Opis
Rozbłyśnięcie świadomości jest prawdopodobnie największym skokiem jakościowym, jaki dokonał się w dziejach wszechświata. Chociaż wskutek odwiecznego ruchu światów i ich elementów we wszechświecie wyłoniło się już wiele zjawisk pięknych i niesamowitych, to najbardziej zdumiewającym i niepojętym - ze wszystkich nam znanych - jest świadomość. Jaśnieje ona najsilniej w blasku istnienia, gdyż czuje je i próbuje zrozumieć - jest zwierciadłem świata. Sam jednak „cud” świadomości pozostaje w dużej mierze nierozpoznanym aspektem bytu - jedną z największych zagadek filozoficznych. Przez długi czas swojej historii człowiek penetrował głównie świat zewnętrzny, nie mając czasu na siebie. I chociaż obecnie obserwujemy zmasowane zainteresowanie mechanizmami rządzącymi działaniem umysłu, taką wręcz kognitywistyczną modę, to badania nad naturą świadomości jako takiej (a nie tylko pewnych jej aspektów - głównie poznawczego) nie są już tak rozpowszechnione. Tak więc pogłębianie wiedzy o świadomości jest wciąż ważnym zadaniem badawczym. Tym ważniejszym, że dostarcza samoświadomości, która jest przecież miarą naszej wolności. Marek Łagosz Spis treściWSTĘP. ŚWIADOMOŚĆ JAKO ZJAWISKO 5 I. USTALENIA KATEGORIALNE (TERMINOLOGIA) 16 1.1. ŚWIADOMOŚĆ JAKO TRANSCENDENTALE 24 II. NIEDOSTATECZNOŚĆ KOGNITYWISTYKI I ANALITYCZNEJ FILOZOFII UMYSŁU 27 III. „NATURALIZACJA" FENOMENOLOGII 46 IV. JAK TO JEST Z TĄ INTROSPEKCJĄ? 63 V. ŚWIADOMOŚĆ JAKO ZJAWISKO EMERGENTNE 79 V. 1 SUBSTRAT I „MIEJSCE" ŚWIADOMOŚCI 84 V.2 PROBLEM CIĄGŁOŚCI MATERII I ŚWIADOMOŚCI 96 V.3 DOZNAWALNOŚĆ, CZYLI CZUCIE. DOTYK 108 V.4 INTENCJONALNOŚĆ RAZ JESZCZE 124 V.5 CELOWOŚĆ I PRACA 128 VI. CZY I JAK DZIAŁA ŚWIADOMOŚĆ? KŁOPOTY Z EPIFENOMENALIZMEM 142 VII. SZTUCZNA ŚWIADOMOŚĆ 166 VIII. STRUMIEŃ ŚWIADOMOŚCI I JEGO UPŁYW 173 IX. ŚWIADOMOŚĆ JAKO PODMIOT 201 X. KWESTIA TOŻSAMOŚCI ŚWIADOMOŚCI. PAMIĘĆ 212 XI. PROBLEM NIEŚWIADOMOŚCI 228 XII. Z FENOMENOLOGII MARZEŃ SENNYCH 252 XIII. ZWIERCIADŁO SAMOŚWIADOMOŚCI 281 XIV. ŚWIADOMOŚĆ MISTYCZNA 297 XV. JĘZYK A ŚWIADOMOŚĆ 322 XVI. ŚWIADOMOŚĆ SPOŁECZNA 342 XVI.1 NIEŚWIADOMOŚĆ SPOŁECZNA 368 XVII. WARTOŚĆ ŚWIADOMOŚCI 372 BIBLIOGRAFIA 387 INDEKS NAZWISK 396