Opis
Książka podejmuje temat wykorzystania w poezji wielkiej metafory ŻYCIE TO SZKOŁA. W celu możliwie szerokiego ujęcia tytułowego problemu w publikacji przywołano kilkaset wierszy i tekstów piosenek autorstwa kilkudziesięciu twórców — od utworów z dwudziestolecia międzywojennego, stanowiących istotną tradycję dla późniejszych ujęć, po tomiki reprezentantów roczników dziewięćdziesiątych. Pierwsza część, Etapy, poświęcona została sposobom użycia metafory szkoły w poezji dwóch okresów: lat 1945-1989 i po roku 1989. Chronologiczne ujęcie pozwala ukazać międzypokoleniowe podobieństwa i różnice w wykorzystaniu szkolnych elementów w funkcji metaforyzującej. W części drugiej (Tematy) zaprezentowano elementy szkolnej rzeczywistości (przybory, typy szkół i etapy edukacji, nauczycieli i uczniów, rozkład zajęć, sposoby kontroli osiągnięć), które budują metafory, umożliwiając zwerbalizowanie w poezji wielu doświadczeń egzystencjalnych (miłości i śmierci, przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, poznania samego siebie czy Innego). Zarówno ponadczasowość szkoły jako wielkiej metafory, jak i zmieniające się z czasem strategie metaforyzacji składają się na wielofunkcyjność tego rodzaju twórczych praktyk, które pozwalają uchwycić liczne aspekty życia. Spis treściSpis treści Wykaz skrótów / 9 Wstęp(ny kurs) / 11 Metafora szkoły / 11 W polskiej poezji współczesnej / 18 CZĘŚĆ I. ETAPY ROZDZIAŁ 1. Wychowanie do życia w reżimie: „wagarowicze” i „buntownicy” (1945–1989) Praca domowa z wojny / 37 PRL – Państwo Regulujące Lekcje / 46 Apolityczne wiersze epoki politycznej / 49 Lekcje (nie tylko) religii / 58 Noblistka „w szkole świata” i w świecie szkoły / 62 Absolwenci – rocznik 1968 / 65 Buntownik z lekcji śpiewu / 79 Rok szkolny 1988/1989 / 82 Jak przeżyć szkołę: strategie / 83 ROZDZIAŁ 2. (Po)nowoczesny system edukacji: „starszaki” i „nowi” (po roku 1989) „Oblewanie” wolności / 87 „Starszaki”, czyli (dys)kontynuacje / 91 Wieczny początkujący / 99 „Zawieszeni”, czyli „z kim się bawić?” / 103 „Nowi”, czyli „przeciw, a nawet za” / 109 „Poety-belfra” lekcje sabotażu / 115 (De)scholaryzatorzy / 119 CZĘŚĆ II. TEMATY ROZDZIAŁ 3. Przedmioty do przedmiotów, czyli wyprawka szkolna Wyprawka przed wyprawą / 127 Poeci w mundurkach, z tornistrem przez świat / 127 Długopisy wierszopisów / 134 „Humor” zeszytów / 142 Ala ma kota i wzięcie / 147 Pakować się rozważnie / 164 ROZDZIAŁ 4. Informator kandydata, czyli typy szkół i etapy edukacji „A życia ile się trzeba uczyć?” / 169 Przedszkolne „zabawy” / 170 Katalog szkół / 179 Niewygodna pierwsza klasa (i kolejne) / 186 Studia o poezji – poezja o studiach / 194 Kształcenie ustawiczne: blaski i cienie (z przewagą cieni) / 213 Od przedszkola do doktora (i dalej) / 218 ROZDZIAŁ 5. Studiowanie tableau, czyli nauczyciele i uczniowie (Nie)zbadany nauczyciel / 221 Panowie (i panie) od umierania / 223 Nauczyciele (nie do) życia / 236 Kadra poza szkołą / 246 Z Innym w ławce / 250 „Nasze klasy” / 258 W uczniowskim stroju / 265 „Panody” i inne wiersze / 274 ROZDZIAŁ 6. Wszystko zgodnie z planem, czyli harmonogram zajęć Rozpoczęcie (roku szkolnego). (Se)lekcje / 279 Lekcja 1: język polski / 284 Lekcja 2: historia / 300 Lekcja 3: religia / 307 Lekcja 4: języki obce / 310 Blok matematyczno-przyrodniczy / 316 Po lekcjach. Zajęcia dodatkowe / 320 Czas na przerwę / 335 Dzień Wagarowicza, czyli (nie)usprawiedliwieni / 338 (Wieczne) wakacje / 343 Lekcja na całe życie / 347 ROZDZIAŁ 7. Sesja zwana życiem, czyli sposoby kontroli osiągnięć „Klasówka z metafory” / 351 Kartki o kartkówkach (i wypracowaniach) / 352 Dyktat dyktand / 357 Pytanie o odpytywanie / 360 Egzegeza egzaminu / 369 Z dzienniczka / 390 „Śmierć na pięć?” / 394 Zakończenie. Powtórzenie wiadomości (dobrych i złych) / 399 Bibliografia / 405 Indeks utworów / 431 Indeks nazwisk / 445 Streszczenie / 457 Résume / 459 Summary / 461