Opis
O monarchii konstytucyjnej i rękojmiach publicznych jest najpełniejszym polskim tłumaczeniem podstawowych idei Benjamina Constanta, wykładem dotyczącym wielu aspektów nowoczesnego państwa, jego systemu ustrojowego i prawnego. Jest to katalog rękojmi władz publicznych, które w państwie takim muszą funkcjonować. Książka omawia w szczególności dwie najistotniejsze - stworzone przez Constanta - formalne zasady ustrojowe: modyfikację Monteskiuszowskiego podziału władzy oraz zasadę wolności współczesnych, klasyczną wizję demokracji przedstawicielskiej stawianej przeciw kolektywistycznej demokracji bezpośredniej czy tzw. demokracji partycypacyjnej. Dzieło Constanta jest jednym z nielicznych przykładów recepcji klasycznej europejskiej, czy transatlantyckiej, myśli politycznej na ziemiach polskich, gdzie do dziś, nawet po ostatnim ćwierćwieczu reform społecznych, nie wykształciły się jej klasyczne kierunki. Recepcję myśli Benjamina Constanta uosabiała opozycja domagająca się przestrzegania Konstytucji Królestwa Polskiego, oktrojowanej w 1815 r. Tak zwanym kaliszanom przewodzili Wincenty i Bonawentura Niemojowscy, z których pierwszy dokonał tłumaczenia dzieła na język polski, wplatając do tekstu nieco odniesień bardzo istotnych dla polskiej rzeczywistości. Również z tego względu dzieło Constanta stanowi obecnie dla Czytelnika klasyczne ujęcie współczesnego systemu politycznego, gwarancji jego należytego funkcjonowania oraz wskazówek tego typu idei w ustroju społecznym Polski. Spis treściCzęść I Wstęp | str. 7 Bibliografia | str. 37 Przedmowa tłumacza | str. 45 O monarchii konstytucyjnej i rękojmiach publicznych. Wstęp. O udzielności ludu | str. 65 Rozdział pierwszy. O władzach konstytucyjnych | str. 78 § 1. Władze konstytucyjne są następujące: władza królewska, władza ministerialna, czyli wykonawcza, władza reprezentacyjna, czyli prawodawcza, władza sądowa, władza municypalna | str. 78 Rozdział drugi. O prerogatywach królewskich | str. 93 § 1. Władza królewska jest w ręku króla | str. 93 § 2. Do króla należy nominacja (mianowanie) i destytucja (usunięcie, zrzucenie) władzy wykonawczej | str. 93 § 3. Sankcja królewska jest potrzebna do nadawania mocy prawa postanowieniom zgromadzeń reprezentacyjnych | str. 95 § 4. Król może odroczyć izby reprezentacyjne i rozwiązać tę z nich, która jest wybierana przez lud | str. 97 § 5. Mianowanie sędziów należy do króla | str. 100 § 6. Król ma prawo łaski | str. 102 § 7. Król stanowi o pokoju i wojnie w ten jedynie sposób, aby w przymierzach z obcymi mocarstwami żaden nie mógł być umieszczony artykuł, mający wpływ na stan lub prawa obywateli wewnątrz królestwa | str. 104 § 8. Osoba królewska jest nietykalna i święta | str. 107 Rozdział trzeci. O władzy wykonawczej, czyli o ministrach | str. 108 § 1. Władza wykonawcza jest powierzona ministrom | str. 108 § 2. Ministrowie proponują w swoim imieniu projekty ustaw zgromadzeniom reprezentacyjnym tak jak inni członkowie tych zgromadzeń | str. 108 § 3. Ministrowie podpisują w swoim imieniu wszelkie akty władzy wykonawczej | str. 111 § 4. Ministrowie są odpowiedzialni | str. 112 § 5. Odpowiedzialność ministrów nie znosi odpowiedzialności ich agentów (urzędników niższych) i ta zaczyna się od bezpośredniego sprawcy czynu będącego jej przedmiotem | str. 136 Rozdział czwarty. O władzy reprezentacyjnej, czyli prawodawczej | str. 146 § 1. Władza reprezentacyjna polega na dwóch izbach | str. 146 § 2. Pierwsza izba jest dziedziczna, mianowana przez króla, a liczba jej członków jest nieograniczona | str. 146 § 3. Druga izba jest obierana bezpośrednio przez lud | str. 151 § 4. Obydwie izby mają początkowanie praw (inicjatywę) wspólnie z władzą wykonawczą | str. 161 § 5. Prawa do izb wnoszone będą w nich dyskutowane publicznie | str. 165 § 6. Ministrowie mogą być członkami zgromadzeń reprezentacyjnych i członkowie tychże zgromadzeń mogą zostać ministrami, poddawszy się reelekcji; byle tylko liczba zasiadających w izbie ministrów nie przewyższała jednego na stu członków izby | str. 172 § 7. Żadna przemowa napisana nie może być czytana w jednej bądź w drugiej izbie | str. 174 § 8. Członkowie władzy reprezentacyjnej nie pobierają żadnego wynagrodzenia | str. 178 § 9. Członkowie izby drugiej mogą być nieograniczenie na nowo wybierani | str. 181 § 10. Żadne odwołanie, wypędzenie lub wykluczenie nie może być wymierzone przeciw członkowi izby drugiej, wyjąwszy za występki prawem przewidziane | str. 182 § 11. Izba druga odnawia się w całości co lat pięć bądź po rozwiązaniu jej przez króla | str. 184 Część II Rozdział piąty. O władzy sądowej | str. 189 § 1. Władza sądowa składa się z: sędziów (juges) i przysięgłych (jurés) | str. 189 § 2. Przysięgli są wybierani losowo spomiędzy obywateli, którzy posiadają prawa polityczne | str. 189 § 3. Przysięgli wyrokują o czynie; sędziowie stosują prawo | str. 193 § 4. Wszelkie mianowanie trybunałów nadzwyczajnych, komitetów i komisji sądowych, wszelkie zawieszenie bądź skrócenie form jest czynem niekonstytucyjnym i karal