Opis
Pierwszy polski przekład książki Oltre la Bibbia. Storia antica di Israele Mario Liveraniego, wybitnego włoskiego historyka dziejów starożytnego Bliskiego Wschodu, która w oryginale ukazała się w 2003 roku. Pozycja bardzo szybko zdobyła status najciekawszej syntezy dziejów starożytnego Izraela, wydanej w ostatnich dekadach. Autor proponuje fundamentalnie nowe pojmowanie dziejów narodu wybranego, zgodnie z którym rozgranicza dzieje Hebrajczyków (historia "zwyczajna"), dające się rekonstruować na podstawie źródeł biblijnych i pozabiblijnych, oraz dzieje mityczne, które – choć opisane w Biblii – nie stanowią opisu rzeczywistości, lecz są kreacją biblijnych pisarzy (historia "wymyślona"). Wykład Liveraniego, w części dotyczącej dziejów starożytnej Palestyny, opiera się na obfitym materiale archeologicznym oraz bogatym korpusie źródeł pozabiblijnych, które konfrontowane są z narracją biblijną. Mityczne dzieje Izraela, czyli te, które są oświetlone w Biblii, lecz nie odpowiadają rekonstruowanej przez badaczy przeszłości Hebrajczyków, analizowane są przez pryzmat ich roli w formowaniu się wspólnoty religijno-narodowej Żydów w starożytności. The author presents a new approach to the history of Israel. He distinguishes the history of the Hebrews, which can be reconstructed on the basis of biblical and non-biblical sources, from the mythical history created by the biblical writers, which he analyzes in terms of the role they played in the formation of the religious and national community of Jews in the ancient times. Spis treściWstęp 11 Wykaz skrótów 15 Rozdział 1. Palestyna w późnej epoce brązu (XIV–XIII w.) 19 1. Pejzaż i zasoby 2. Fragmentaryzacja geopolityczna 3. Brak ciągłości osadniczej 4. Egipska dominacja 5. Egipska ideologia 6. Pałac i jego centralna pozycja 7. Rozkwit ekonomiczny i wymiana handlowa 8. Wsie i organy kolegialne 9. Nomadzi „zewnętrzni” 10. Napięcia społeczno-ekonomiczne CZĘŚĆ I HISTORIA „ZWYCZAJNA” Rozdział 2. Okres przejściowy (XII w.) 47 1. Złożone przyczyny kryzysu 2. Czynniki klimatyczne i migracje 3. Upadek systemu regionalnego 4. Kryzys pałaców 5. Wzrost elementu plemiennego 6. Przemiany technologiczne 7. Poszerzenie horyzontów Rozdział 3. Nowe społeczeństwo (ok. 1150–1050) 67 1. Poszerzenie strefy osadniczej 2. Formy osadnictwa 3. Etnogeneza proto-Izraelitów 4. Rozmieszczenie plemion 5. Solidarność między plemionami 6. Normy prawne 7. Postulaty społeczne 8. Ciągłość miejska i symbioza kananejsko-filistyńska 9. Ciągłość egipskiej obecności 10. Państwa etniczne i państwo-miasto: dwa modele kulturowe Rozdział 4. Proces formotwórczy (ok. 1050–930) 93 1. Palestyńska mozaika na szerokim tle kulturowym 2. Płaskowyże centralne oraz rola Jerozolimy i Sychem 3. Północ: równina Megiddo i Galilea 4. Centrum: Saul i monarchia typu charyzmatycznego 5. Południe: królestwo Dawida – między rzeczywistością a utopią 6. Królestwo Salomona – między administracją a legendą 7. Wyprawa Szeszonka Rozdział 5. Królestwo Izraela (ok. 930–740) 120 1. Niepewne początki i zjednoczenie 2. Samaria i Dom Omriego 3. Dynastia Jehu 4. Wojny i sojusze w systemie regionalnym 5. Hegemonia aramejska 6. Mechanizmy decyzyjne a profetyzm 7. Religia: kult Baala i Jahwe 8. Urbanistyka, architektura, rzemiosło 9. Administracja i ekonomia Rozdział 6. Królestwo Judy (ok. 930–720) 145 1. Dom Dawida 2. Zmiany dynastyczne 3. Kształtowanie się państw zajordańskich 4. Gospodarka i kultura materialna 5. Jahwizm i południowy profetyzm 6. Wspólna ideologia w IX–VIII w. Rozdział 7. Mocarstwowa ekspansja Asyrii (ok. 740–640) 159 1. Zajęcie północy 2. Napór na południe 3. Krzyżowe wysiedlenia i prowincjonalizacja 4. Wzrost i dobrobyt królestwa Judy 5. Reformy Ezechiasza i prorocy 6. Ideologia imperialna i strategie lokalne 7. Wierność i ochrona: imperator i bóg Rozdział 8. Między dwoma mocarstwami (ok. 640–610) 180 1. Upadek imperium asyryjskiego 2. Krótki okres wolności 3. Jozjasz i projekt zjednoczenia 4. Odnalezienie Prawa 5. Jeden bóg w jednej świątyni 6. Historiografi a deuteronomistyczna 7. Upadek i dziedzictwo Rozdział 9. Mocarstwowa ekspansja Babilonii (ok. 610–585) 197 1. Nabuchodonozor i imperialna rekonkwista 2. Strategie lokalne i wyrocznie przeciw narodom 3. Wewnętrzne spory polityczne 4. Od państwa wasalnego do ostatecznego zniszczenia 5. Wysiedlenia – upadek demograficzny i kulturalny 6. Zakończenie pewnej epoki historycznej OKRES PRZEJŚCIOWY Rozdział 10. Epoka osiowa 215 1. Jednostka i „odległa władza” 2. Kwestia monoteizmu 3. Od kultu ceremonialnego do religii etycznej 4. Odpowiedzialność zbiorowa i osobista Rozdział 11. Diaspora 225 1. Los elity politycznej 2. Dostosowanie się do nowego środowiska 3. Przesiedleńcy i emigranci 4. Kim była „reszta”? 5. Proroctwa powrotu i nowe przymierze 6. Nowe teologie 7. Deuteronomistyczna historiografi a a wzorce babilońskie Rozdział 12. Spustoszony krajobraz 242 1. Opuszczony kraj 2. Potop 3. Wieża Babel 4. Ogród Edenu 5. Trzy części świata 6. Genealogie i antykwaryzm 7. Koczownicy z gór i p