. Zidentyfikowane przyczyny są natury ekonomicznej, społecznej, instytucjonalnej i politycznej. Na rynku instytucji ochrony klimatu strona popytowa i podażowa tego rynku „nie widzą się” wzajemnie. Popyt na stosowne instytucje zarówno ze strony aktywistów klimatycznych, jak i progresywnego biznesu w niewielkim stopniu przekłada się na podaż instytucji formalnych skrojonych na miarę potrzeb wynikających z długofalowych uwarunkowań przyrodniczych. Istniejące rozwiązania są za słabe, by skutecznie walczyć z globalnym ociepleniem, ale wystarczająco dobre, aby poprawić samopoczucie ich twórców. Spis treściSpis skrótów 9 Wstęp 11 Rozdział I. Gospodarowanie a klimat 13 1.1. Nisza klimatyczna ludzkości 13 1.2. Wpływ człowieka na klimat w świetle badań i teorii naukowych 17 1.3. Czwarta rewolucja przemysłowa a klimat 25 1.4. System przyrodniczo-społeczno-gospodarczy w czasach antropocenu 29 Rozdział II. Współpraca międzynarodowa na rzecz klimatu 39 2.1. Początki międzynarodowej współpracy w dziedzinie klimatu 39 2.2. Pierwsze umowy międzynarodowe w dziedzinie ochrony klimatu 41 2.3. Sztuka negocjacji i strategie zachowań wobec problemu zmian klimatu 47 Rozdział III. Ochrona klimatu w świetle badań ekonomii 51 3.1. Emisje i koncentracja w atmosferze gazów cieplarnianych – ujęcie modelowe 51 3.2. Zachowania strategiczne wobec zmiany klimatu 59 3.3. Analiza kosztów i korzyści jako podstawa decyzji o współpracy międzynarodowej w ochronie klimatu 65 3.4. Państwa rozwijające się wobec zmian klimatu 74 3.5. Ochrona klimatu a wzrost gospodarczy 79 Rozdział IV. Zasoby naturalne w grze o klimat 83 4.1. Ewolucja energetycznego zasilania procesów gospodarczych 83 4.2. Popyt na energię elektryczną w ujęciu globalnym 85 4.3. Surowce energetyczne a dekarbonizacja 87 4.4. Surowce nieenergetyczne ważne z punktu widzenia wytwarzania energii 96 4.5. Ciemne strony zielonej transformacji 103 Rozdział V. Zbrojenia i wojny a klimat 109 5.1. Emisje gazów cieplarnianych związane z sektorem militarnym i wojnami – zarys problematyki 109 5.2. Emisje gazów cieplarnianych związane z wojną w Ukrainie i konfliktem w Strefie Gazy 111 5.3. Emisje gazów cieplarnianych powiązane pośrednio z wojnami i konfliktami 116 5.4. Zmiana klimatu jako przyczyna konfliktów i wojen 118 Rozdział VI. Polityka klimatyczna – ujęcie przekrojowe 123 6.1. Zasady sprawowania polityki klimatycznej 123 6.2. Uwarunkowania polityki klimatycznej 134 6.3. Działania podejmowane przez głównych graczy 138 6.4. Ochrona klimatu w różnych reżimach politycznych 149 6.5. Postawy społeczne wobec wyzwań klimatycznych ludzkości 154 Zakończenie 163 Bibliografia 169