Opis
Ilona Matysiak – socjolożka, uzyskała stopień doktora w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Adiunkt w Katedrze Socjologii Zmiany Społecznej w Instytucie Filozofii i Socjologii Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej oraz stała współpracowniczka Ośrodka Badań nad Społecznymi Problemami Płci w Instytucie Studiów Społecznych im. Profesora Roberta B. Zajonca UW. Jej zainteresowania naukowe obejmują problematykę kapitału społecznego, zmian demograficznych oraz ról społecznych kobiet i mężczyzn w wiejskich społecznościach lokalnych, a także mniejszości narodowych i etnicznych oraz szkolnictwa wyższego. Stypendystka Fulbrighta i autorka książki pt. „Rola sołtysów we współczesnych społecznościach wiejskich. Płeć jako czynnik różnicujący”. Publikowała m.in. w: Gender, Place and Culture: A Journal of Feminist Geography, Wieś i Rolnictwo, Nationalities Papers: The Journal of Nationalism and Ethnicity. Autorka koncentruje się na specyficznej i dotychczas w niewielkim stopniu badanej grupie mieszkańców wsi – młodych ludziach z wyższym wykształceniem. Poszukuje odpowiedzi na pytanie, jaką rolę odgrywają oni w społecznościach, w których żyją. Sprawdza, kim są, dlaczego zdecydowali się na życie na wsi i co z tego wynika. Podjęta problematyka ma istotne znaczenie dla przyszłości polskiej wsi. Książka została oparta na różnorodnym, ilościowym i jakościowym materiale empirycznym, zebranym przez autorkę. Jej ramy teoretyczne wyznacza teoria kapitału kulturowego Pierre’a Bourdieu oraz obszerna analiza dynamicznych przemian, jakie współcześnie przechodzi polska wieś. Spis treściSpis treści Wprowadzenie 9 1. Charakterystyka współczesnych przemian obszarów wiejskich w Polsce a kapitał kulturowy mieszkańców wsi 13 1.1. Obszary wiejskie w Polsce i ich specyfika 15 1.1.1. Dezagraryzacja wsi 18 1.1.2. Poprawa jakości życia na wsi 22 1.1.3. Mobilność przestrzenna miasto–wieś 24 1.1.4. Zmiany kapitału społecznego na obszarach wiejskich 28 1.2. Kapitał kulturowy na obszarach wiejskich – młodzi mieszkańcy wsi z wyższym wykształceniem 30 1.2.1. Kapitał kulturowy a środowiska wiejskie przed 1989 rokiem 33 1.2.2. Kapitał kulturowy a środowiska wiejskie po 1989 roku 37 1.2.3. Znaczenie kapitału kulturowego w kontekście współczesnych przemian na wsi 42 1.3. Motywacje do życia na wsi – przegląd literatury 46 1.3.1. Motywacje o charakterze ekonomicznym 46 1.3.2. Motywacje o charakterze społecznym (sieci społeczne) 47 1.3.3. Przywiązanie do miejsca 48 1.3.4. Sielankowe wyobrażenia wiejskości (rural idyll) 49 1.3.5. Typologie młodych mieszkańców wsi 51 1.4. Podsumowanie 52 2. Metodologia badań własnych 55 2.1. Pytania badawcze i hipotezy 55 2.2. Założenia badania, źródła danych i metodologia analiz 59 2.2.1. Badanie sondażowe 60 2.2.2. Wielokrotne studium przypadku 63 2.2.3. Sposób prezentacji wyników badania własnego 68 3. Społeczno-demograficzna charakterystyka badanych 69 3.1. Płeć, wiek i wykształcenie 69 3.2. Miejsce pochodzenia badanych 70 3.3. Sytuacja rodzinna badanych 73 3.3.1. Stan cywilny badanych 73 3.3.2. Poziom wykształcenia współmałżonków/partnerów 75 3.3.3. Dzieci badanych 76 3.3.4. Charakterystyka gospodarstwa domowego 78 3.4. Kapitał kulturowy w rodzinach badanych 82 3.5. Podsumowanie 88 4. Wybory edukacyjne młodych mieszkańców wsi 91 4.1. Uczelnie i kierunki – charakterystyka ilościowa 92 4.1.1. Preferowane typy uczelni 92 4.1.2. Kierunki studiów 96 4.2. Motywacje do podjęcia studiów wyższych 98 4.2.1. Studia jako konieczność w dzisiejszych czasach 98 4.2.2. Motywacje związane z rynkiem pracy 99 4.2.3. Wpływ rodziców 100 4.2.4. Wpływ innych osób 104 4.2.5. Chęć kształcenia się i zdobywania doświadczeń 105 4.3. Wybór kierunku studiów 106 4.3.1. Aspiracje i plany zawodowe 106 4.3.2. Zainteresowania 108 4.3.3. Wpływ rodziny i innych osób 109 4.3.4. Moda, przypadkowe wybory 110 4.4. Wybór uczelni 111 4.4.1. Lokalizacja uczelni 112 4.4.2. „Przetarty szlak” 113 4.4.3. Prestiż uczelni 114 4.4.4. Inne czynniki wyboru uczelni 115 4.5. Wybór uczelni i kierunku studiów a kapitał kulturowy rodziny 116 4.6. Ocena ukończonych studiów 120 4.6.1. Pozytywne oceny ukończonych studiów 120 4.6.2. Negatywne oceny ukończonych studiów 122 4.6.3. Umiarkowanie zadowoleni 125 4.7. Life Long Learning? Dokształcanie się i plany edukacyjne na przyszłość 125 4.7.1. Dokształcanie się przez badanych 126 4.7.2. Plany edukacyjne badanych 128 4.8. Podsumowanie 130 5. Motywacje badanych do życia na wsi 133 5.1. Charakterystyka motywacji badanych do życia na wsi 134 5.1.1. Charakterystyka motywacji – wyniki badania ilościowego 134 5.1.2. Przywiązanie do miejscowości 137 5.1.3. Więzi społeczne w rodzinnej miejscowości 140 5.1.4. Przyczyny ekonomiczne 141 5.1.5. W poszukiwaniu wiejskiej idylli 143 5.2. Korzyści i koszty wynikające z mieszkania na wsi 144 5.2.1. Zalety mieszkania na wsi 144 5.2.2. Wady mieszkania na wsi 147 5.3. Ocena aktualnego miejsca zamieszkania 148 5.3.1. Charakterystyka wsi, w których mieszkają badani 149 5.3.2. Za