Opis
Książka eksploruje najnowsze nurty i tendencje w dzisiejszej literaturze świata arabskiego. Autorka, kontynuatorka dzieła Profesora Józefa Bielawskiego, proponuje nowy i oryginalny podział tej twórczości na trzy podstawowe nurty (realizm etnografizujący, nurt subiektywny, nurt narracyjny), a proponowany podział podbudowuje analizą twórczości kilkunastu prozaików arabskich (uwzględnieni zostali autorzy egipscy, iraccy, sudańscy, libijscy, syryjscy, palestyńscy, jordańscy, tunezyjscy). Ta analiza umieszczona jest na szerokim tle rozwoju wcześniejszej literatury arabskiej. Zrozumienie procesów zachodzących dzisiaj w prozie arabskiej wymaga sięgnięcia do przeszłości, często nawet do najdawniejszej literatury. Prof. E. Machut-Mendecka dokonuje tej retrospekcji z umiarem i w sposób maksymalnie zwięzły. Dla czytelnika polskiego książka ta stanie się odkryciem: pozwoli zobaczyć i zrozumieć, jak myśli świat arabski, przy zewnętrznym oglądzie jednolity, a tak naprawdę rozmaity i skomplikowany. Autorka cytuje albo relacjonuje fragmenty omawianej prozy, przeważnie nieznanej w Polsce, sięga do najnowszych badań teoretycznoliterackich, przede wszystkim polskich, tym samym wpisuje się w polską szkołę badawczą literatury. Spis treściWprowadzenie: Koncepcja podstawowych okresów i kierunków rozwojowych a znaczenie tożsamości we współczesnej prozie arabskiej 11 Nahda - odrodzenie; pierwszy okres literatury 13 Nowe państwowości arabskie; drugi okres literatury 20 W poszukiwaniu tożsamości po 1967 r.; trzeci okres literatury 23 Część I. Realizm etnografizujący. Proza spod znaku mimesis 31 I. Zarys rzeczywistości w twórczości egipskich nestorów prozy 33 Podwaliny realizmu etnografizującego w twórczości Mahmuda Taymura 35 Obrazki z życia 35 Z inspiracji muzułmańską obyczajowością 36 Yusuf Idris: realizm „pogłębiony” 38 Bogactwo stylistyczne i analiza psychologiczna 39 Konserwatyzm obyczajowy: śmieszność i tragizm 39 Realizm i nowatorstwo w twórczości Nagiba Mahfuza 41 Z inspiracji rodzinnym Kairem i arabską tradycją 41 Realizm przemian społeczno-obyczajowych w twórczości Mahfuza 42 II. Wśród swoich i obcych. Koncepcje realistycznej prozy irackiej na przykładzie twórczości ‘Abd ar-Rahmana Magida ar-Rubayego 46 ‘Abd ar-Rahman Magid ar-Rubay’i jako pisarz poszukujący 46 Realizm irackich losów 47 Identyfikacja z życiem 48 Ewolucja postaw: od zaangażowania do alienacji 49 Między kuzynką a Szeherezadą 50 Znaczenie małżeństwa 51 Niedostępne kobiety 51 Od przeszłości do przyszłości. Symbole Iraku 53 W kręgu wiary 55 Obrzędowość muzułmańska . 55 Wiara jako determinanta socjokulturowa 57 Wiara jako doświadczenie subiektywne 58 W kręgu przemian 59 Wśród konfliktów do nowoczesności 59 Renesans kultury symbolicznej 60 Pod presją wydarzeń 61 Od klęski 1967 r. do poszukiwań tożsamości i poczucia gurby 64 Dramat 1967 r. 64 Emigracja jako wybór i konieczność 65 Motyw wędrówki i tułaczki 67 Powroty do dzieciństwa; retrospekcje 68 W poszukiwaniu tożsamości irackiej i arabskiej 69 III. Burzliwy świat Wielkiej Syrii; motyw walki i emigracji 71 Realizm upolityczniony w twórczości Hanny Miny 71 Hanna Mina jako nestor prozy syryjskiej 71 Psychologiczne spojrzenie na rzeczywistość 74 Jednostka w poczuciu wyobcowania 76 Gada as-Samman: groza rzeczywistości 77 Gada as-Samman pisarka Syrii i Libanu; twórca wyemancypowany 77 Obrazy Bejrutu 79 Haydar Haydar: obrazy życia po klęsce? 81 Tradycja a postęp; sposoby walki 81 Dyskusja nad islamem na kartach powieści 83 Na arabskich szlakach 83 Gassan Kanafani: walka o przetrwanie jednostki i narodu 86 Gassan Kanafani : legendarny Palestyńczyk 86 Dynamika motywów palestyńskich 88 IV.Antropologia nowej rzeczywistości arabskiej w prozie ‘Abd ar-Rahmana Munifa 92 ‘Abd ar-Rahmana Munif: nowatorskie tematy 92 Rodzina a jednostka; od kolektywizmu do indywidualizmu 95 Od kultury plemiennej do nowoczesnej cywilizacji 95 Motyw miłości 97 Ludzkie portrety 99 Koncepcja systemu 101 Jednostka wobec mechanizmów społecznych 101 Zagrożony system 102 Pozorny dokumentalizm 104 Dynamika czasu i przestrzeni w obliczu przemian 104 Nowe zagospodarowanie przestrzeni 108 Motyw oczekiwania i poczucie niespełnienia 110 W myśl natury i religii: czas jakościowy 113 Czas kultury i przemian 114 V. Realizm a islam 123 Wymiar społeczno-organizacyjny religii 125 Przywódcy religijnych wspólnot 125 Mistrz duchowy 128 Religijne doznania 130 Rytuały i ich symbolika 132 Ofiara i świętowanie . 132 Kult świętych i grobów 137 Obrzędy przejścia 137 Formy obrzędowe 138 Ekspresja uczuć religijnych; znaczenie emocji 141 Islam jako przedmiot dyskusji 145 Między nowoczesnością a poszukiwaniem korzeni 145 Problem identyfikacji religijnej 146 VI. Realizm a nowa kultura arabska 148 Ginąca kultura Beduinów 149 Dynamizm Beduinów 150 Beduini a kultura osiadła 152 Odradzający się świat arabski 155 W poczuciu arabskości 155 Ambiwalencja wobec Zachodu 157 Dramatyczne pytania o tożsamość 158 Osobowość arabska w oczach Zachodu 160 Gurba wyobcowanie i fatum emigracji 165 Go