Opis
Książka zawiera krytyczny przegląd teorii kultury współczesnej z perspektywy przemian modelu odbiorcy i odbioru ? od klasycznych koncepcji kultury masowej z lat pięćdziesiątych XX wieku po najnowsze prace poświęcone kulturze uczestnictwa. Koncentracja na odbiorcy i jego podmiotowości staje się dla autorki sposobem na pisanie społecznej teorii mediów, powiązanej z kulturową transformacją systemów komunikacji społecznej. Wnikliwej analizie poddaje ona ukryte założenia na temat rozumienia zarówno samej kultury, jak i koncepcji jednostki jako jej uczestnika. Przedstawia również praktyczne wymiary odkrywania odbiorcy przez teorie, a przede wszystkim problem kompetencji medialnych publiczności oraz projektów edukacji medialnej. W centrum zainteresowania sytuuje wnikliwą i zarazem wszechstronną refleksję semiotyczną dotyczącą współczesnych przemian odbiorcy kultury. Mamy tu do czynienia z refleksją o charakterze systemowym, z istoty swej interdyscyplinarną. Jej podstawę metodologiczną stanowi nowocześnie uprawiana socjologia kultury. Współczesny i zarazem na wskroś nowoczesny charakter refleksji badawczej, jaką prezentuje autorka, czyni jej książkę tytułem bez precedensu na naszym rynku wydawniczym. Nie mieliśmy dotąd w rodzimej literaturze naukowej podobnego syntetycznego opracowania, które obejmowałoby rozległą całość przemian modelu odbioru i odbiorcy, a jednocześnie przedstawiało bogaty repertuar zagadnień związanych z tą złożoną, niełatwo poddającą się refleksji naukowej tematyką. Autorka nie tylko referuje klasyczne koncepcje teoretyczne, lecz również wielokrotnie przywołuje w swoich rozważaniach literaturę nową i najnowszą, powołując się na prace Manuela Castellsa, Lva Manovicha, Andrew Keena, Henry'ego Jenkinsa, Jamesa Gee, Paula Levinsona, Pierre'a Levy'ego, Sonii Livingstone i wielu innych badaczy tej złożonej problematyki. Spis treściSpis treści Wprowadzenie /9 Rozdział I. Odbiorca nieobecny /13 Teorie kultury masowej /13 Teorie kultury masowej a tradycja selektywnych ujęć kultury /15 „Ukryte założenia i jawne interpretacje kultury masowej” /18 Elitarne koncepcje kultury vs teorie kultury masowej /21 Postulaty, oceny, emocje /23 Model komunikowania i model artykulacji kultury a nieobecność odbiorcy /29 Koncepcja społeczeństwa masowego w służbie ideologii kultury masowej /31 Odbiorca we wczesnych badaniach empirycznych /34 Widownia jako „masa społeczna” /35 Dominujący paradygmat teoretyczny i badawczy w badaniach nad komunikowaniem masowym a badania nad odbiorcami /40 Stopniowe przemiany w sposobach rozumienia odbiorcy w komunikacji masowej /43 Ponowne odkrycie małych grup społecznych /44 Teoria użytkowania i korzyści /46 Rozdział II. Odbiorca odnaleziony /50 Brytyjskie studia kulturowe /50 Problem rozumienia kultury /51 Podstawowy układ odniesienia dla kształtującego się w studiach kulturowych rozumienia kultury /51 Kultura jest zwyczajna /53 Kulturalizm /55 „Ojcowie założyciele” w roli ludzi marginalnych (marginal men) /58 Dziedzictwo kulturalizmu /60 Kultura i polityka /61 Problem ideologii /64 Próba zerwania z opozycją kultura wysoka–kultura niska /67 Kultura popularna /67 Kultura współczesna /70 Stuart Hall. Kodowanie i dekodowanie /73 Rozdział III. Wspólnoty interpretacyjne /78 David Morley i dostrzeżenie roli kontekstu dekodowania / 78 Heterogeniczność publiczności /80 Kultura robotnicza /81 Subkultury /83 Pojęcie subkultury /84 Polityka stylu /86 „Publiczność kobieca” i feministyczne badania nad odbiorem / 90 Problem reprezentacji /91 Odbiorca aktywny /95 Rasa i etniczność /99 Problem stereotypizacji mniejszości /100 Rola przynależności etnicznej, narodowej i rasowej /102 Metodologia badań nad odbiorcami /106 Rozdział IV. Edukacja medialna /111 Dostrzeżenie roli kompetencji odbiorców kultury /111 Studia kulturowe jako inspiracja i teoretyczna baza projektów edukacji medialnej /115 Społeczne zaangażowanie studiów kulturowych /115 Pojmowanie roli intelektualisty w brytyjskich studiach kulturowych /117 Kulturowa polityka różnicy w praktyce /119 Studia kulturowe i ich dalsze interpretacje. Potencjał pedagogiczny / 123 Związki między pedagogiką krytyczną a studiami kulturowymi / 126 Źródła projektów edukacji medialnej /129 Co to jest edukacja medialna? Problem kompetencji medialnych /131 Media jako forma pedagogiki i socjalizacji /135 Protekcjoniści kontra zwolennicy edukacji medialnej /136 Edukacja medialna. Między teorią a praktyką /140 Critical media literacy. Teoria w praktyce /143 Krytyczna edukacja medialna /144 Studia kulturowe w szkole /148 Rozdział V. Rewolucja cyfrowa? /150 Najnowsze ujęcia kultury /150 „Choroba natychmiastowości” /153 Retoryka „wielkiego zerwania” /154 Postmodernistyczny nihilizm /156 W drodze do przełamania impasu teoretycznego /156 Kategoria kultury raz jeszcze /156 Kumulatywny charakter sceny komunikacyjnej /159 Teoria miękkiego determinizmu /160 Perspektywa długiego trwania /162 Rola analogowej fazy audiowizualności w kształtowaniu się „cyfrowego przewrotu”. Potencjał b