Opis
Mistyczny dyskurs rewolucji współtworzyli na przełomie XIX i XX wieku intelektualiści różnych opcji światopoglądowych i politycznych, od wyznawcy etycznego anarchizmu Gustava Landauera po uczonego-ezoteryka Ericha Gutkinda i pruskiego konserwatystę Florensa Christiana Ranga. Niniejsza praca jest próbą jego rekonstrukcji na podstawie tekstów niejednokrotnie trudno dostępnych i rzadko interpretowanych, jak np. dokumenty programowe tzw. kręgu z Forte - proklamowanej w przeddzień I wojny światowej utopijnej wspólnoty duchowych przywódców ludzkości. W poszukiwaniu remedium na alienację i poczucie bezsensu omawiani autorzy sięgają nie tylko do Nietzschego i najnowszej literatury pięknej, lecz również do mistyki żydowskiej i pism Mistrza Eckharta, proponując jako alternatywę wobec pokantowskiej filozofii i naukowej wizji świata "mistyczny" model poznania jako czynu. Do jego przesłanek należą: kwestionowanie języka "obiektywnych" znaczeń i pojęć w imię zasady performatywności, mesjańska dekonstrukcja ("ofiara") podmiotu poznawczego i etycznego, antyhistorystyczna filozofia dziejów, akcentująca ich nieciągłość i wymiar egzystencjalny, oraz epifaniczna hermeneutyka zmetaforyzowanej rzeczywistości. Bezpośrednie nawiązania do tych wątków można znaleźć zarówno w koncepcji "rewolucji konserwatywnej" w ujęciu Hugo von Hofmannsthala, jak też u filozofów związanych z lewicą - György Lukácsa, Ernsta Blocha i Waltera Benjamina. Praca w języku niemieckim. Spis treściZur Einführung 7 I. Gustav Landauer 11 1 „Das Ich tötet sich, damit Weltich leben kann.“ Zur Genese von Landauers politischer Mystik 11 2 Geschichte als Passionsweg. Zu Landauers Geschichtsphilosophie der Diskontinuität 30 3 Exkurs: Fritz Mauthners Grenzgänge 39 II. Im Vorfeld des Forte-Kreises. Frederik van Eeden und Erich Gutkind 53 1 Der Potsdamer Forte-Kreis 53 2 Die Begegnung van Eeden – Gutkind 64 3 Frederik van Eeden: „Helden-Liebe“ 72 4 Erich Gutkind: „Welt-Eroberung“ 88 5 Exkurs über den Zeitsinn und jüdische Mystik 110 III. Florens Christian Rang 127 1 „Der Wert Heinrichs von Kleist“ 127 2 „Christus und Scherge zugleich.“ Autobiographisches 136 3 „Historische Psychologie des Karnevals“ 152 4 „Das goldene Wasser ist auf Wanderschaft.“ Parallelen bei Hofmannsthal 161 5 Rangs Spuren in Hofmannsthals „Schrifttum“-Rede 179 IV. Georg Lukács und Ernst Bloch 189 1 „Aufopferung der Seele.“ Revolutionäre Ethik bei Lukács und Bloch 189 2 Siderische Geburt und Geist der Utopie 203 Bibliographie 221 Namenregister 230