Opis
Książka pod tytułem Nekropolie. Socjologiczne studium cmentarzy Katowic jest zmienioną wersją pracy doktorskiej, poświęconej zagadnieniu społecznego funkcjonowania miejskich przestrzeni pochówku. Celem autorki było odtworzenie wieloaspektowego obrazu cmentarzy, które stanowią integralny fragment przestrzeni miejskiej. Punktem wyjścia stał się opis społecznej historii nekropolii kultury zachodniej. Dalej uwaga skoncentrowana została na przykładzie cmentarzy konkretnego miasta – Katowic. Opis jego nekropolii uwzględnia analizę struktury przestrzeni pochówku, przegląd pełnionych funkcji, czy charakterystykę praktyk i rytuałów cmentarnych. Nekropolie ujmowane są jako tekst kultury, którego odczytania dokonuje autorka w kontekście społeczno-historycznym. Z drugiej strony cmentarze stanowią wyodrębniony fragment tkanki miasta przeistaczając się w miejsca o specjalnym znaczeniu dla lokalnej społeczności. W tym sensie nekropolia okazuje się przestrzenią pamięci, której analizę odnaleźć można w ostatnim rozdziale pracy. Spis treściSpis treści Wstęp / 7 Rozdział I Społeczna historia cmentarzy / 21 Etapy rozwoju przestrzeni pochówku / 23 Etap I: Starożytność (do czasów chrześcijańskich) / 27 Etap II: X– XVIII wiek – cmentarze lokowane w mieście / 31 Etap III: XVIII/XIX wiek – cmentarze lokowane poza miastem / 41 Etap IV: XX/XXI wiek – cmentarze lokowane w mieście / 50 Rozdział II Cmentarze Katowic / 53 Śląskie miasto Katowice – początki / 53 Powstanie i rozwój miejskich nekropolii / 57 Dzieje najnowsze / 71 Forma i kształt nekropolii Katowic / 76 Infrastruktura nekropolii Katowic / 86 Charakterystyka ogólna / 101 Rozdział III Cmentarz – wyodrębniony obszar miejski / 109 Przestrzeń – miasto – miejsce – nie-miejsce / 109 Funkcjonalny podział przestrzeni / 119 Role i sposoby funkcjonowania cmentarzy miejskich – rys historyczny / 127 Funkcje przestrzeni grzebalnych w wymiarze empirycznym (na przykładzie cmentarzy Katowic) / 138 Społeczne funkcje cmentarzy / 153 Funkcja przestrzeni grzebalnej – cmentarz jako miejsce pochówku / 154 Funkcja obszaru pamięci indywidualnej i zbiorowej – cmentarz jako obszar znaczący, przestrzeń sacrum / 155 Funkcja integrowania społeczności – cmentarz jako obszar spotkania i wymiany, obszar wspólny / 159 Funkcja sceny – cmentarz jako obszar interakcji i praktyk społecznych / 162 Funkcja psychologiczna – cmentarz jako obszar ukojenia bólu / 164 Funkcje rekreacyjno-poznawcze – cmentarz jako park, ogród, muzeum / 165 Funkcje usługowo-handlowe – cmentarz jako przestrzeń konsumpcji / 167 Funkcje archiwalne – cmentarz jako źródło informacji o minionych pokoleniach / 168 Rozdział IV Obraz nekropolii, rytm nekropolii Cmentarze Katowic jako teksty kultury / 169 Obraz nekropolii Katowic / 172 Usytuowanie nagrobków / 174 Formy nagrobków / 187 Wzory cmentarnych praktyk / 217 Powtarzalne praktyki mieszkańców / 218 Rytm funkcjonowania cmentarzy / 229 Rozdział V Miejsca pamięci, miejsca święte – współczesne znaczenie nekropolii / 245 Przestrzeń znacząca – przestrzeń pamięci / 245 Miejskie sacrum – miejskie profanum / 265 Teraźniejszość – przyszłość / 273 Zakończenie / 285 Cmentarze jako miejsca czynnie odwiedzane / 295 Cmentarze jako miejsca wypełnione zadbanymi pomnikami / 296 Cmentarze jako nośnik przeszłości / 297 Aneks / 301 Bibliografia / 307 Summary / 318