Opis
Przywoływana w tej książce fenomenologia zderza uniwersalne roszczenia rozumu z tym, co przerasta jego granice: ze skończonością, niepewnością, kruchością, pluralnością, nieprzewidywalnością nowoczesnych doświadczeń. Chodzi o fenomenologię, która – wbrew idealizmowi transcendentalnemu Husserla – nie zmierza ku wydobywaniu inwariantnej istoty ukazującej się rzeczy, lecz zdaje sprawę z owych niepewności i kruchości, cechujących położenie współczesnego człowieka, jest w większym stopniu otwarta na złożoność tego położenia i jego faktyczny wymiar. ****** The Uncertainty of the Phenomenon. Phenomenology in the Horizons of Modernity The phenomenology referred to in this book juxtaposes universal claims of reason with what transcends its boundaries: infinity, uncertainty, fragility, multiplicity, unpredictability of modern experiences. It is the phenomenology, which – contrary to Husserl’s transcendental idealism – does not seek to bring out the invariant essence of the appearing thing, but which reveals these uncertainties and fragility characterizing the position of modern man, it is more open to the complexity of this position and its actual dimension. Spis treściWprowadzenie 9 Niepewność fenomenu 29 Hermeneutyczne poszerzenie zadań fenomenologii (Gadamer, Heidegger) 29 Wydarzeniowy charakter fenomenu (Maldiney) i horyzont faktyczności fenomenologicznego doświadczenia 33 Problem podmiotu 36 Rehabilitacja pozoru a niepewność fenomenu (Richir) 41 Przeformułowanie zadań fenomenologicznej epoché (Patočka, Merleau-Ponty, Barbaras) a podmiot nowoczesny 49 Uwagi wprowadzające 49 Potrzeba dziejowego osadzenia aktu epoché (Patočka) 54 Nowoczesne położenie podmiotu 59 Epoché jako zawieszenie wolności i konieczności; nierozstrzygalna przynależność podmiotu 63 Zdziwienie a zagrożenie beztreściową uniwersalnością ukazywania się fenomenu 67 Nowe zadania epoché. Splot perspektyw: bycia-w- świecie i bycia-wobec-świata 69 W miejsce konkluzji 80 Intencjonalność a fikcja. Aktualność fenomenologicznych rozwiązań estetyki Romana Ingardena 85 Wprowadzenie 85 Stanowisko Ingardena w kwestii intencjonalności i fikcji a jego polemika z Husserlem 89 Między idealizmem a realizmem: zastosowanie optyki Emmanuela Levinasa 99 Zakończenie: ku wybranym ujęciom współczesnej fenomenologii 107 Problem horyzontu fenomenologicznego doświadczenia. Między transcendentalizmem a hermeneutyką (Husserl, Heidegger, Ricoeur, Dastur i in.) 113 Przecinające się perspektywy 113 Wybrane krytyki Husserlowskiego projektu fenomenologii genetycznej 120 Doświadczenie żywej obecności sensu a kulturowa obiektywność znaczeń u Husserla 125 Ontologizacja języka a sztuka. Koncepcja źródłowego logosu w ujęciach Heideggera i Merleau-Ponty’ego 131 Między sensem a znaczeniem: ku żywej obecności sensu 131 Logos Lebensweltu a powołanie filozofii: Husserl, Derrida, Merleau-Ponty, Ricoeur 143 O nowy sposób potraktowania języka – język sztuki 146 Doświadczenie estetyczne wobec hermeneutyki faktyczności 155 Wprowadzenie 155 Charakterystyka pola faktyczności estetycznej 157 Mechanizmy doświadczania faktyczności w polu tego, co estetyczne 163 Ambiwalencja ciągłego i wydarzeniowego charakteru estetycznego doświadczenia 173 Figuralność prozy Brunona Schulza 181 Figuralność a moderna – założenia filozoficzne 182 Konteksty teoretyczne problematyki figuralności u Schulza 189 Schulzowska Księga 193 Pojetyczna moc słowa i anamneza 196 Estetyczne badania nad krajobrazem w świetle przeobrażeń współczesnej humanistyki. Ku fenomenologii krajobrazu 205 Doświadczenie krajobrazu w humanistyce współczesnej 205 Znaczenie ujęć Heideggera i fenomenologii w badaniach nad krajobrazem 217 Od fenomenologii do antropologii filozoficznej 224 Zamykające postscriptum. Trudna formuła ontologicznego bezpieczeństwa 229 Bibliografia 245 Indeks osób 254 Summary 259