Opis
Praca stanowi próbę opisu gatunku i dyskursu przez pryzmat nazw własnych obecnych w jego realizacjach tekstowych, jej koncepcja zatem polega na połączeniu zdobyczy szeroko pojętej lingwistyki tekstu i teorii dyskursu z onomastyką (ściślej: onomastyką literacką). Interesujące było, jak nazwa własna współtworzy poszczególne piętra i obszary komunikacji. Materiał badawczy wykorzystany w monografii stanowią barokowe teksty artystyczne reprezentujące różne estetyki oraz wszystkie etapy rozwoju epoki. Sięgnięto do twórczości wielu poetów, zarówno tych pierwszoplanowych, jak i mniejszego formatu. Takie założenie pozwoliło osiągnąć obraz uśredniony i stosunkowo pełny. Na poziomie gatunku obserwacją objęto fraszkę i gatunki jej pokrewne (uwzględniono główne komponenty wzorca tekstowego), na poziomie dyskursu natomiast – dyskurs miłosny i erotyczny oraz metafizyczny. W postępowaniu badawczym skupiono się zarówno na kwestiach prototypowych, centralnych, jak i peryferyjnych, sekundarnych, skoncentrowano się także – zwłaszcza w wypadku dyskursu – na problematyce pogranicza. Zaproponowane analizy dowiodły, że bogactwo, ale i pewna standaryzacja onomastykonu barokowego pozostaje w bezpośrednim związku ze specyfiką kulturową epoki. Barok bowiem był formacją o wysokim stopniu złożoności, tak w sferze idei, podejmowanych tematów, jak i estetyk oraz ról wykładników, które można by interpretować z perspektywy komunikacji społecznej. Należy także zaznaczyć, że wiele ze wskazanych cech gatunku i dyskursu opisanych z perspektywy onomastycznej znalazłoby poświadczenie w tekstach reprezentujących inne epoki w dziejach kultury. Dowodzi to uniwersalności jako cechy właściwej dla cywilizacji człowieka, który niezależnie od czasów, w których żyje, natrafia na podobne problemy, ma te same przywary, w zbliżony sposób percypuje otaczającą go rzeczywistość. Spis treściSpis treści Wstęp / 7 Rozdział I Onim – tekst – kultura / 11 Konteksty teoretyczne i metodologiczne onomastyki literackiej / 11 Tekstocentryzm (refleksji o) komunikacji / 19 Dlaczego Barok? / 25 Nazwa własna elementem pamięci kulturowej / 34 Rozdział II Nazwa własna wobec gatunku. Na przykładzie fraszki i form pokrewnych / 41 Uwagi wprowadzające / 41 Nazwa własna jako element komponentu strukturalnego gatunku / 50 Nazwa własna jako element komponentu stylistycznego gatunku / 72 Nazwa własna jako element komponentu pragmatycznego gatunku / 93 Nazwa własna jako element komponentu semantycznego gatunku / 106 Podsumowanie / 118 Rozdział III Nazwa własna wobec dyskursu / 121 Uwagi wprowadzające / 121 Nazwy własne w dyskursie miłosnym i erotycznym / 124 Nazwy własne w dyskursie metafizycznym / 159 Nazwy własne na pograniczach dyskursów / 190 Podsumowanie / 197 Zakończenie / 199 Źródła / 203 Bibliografia / 205 Indeks nazw własnych omówionych w pracy / 223 Indeks osobowy / 231 Summary / 237 Résumé / 239