Opis
Celem książki jest przybliżenie czynników rozwoju wymienionych w teoriach wzrostu i rozwoju gospodarczego oraz czynników rozwoju wskazywanych w teoriach wzrostu i rozwoju regionalnego. Punktem wyjścia dla analiz jest teoria biegunów wzrostu kładąca nacisk na występowanie napędowych branż, jakie przez swoje powiązania przyśpieszają rozwój całego regionu przez co staje się on terytorialnym biegunem wzrostu?. Dla weryfikacji istotnych czynników rozwoju przeprowadzona jest w pracy analiza istniejących badań empirycznych dotyczących różnych determinant rozwoju oraz ocena, które z tych czynników faktycznie pozytywnie wpływały na wzrost i rozwój terytoriów w Polsce. Na podstawie weryfikacji danych dla Polski opracowany jest model terytorialnego bieguna wzrostu jako systemu czynników rozwojowych. Model ten może być wykorzystany do wskazania obszarów biegunów wzrostu i problemowych, które należą do obszarów strategicznej interwencji według Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego na lata 2010-2020.? Spis treściWstęp 9 I. Czynniki rozwoju z teorii biegunów wzrostu, wybranych teorii wzrostu i rozwoju państw oraz teorii rozwoju regionalnego 15 1. Teoria biegunów wzrostu i czynniki rozwoju w niej wskazane 17 1.1. Oryginalna koncepcja François Perroux 19 1.2. Interpretacje oryginalnej koncepcji François Perroux 23 1.3. Rozwinięcia i krytyka teorii biegunów wzrostu 30 1.4. Czynniki rozwoju wskazane w teorii biegunów wzrostu 34 2. Czynniki rozwoju w wybranych teoriach wzrostu i rozwoju państw 38 2.1. Teorie klasyczne 41 2.2. Teoria rozwoju gospodarczego Josepha Schumpetera 46 2.3. Teorie keynesowskie i neokeynesowskie 49 2.4. Neoklasyczna teoria wzrostu 52 2.5. Nowe teorie wzrostu 57 2.6. Pozostałe wybrane teorie rozwoju gospodarczego 60 3. Czynniki rozwoju wskazane w teoriach wzrostu i rozwoju regionalnego 65 3.1. Teorie lokalizacji 67 3.2. Teorie rozwoju niezrównoważonego 71 3.3. Teorie rozwoju zrównoważonego 80 3.4. Teorie rozwoju endogenicznego oraz oparte na wiedzy i innowacjach 88 4. Podsumowanie: czynniki rozwoju z teorii wzrostu i rozwoju państw i regionów 94 II. Czynniki rozwoju według analiz empirycznych 105 5. Doświadczenia z implementacją teorii biegunów wzrostu 107 5.1. Projekty bazujące na teorii biegunów wzrostu z lat 60. i 70. 108 5.2. Współczesne projekty bazujące na teorii biegunów wzrostu 118 5.3. Analizy i odniesienia do teorii biegunów wzrostu w Polsce 131 5.4. Czynniki rozwoju związane z biegunami wzrostu w opracowaniach empirycznych 142 6. Czynniki wzrostu gospodarczego według analiz empirycznych 147 6.1. Wzrost a przepływy międzynarodowe (bezpośrednie inwestycje zagraniczne, handel zagraniczny, pomoc zagraniczna) 148 6.2. Wzrost a zasoby naturalne 151 6.3. Wzrost a czynniki związane z wiedzą (edukacja, kapitał ludzki, innowacje) 154 6.4. Wzrost a czynniki administracyjne (polityka, korupcja, instytucje i wolność gospodarcza) 158 6.5. Wzrost a ubóstwo i nierówności 161 6.6. Wzrost a sektor finansowy 164 6.7. Czynniki wzrostu gospodarczego w Polsce 166 7. Pozostałe czynniki wzrostu i rozwoju regionalnego w świetle badań empirycznych 168 7.1. Znaczenie aglomeracji, urbanizacji, klastrów oraz efektów zewnętrznych 169 7.2. Znaczenie czynników popytowych (inwestycje, infrastruktura, eksport) 176 7.3. Znaczenie czynników administracyjnych i instytucjonalnych 181 7.4. Znaczenie rozwoju endogenicznego (przedsiębiorczość, innowacyjność, środowisko innowacyjne, sieci społeczne i innowacyjne, kreatywność) 185 7.5. Znaczenie czynników związanych z wiedzą (edukacja, infrastruktura wiedzy, kapitał ludzki) 197 7.6. Znaczenie nierówności i problem zróżnicowań regionalnych 202 8. Podsumowanie – znaczenie poszczególnych czynników wzrostu i rozwoju 209 III. Weryfikacja modelu terytorialnego bieguna wzrostu jako systemu czynników rozwojowych w Polsce 219 9. Tendencje wzrostowe w podregionach w Polsce 221 9.1. Terytorialne bieguny wzrostu w latach 2000–2009 221 9.2. Terytorialne bieguny wzrostu w latach 1995–2010 235 10. Innowacyjne branże jako kluczowy czynnik rozwoju w terytorialnych biegunach wzrostu 243 10.1. Skupiska innowacyjnych branż a wzrost gospodarczy podregionów 243 10.2. TFP w przemyśle i budownictwie w podregionach a ich rozwój 251 10.3. Innowacyjne branże jako branżowe bieguny wzrostu na podstawie badań empirycznych 259 11. Model terytorialnego bieguna wzrostu jako systemu czynników rozwojowych 265 11.1. Kapitał naturalny 266 11.2. Kapitał fizyczny 270 11.3. Kapitał finansowy 274 11.4. Kapitał intelektualny 277 11.5. Kapitał społeczno-gospodarczy 280 11.6. Kapitał administracyjny 285 11.7. Model grup kapitałów 288 Wnioski 303 Literatura 315 Spis map 339 Spis tabel 339 Spis rysunków i wykresów 341