Opis
Książka ta jest wynikiem interdyscyplinarnych badań zespołu złożonego z dwudziestu ośmiu autorów: historyków, socjologów, etnografów, antropologów, literaturoznawców, demografów i prawników, związanych z pięcioma polskimi uniwersytetami, jednym uniwersytetem zagranicznym, trzema instytutami badawczymi, dwoma muzeami oraz Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. Próbujemy zawrzeć w tej zbiorowej pracy temat, który od 65 lat jest w Polsce i poza jej granicami przedmiotem gorących sporów i różnic stanowisk zarówno w publicznym, jak i prywatnym dyskursie historycznym oraz często w dialogu polsko-żydowskim. Najkrócej można by rzec, iż jest to próba zbadania wpływu Holokaustu i ogólnie okupacji niemieckiej na kondycję nielicznych – w porównaniu z przedwojenną ich liczbą – ocalałych Żydów polskich oraz na stan stosunków polsko-żydowskich. Wyniki prac tego zespołu są adresowane zarówno do specjalistów, jak i do szerszego kręgu odbiorców. Jest to pierwsza zakrojona na tak szeroką skalę publikacja, która ukazuje na przykładzie jednego kraju, Polski – przed wojną największego skupiska Żydów w Europie i drugiego, po USA, na świecie – wpływ Holokaustu na powojenne losy Żydów oraz na ich stosunki z etnicznymi Polakami. Spis treściFeliks Tych, Monika Adamczyk-Garbowska Przedmowa 7 KRAJOBRAZ PO WOJNIE 13 Albert Stankowski, Piotr Weiser Demograficzne skutki Holokaustu 15 Alina Skibińska Powroty ocalałych i stosunek do nich społeczeństwa polskiego 39 Andrzej Żbikowski Morderstwa popełniane na Żydach w pierwszych latach po wojnie 71 Tamar Lewinsky Żydowscy uchodźcy i przesiedleńcy z Polski w okupowanych Niemczech 95 Ewa Koźmińska -Frejlak Kondycja ocalałych. Adaptacja do rzeczywistości powojennej (1944–1949) 123 August Grabski Żydzi a polskie życie polityczne (1944–1949) 157 PRÓBY ODBUDOWY ŻYCIA ŻYDOWSKIEGO 189 Grzegorz Berendt Życie od nowa. Instytucje i organizacje żydowskie (1944–1950) 191 August Grabski, Albert Stankowski Życie religijne społeczności żydowskiej 215 Helena Datner Dziecko żydowskie (1944–1968) 245 Joanna Nalewajko-Kuliko V, Magdalena Ruta Kultura jidysz po II wojnie światowej 283 Monika Adamczyk-Garbowska, Magdalena Ruta Literatura polska i jidysz wobec Zagłady 305 Renata Piątkowska Żydowskie życie artystyczne po Zagładzie 339 Grzegorz Berendt Wpływ liberalizacji politycznej roku 1956 na sytuację Żydów 359 Feliks Tych „Marzec’68”. Geneza, przebieg i skutki kampanii antysemickiej lat 1967/68 385 Edyta Gawron Powojenna emigracja Żydów z Polski. Przykład Krakowa 413 PAMIĘĆ I ZAPOMNIENIE 439 Monika Adamczyk-Garbowska, Adam Kopciowski Zamiast macewy. Żydowskie księgi pamięci 441 Eleonora Bergman , Jan Jagi elski Ślady obecności. Synagogi i cmentarze 471 Robert Kuwałek Obozy koncentracyjne i ośrodki zagłady jako miejsca pamięci 493 Sławomir Kapralski Od milczenia do „trudnej pamięci”. Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau i jego rola w dyskursie publicznym 527 Bożena Szaynok Kościół katolicki w Polsce wobec problematyki żydowskiej (1944–1989) 553 Małgorzata Melchior Zagłada w świadomości polskich Żydów 583 Hanna Węgrzynek Tematyka Zagłady w podręcznikach szkolnych (1945–2009) 597 Jolanta Ambrosewicz-Jacobs Świadomość Holokaustu wśród młodzieży polskiej po zmianach systemowych 1989 roku 625 TU I TERAZ 659 Helena Datner Współczesna społeczność żydowska w Polsce a Zagłada 661 Monika Krawczyk Status prawny własności żydowskiej i jego wpływ na stosunki polsko-żydowskie 687 Monika Adamczyk-Garbowska, Magdalena Ruta Od kultury żydowskiej do kultury o Żydach 715 Dariusz Libionka Debata wokół Jedwabnego 733 Joanna Tokarska-Bakir Następstwa Holokaustu w relacjach żydowskich i w pamięci polskiej prowincji w świetle badań etnograficznych 775 Ewa Koźmińska-Frejlak Wdzięczność i zapomnienie. Polacy i Żydzi wobec Sprawiedliwych (1944–2007) 813 Antoni Sułek Zwykli Polacy patrzą na Żydów. Postawy społeczeństwa polskiego wobec Żydów w świetle badań sondażowych (1967–2008) 853 Informacje o autorach 889 Wykaz skrótów 895 Indeks 897