Opis
Bezpieczeństwo finansowe rynku ubezpieczeniowego realizowane jest poprzez czuwanie nad wypłacalnością zakładów ubezpieczeń, co przejawia się w zdolności do wypłaty odszkodowań i świadczeń, a także w zapewnieniu odpowiednich środków na ich wypłatę w przypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń. Realizacja tych zadań odbywa się poprzez funkcjonowanie na rynku ubezpieczeniowym instytucji nadzoru ubezpieczeniowego oraz funduszy gwarancyjnych. Istotnym elementem, który w znacznym stopniu warunkuje efektywność (skuteczność) oceny wypłacalności jest system informacyjny rachunkowości. Celem opracowania jest zbadanie relacji pomiędzy oceną wypłacalności zakładu ubezpieczeń a systemem informacyjnym rachunkowości. Ocena wypłacalności zakładów ubezpieczeń zarówno wg założeń Solvency I, jak według założeń Solvency II realizowana jest głównie na podstawie danych generowanych przez system informacyjny rachunkowości, dlatego ważne jest, aby system ten posiadał określone atrybuty, stanowiące warunek wstępny jego użyteczności, a także, aby rachunkowość i sprawozdawczość finansowa zakładów ubezpieczeń została dopasowana do potrzeb oceny wypłacalności, głównie w obszarze wyceny aktywów i pasywów oraz układu i treści sprawozdania finansowego. Odpowiedni system informacyjny rachunkowości stanowi istotny element wsparcia dla procesu oceny wypłacalności zakładów ubezpieczeń poprzez generowanie wiarygodnych informacji finansowych, zgodność z metodyką oceny wypłacalności, a także zapewnienie odpowiednich mechanizmów kontrolnych, pozwalających wykryć potencjalne nieprawidłowości, co potwierdza występowanie silnych powiązań potrzeb informacyjnych w zakresie oceny wypłacalności z cechami systemu informacyjnego rachunkowości. Spis treściWstęp 71. Określenie obszaru badawczego 72. Założenia metodologiczne, cele i hipotezy 93. Zawartość pracy 11Rozdział 1Wypłacalność zakładu ubezpieczeń i potrzeby informacyjne związane z jej oceną 151.1. Wypłacalność a stabilność finansowa 151.1.1. Istota stabilności finansowej 151.1.2. Pojęcie wypłacalności zakładu ubezpieczeń oraz przyczyny jej utraty 231.1.3. Relacje pomiędzy wypłacalnością zakładu ubezpieczeń a stabilnością finansową 371.2. Uwarunkowania wypłacalności zakładów ubezpieczeń 421.2.1. Zewnętrzne uwarunkowania wypłacalności zakładów ubezpieczeń 421.2.2. Uwarunkowania wewnętrzne wypłacalności 661.3. Regulacje w zakresie wypłacalności zakładów ubezpieczeń oraz obowiązki i potrzeby informacyjne 761.3.1. Solvency I 761.3.2. Solvency II 861.4. Podsumowanie 99Rozdział 2System informacyjny rachunkowości i jego atrybuty istotne w ocenie wypłacalności zakładu ubezpieczeń 1032.1. Informacje powstające w systemie rachunkowości 1032.1.1. Pojęcie informacji i jej rodzaje 1042.1.2. Cechy jakościowe informacji 1082.1.3. System informacji ekonomicznej w zakładzie ubezpieczeń 1132.2. Polityka rachunkowości i czynniki ją determinujące 1162.2.1. Pojęcie polityki rachunkowości 1172.2.2. Zasady wyboru polityki rachunkowości 1212.2.3. Zasady rachunkowości i przesłanki ich stosowania 1242.2.4. Zmiany polityki rachunkowości 1292.3. Polityka rachunkowości zakładu ubezpieczeń 1322.3.1. Odmienność i charakterystyczne cechy rachunkowości ubezpieczeniowej 1322.3.2. Elementy składowe polityki rachunkowości 1372.4. Podsumowanie 146Rozdział 3Zakres sprawozdań finansowych i nadzorczych a transparentność informacji w systemie oceny wypłacalności zakładu ubezpieczeń 1493.1. Sprawozdawczość finansowa i jej znaczenie dla oceny wypłacalności zakładu ubezpieczeń 1493.1.1. Zasady sporządzania sprawozdań finansowych przez zakłady ubezpieczeń 1523.1.2. Sprawozdanie finansowe wg PSR 1563.1.3. Sprawozdanie finansowe wg MSR/MSSF 1763.2. Sprawozdawczość na potrzeby nadzoru 1873.2.1. Przejrzystość rynku ubezpieczeniowego jako cel sprawozdawczości nadzorczej 1883.2.2. Informacje na temat wypłacalności i kondycji finansowej zakładu ubezpieczeń 1903.2.3. Informacje dla ubezpieczających 2043.3. Podsumowanie 206Rozdział 4Polityka rachunkowości w obszarze wyceny aktywów i pasywów jako deklaratywne ramy jakościowe istotne w ocenie wypłacalności 2094.1. Wartość i jej znaczenie w procesie wyceny 2094.1.1. Kategorie wartości 2104.1.2. Znaczenie wartości godziwej w procesie wyceny aktywów i pasywów 2164.2. Znaczenie wyceny aktywów w procedurze oceny wypłacalności zakładu ubezpieczeń 2214.2.1. Wycena aktywów wg prawa bilansowego 2244.2.2. Wycena aktywów dla potrzeb nadzorczych 2314.3. Znaczenie wyceny zobowiązań w procedurze oceny wypłacalności 2334.3.1. Wycena rezerw techniczno-ubezpieczeniowych 2344.3.2. Wycena zobowiązań dla potrzeb nadzorczych 2384.4. Podsumowanie 243Rozdział 5Audyt w zakładach ubezpieczeń jako mechanizm kontrolny istotny dla jakości systemu informacyjnego rachunkowości 2475.1. Zakres i przyczyny stosowania mechanizmów kontrolnych 2475.1.1. Przyczyny stosowania mechanizmów kontrolnych - błędy i oszustwa 2485.1.2. Rodzaje mechanizmów kontrolnych 2575.1.3. Efektywność mechanizmów kontrolnych 2635.1.4. Znaczenie mechani