Opis
Tom jest kontynuacją serii wydawniczej Na boku, która podejmuje refleksję na temat różnych sposobów przenikania się dyskursu teoretycznoliterackiego i literackiego w nowoczesnej i ponowoczesnej literaturze polskiej. W niniejszym tomie obszar badawczy został rozszerzony o wiek XIX (reprezentuje go Henryk Sienkiewicz). Autorzy szkiców kontynuują poszukiwania wypowiedzi pisarzy na temat literatury, formułowanych obok dyskursu stricte literackiego (Zbigniew Herbert, Jacek Dukaj, Henryk Sienkiewicz), ale też subtelnie wnikających w ten dyskurs (Jan Zych, Stanisław Barańczak), a nawet ogarniających go w całości (Joanna Bartoń, Piotr Goźliński, Witold Gombrowicz). Tom rozwija też, zapoczątkowane w poprzednim tomie serii, przemyślenia dotyczące literackiej twórczości zawodowych literaturoznawców, w której dokonuje się przemieszczenie języka teoretycznego z „na boku” do centrum literatury (Zofia Mitosek). W otwierającym publikację eseju Józefa Olejniczaka pojawia się także nowe rozumienie „naboczności”, nieobecne w tomach wcześniejszych. Wynika ono z dostrzeżenia zmiany sytuacji literatury zdominowanej przez teorię. „Jeszcze parę lat temu pozycja literatury wydawała się niezachwiana, dzisiaj – jeśli wierzyć Olejniczakowi – gdy panoszy się teoria, literatura zajmuje pozycję »na boku«. Z drugiej strony, zebrane w tomie prace pokazują, że dyskurs teoretyczny nadal korzysta z dyskursu literackiego, aczkolwiek w formacji ponowoczesnych jest odwrotnie – dyskurs krytycznoliteracki i teoretycznoliteracki wyprzedza teksty literackie” (z recenzji wydawniczej prof. dr hab. Anny Węgrzyniak). Adresatem tomu jest środowisko akademickie oraz humanistycznie ukierunkowana młodzież szkół ponadgimnazjalnych. Spis treściSpis treści Józef Olejniczak: Zamiast wstępu. Literatura?… na boku?… / 7 Romana Patyk-Lenarczyk: Patryka przyczynkarza rozważania o handlowej makulaturze (Zbigniew Herbert) / 21 Jerzy Paszek: „Nadzy w zbroi, w czasie”. Zeugma i syllepsa w poezji Stanisława Barańczaka / 39 Małgorzata Szulc: Świecka modlitwa? Pozdrowienie dla moli? – Jan Zych o poezji / 61 Katarzyna Szkaradnik: Obrazki z miasteczka w świetle problemu (z) mimesis. O Pelargoniach Zofii Mitosek / 87 Piotr Sadzik: „Aż tu dostałem się w potrzask na równej drodze”. Ateologia polityczna Witolda Gombrowicza / 111 Piotr Kruszewski: Cyberprzestrzeń i atomizacja. Teoretycznoliterackie glosy na tle nowoczesnej science fiction / 155 Michał Nikodem: Henryk Sienkiewicz jako teoretyk powieści historycznej / 179 Indeks nazwisk / 203